Farklı azot gübre dozları ve sulama suyu tuzluluk düzeylerinin domates bitkisinde büyüme ve verim parametrelerine etkileri
Effects of different nitrogen fertilizer doses and irrigation water salinity levels on growth and yield parameters of tomato plants
- Tez No: 1019782
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET KURUNÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Azot gübrelemesi, Domates, Nitrat yıkanması, Sulama suyu tuzluluğu, Toprak tuzluluğu, Verim, Irrigation water salinity, Nitrogen fertilization, Nitrate leaching, Soil salinity, Tomato, Yield
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarımsal Yapılar ve Sulama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarımsal üretimde azotlu gübre kullanımı ile sulama suyu kalitesi, bitki gelişimi ve verimin yanı sıra çevresel sürdürülebilirlik açısından da büyük önem taşımaktadır. Özellikle tuzluluk sorununun yaygın olduğu koşullarda, fazla azot uygulamaları nitrat yıkanmasını artırarak toprak ve su kaynakları üzerinde önemli çevresel riskler oluşturabilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, farklı azot gübre dozları ile sulama suyu tuzluluk düzeylerinin nitrat yıkanması ile domates bitkisinin gelişme, verim, su tüketimi ve bazı toprak özellikleri üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırma, Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Araştırma ve Uygulama Alanı'nda sera koşullarında, Güz-2024 ve Bahar-2025 yetiştirme dönemlerinde, drenaj tipi tartılabilir lizimetrelerde yürütülmüştür. Çalışmada dört farklı sulama suyu tuzluluk düzeyi (0.7, 2.5, 5.0 ve 7.5 dS/m) ile dört farklı azot dozu (0, 125, 250 ve 375 kg/ha) faktöriyel deneme deseninde ele alınmış, sulamalarda yaklaşık %15 yıkama oranı uygulanmıştır. Deneme sonunda bitki su tüketimi, toprak tuzluluğu, toprak pH'sı, toprak nitrat azotu içeriği, drenaj suyu tuzluluğu ve drenaj suyunda nitrat içeriği ile domates verimi değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, artan sulama suyu toprak tuzluluğunu artırarak bitki gelişimi ve verimi üzerinde genel olarak olumsuz etki oluşturmuştur. Artan azot dozları drenaj suyundaki nitrat konsantrasyonunu belirgin biçimde yükseltmiş, en yüksek nitrat içeriği her iki dönemde de en yüksek azot dozunun uygulandığı konularda belirlenmiştir. Güz-2024 döneminde en yüksek drenaj suyu nitrat içeriği 2760.90 mg/L, Bahar-2025 döneminde ise 1247.32 mg/L olarak saplanmıştır. toprak nitrat azotu içeriği esas olarak azot dozundan etkilenirken, toprak tuzluluğu sulama suyu tuzluluğuna bağlı olarak artmıştır. Domates verimi bakımından en yüksek değerler düşük tuzluluk koşullarında elde edilmiş; Güz-2024 döneminde en yüksek verim 153.50 t/ha, Bahar-2025 döneminde ise 149.62 t/ha olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, domates yetiştiriciliğinde hem yüksek verimin sürdürülebilmesi hem de nitrat kaynaklı çevresel risklerin azaltılması için azot gübrelemesi ile sulama suyu tuzluluğunun birlikte ve dengeli biçimde yönetilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Nitrogen fertilization and irrigation water quality are of great importance in agricultural production not only for plant growth and yield, but also for environmental sustainability. Especially under conditions where salinity is widespread, excessive nitrogen applications may increase nitrate leaching and pose significant environmental risks to soil and water resources. The main objective of this study was to determine the effects of different nitrogen fertilizer doses and irrigation water salinity levels on nitrate leaching, as well as on the growth, yield, water consumption, and certain soil properties of tomato plants. The experiment was conducted under greenhouse conditions at the Research and Application Area of the Faculty of Agriculture, Akdeniz University, during the Autumn 2024 and Spring 2025 growing periods, using drainage-type weighing lysimeters. Four irrigation water salinity levels (0.7, 2.5, 5.0, and 7.5 dS/m) and four nitrogen doses (0, 125, 250, and 375 kg/ha) were evaluated in a factorial experimental design, and an approximately 15% leaching fraction was applied during irrigation. At the end of the experiment, plant water consumption, soil salinity, soil pH, soil nitrate content, drainage water salinity, nitrate concentration in drainage water, and tomato yield were evaluated. The results showed that increasing irrigation water salinity increased soil salinity, and high salinity levels generally had negative effects on plant growth and yield. Increasing nitrogen doses markedly increased nitrate concentration in the drainage water, and the highest nitrate concentrations were obtained from the treatments receiving the highest nitrogen dose in both growing periods. The highest drainage water nitrate concentration was determined as 2760.90 mg/L in Autumn 2024 and 1247.32 mg/L in Spring 2025. While soil nitrate content was mainly affected by nitrogen dose, soil salinity increased depending on irrigation water salinity. The highest tomato yield values were obtained under low salinity conditions; the highest yield was determined as 153.50 t/ha in Autumn 2024 and 149.62 t/ha in Spring 2025. In conclusion, nitrogen fertilization and irrigation water salinity should be managed together in a balanced manner in tomato cultivation in order to sustain high yield and reduce environmental risks associated with nitrate.
Benzer Tezler
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
- Testosteron dihidrotestosteron ve östrojenin benign prostat hiperplazisindeki etyolojik rolleri
The roles of testosterone, dihydrotestosterone and estradiole on the etiology of benign prostatic hyperplasia
HALUK TOKUÇOĞLU
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
