Yaygın anksiyete bozukluğu için VR destekli maruz bırakma programı: faz tabanlı tasarım ve veri odaklı değerlendirme
Vr-assisted exposure program for generalized anxiety disorder: phase-based design and data-driven evaluation
- Tez No: 1019608
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPASLAN KİBAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Yönetim Bilişim Sistemleri, Management Information Systems
- Anahtar Kelimeler: Sanal Gerçeklik, Yaygın Anksiyete Bozukluğu, Maruz Bırakma Terapisi, Makine Öğrenmesi, Karar Destek Sistemi, Karar destek sistemleri, Virtual Reality, Generalized Anxiety Disorder, Exposure Therapy, Machine Learning, Decision Support System, Decision support systems
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: İşletme Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Bilişim Sistemleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tezde Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) için sanal gerçeklik (VR) tabanlı adaptif bir terapi sisteminin mantıksal ve fiziksel tasarımı gerçekleştirilmiş; sistem pilot düzeyde teknik uygulanabilirlik odağında değerlendirilmiştir. Çalışma klinik etkililik kanıtı üretmeyi hedeflememekte; seans öncesi psikometrik ölçümler (YAB-7), seans içi fizyolojik veriler (KAH) ve VR davranış kayıtlarının bütünleşik biçimde toplanmasını, izlenebilir şekilde saklanmasını ve terapist kullanımına uygun raporlama çıktıları üretilmesini amaçlamaktadır. Sistem dört ana bileşenden oluşmaktadır: ev ortamı kaygı tetikleyicilerini kademeli maruziyet yapısıyla ele alan altı fazlı“Sisin İçindeki Zihin”VR senaryosu; gerçek zamanlı kural tabanlı güvenlik ve adaptasyon mekanizmaları; seans sonrası makine öğrenmesi analiz bileşenleri (Ridge regresyon, DVM, YSA); ve OWL 2 DL biçimsel dilinde geliştirilen AnxietyVRET ontolojisi aracılığıyla çalışan semantik raporlama katmanı. Etiketleme adımları kural tabanlı biçimde üretilmiş; ML bileşenleri seans sonrası keşifsel analiz amacıyla konumlandırılmıştır. Klinik güvenlik protokolü bireysel baseline KAH referansı, yaşa bağlı teorik maksimum KAH eşiği ve kümülatif eşik aşım süresinden oluşan üç katmanlı bir yapıya dayanmaktadır. Pilot uygulama üç veri kaynağı üzerinde yürütülmüştür: araştırmacı tarafından oluşturulan iki kayıt (p-001 ve p-002) ve pipeline'ın tüm şiddet sınıflarını test etmek amacıyla oluşturulan on sentetik kayıt (p-003–p-012 [SY]). p-001 için YAB-7 etiket mekanizması beklenen çıktıyı sağlamış; KAH verisi 119. saniyede güvenlik eşiği aşımını kaydetmiş ve seans sonunda KAH'ın baseline değerine döndüğü tespit edilmiştir. PQ ortalaması 3,76/7, SSQ toplamı 56,1 olarak ölçülmüştür. Tüm ML pipeline (veri işlem hattı) bileşenleri hatasız tamamlanmış; ancak her iki kaydın da araştırmacıya ait olması nedeniyle çıktılar klinik etkililik değerlendirmesi değil, mimari demonstrasyon niteliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis presents the design and pilot-level technical feasibility evaluation of a virtual reality (VR)-based adaptive therapy system for Generalized Anxiety Disorder (GAD). The study does not aim to produce clinical efficacy evidence; rather, it targets the integrated collection of pre-session psychometric measurements (GAD-7), in-session physiological signals (HR; heart rate), and VR behavioral logs, their traceable storage, and the delivery of therapist-oriented post-session reporting outputs. The system comprises four components: a six-phase“Mind in the Fog”VR exposure scenario addressing home-environment GAD triggers; real-time rule-based safety and adaptation mechanisms; post-session machine learning analysis components (Ridge regression, SVM, ANN); and a semantic reporting layer built on the AnxietyVRET ontology in OWL 2 DL. Labeling steps are produced rule-based without ML; ML components are positioned for exploratory post-session analysis. The clinical safety protocol rests on a three-tier structure: individual baseline HR reference, age-adjusted theoretical maximum HR threshold, and cumulative threshold-exceedance duration. All ML outputs are presented with plain-language explanations; the role of clinical decision-making is explicitly separated from the system. The pilot drew on three data sources: two records created by the researcher (p-001 and p-002) and ten fully synthetic records (p-003–p-012 [SY]) covering all four GAD severity classes for pipeline validation purposes. For p-001, the rule-based GAD-7 labeling produced the expected output; HR data registered a safety threshold exceedance at second 119, and HR was observed to return to baseline by session end. Presence (PQ mean 3.76/7) and simulator sickness (SSQ total 56.1) were systematically recorded. All ML pipeline components completed without errors; as both records belong to the researcher, outputs constitute architectural demonstrations rather than clinical efficacy evaluations.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Alkol kullanım bozukluğuna yönelik sanal gerçeklik temelli bir uygulama: ALCO-VR yazılımı uyarlama ve etkililik çalışması
A virtual reality-based application for alcohol use disorder: ALCO-VR software adaptation and effectiveness study
FİLİZ KOÇOĞLU SAĞLAM
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiBağımlılık ve Bağımlılık Mücadele Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RABİA BİLİCİ
DR. ALEXANDRA GHITA
- Erkek yaygın anksiyete bozukluğu hastalarında cinsel işlev bozuklukları ve depresif bozukluk eş-hastalanımın cinsellik üzerine etkilerinin değerlendirilmesi
Sexual dysfunctions in male generalized anxiety disorder patients and effects of comorbid depression
LEVENT DÖVÜŞKAYA
- Yaygın anksiyete bozukluğu ve melatonin düzeylerinin ilişkisi
The relationship between generalized anxiety disorder and melatonin
MELTEM AYYILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyokimyaMersin ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP NİL ÜNAL
- Yaygın anksiyete bozukluğu ve panik bozukluk ile serum oksitosin düzeylerinin ilişkisi
Generalized anxiety disorder and panic disorder relationship with the level of serum oxytocin
İSMAİL KARAATLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2014
PsikiyatriErciyes ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA TAYFUN TURAN