Türkiye'nin iklim değişikliği ve pandemi koşullarına karşı tarımsal ürün dirençliğinin sağlanması için mekânsal planlama stratejilerinin oluşturulması
Establishment of spatial planning strategies for ensuring agricultural product resilience in Turkey against climate change and pandemic conditions
- Tez No: 1022023
- Danışmanlar: PROF. DR. ONUR ŞATIR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İklim değişikliğiyle birlikte oluşacak yeni iklim koşullarının tarım ürünlerinin coğrafi dağılımları üzerinde ne tür etkileri olacağını öngörebilmek, planlama açısından oldukça önemlidir. Günümüz potansiyel dağılım alanları ve iki farklı gelecek zaman aralığında (2061-2080 ve 2081-2100) iki farklı iklim değişikliği senaryosu (SSP2 4.5 ve SSP5 8.5) ile türlerin habitat uygunlukları tahmin edilmiştir. Çalışmada yöntem olarak günümüzde sıklıkla kullanılan makine öğrenme yöntemlerinden birisi olan Maksimum Entropi (MaxEnt) yaklaşımı kullanılmıştır. Çalışılan her tarım ürünü için 10 tekrarlamalı çapraz geçerlilik testi yapılmış, ROC değerlerinin ortalama ve standart sapma değerlerine göre uygun model seçilmiş ve Jackknife istatistikleri ile çevresel değişkenler sorgulanarak eleme işlemi yapılmıştır. Çalıştığımız 8 tarım ürününe (Ayçiçeği, Buğday, Çay, Fındık, Mısır, Narenciye, Pamuk, Pirinç) ait oluşum verileri çeşitli veri tabanlarından alınarak model için uygun formata getirilmiştir. Çalışmamızda model sonuçlarının doğruluk analizinde kullanılan Receiver Operating Characteristic (ROC) eğrisi, çalışılan ürünler için 0.80 üstündeki Area Under Curve (AUC) değerleriyle modelin tahmin doğruluğunun güçlü olduğunu göstermektedir. MaxEnt modeli ile tarım ürünlerinin gelecekteki durumu ve değişim analizleri tespit edilmiş ve haritalanmıştır. Ayçiçeği, sıcaklık artışıyla İç Anadolu'ya doğru kayma ve hızlı bir yayılış gösterirken, geleneksel üretim bölgesi olan Trakya'da alansal daralmalar ve habitat kaybı yaşayacaktır. Buğdayın sıcaklığı iyi tolere edebileceği ve hızla yayılış alanlarını artıracağı, yine mısır ve pamuk bitkilerinin mekânsal yer değişiklikleri gösterirken aynı zamanda yayılış alanlarını genişleteceği belirlenmiştir. Narenciye için de kuzeye kayma göstererek net bir alansal genişleme göstereceği öngörülmektedir. Çay, fındık ve pirinç için ise ciddi kayıplar yaşanacağı gözlenmiştir. Çay, Türkiye coğrafyasında oldukça sıkışmış bir bitkidir. İklim değişikliği karşısında yayılacağı bir bölge olmadığı için de dar bir alana sıkışması kaçınılmaz olacaktır. Pirinç, aşırı buharlaşmanın yaşanması sonucu en savunmasız bitki olarak dramatik bir habitat kaybı yaşayacaktır. Fındık bitkisinin de sıcaklığının artışıyla nemli ve daha serin bölgelere kayma göstereceği ve bu durumun kaliteli yetişme alanlarının azalmasına yol açacağı tahmin edilmiştir. Bu çalışma ile elde edilen bulgular sonucunda, tarım ürünlerinin potansiyel ekili alanlarının bilinirliği, model türlerinin gelecekte bulunma ve yayılma durumlarının gözlemlenmesi ve yaşanılması muhtemel kriz durumlarına karşı gerekli önlemlerin alınması ve tarım alanlarının korunmasına ve tarımsal planlama stratejilerinin geliştirilmesi konusunda yapılacak çalışmalara fayda sağlaması açısından oldukça önemlidir.
Özet (Çeviri)
Predicting the impact of new climate conditions arising from climate change on the geographical distribution of agricultural products is crucial for planning. Habitat suitability for species was estimated using two different climate change scenarios (SSP2 4.5 and SSP5 8.5) in two different future time periods (2061-2080 and 2081-2100), considering current potential distribution areas. The study employed the Maximum Entropy (MaxEnt) approach, a commonly used machine learning method. For each agricultural product studied, a cross-validation test with 10 replications was conducted. The appropriate model was selected based on the mean and standard deviation of the ROC values, and an elimination process was performed by querying environmental variables using Jackknife statistics. Data on the occurrence of the 8 agricultural products studied (Sunflower, Wheat, Tea, Hazelnut, Maize, Citrus, Cotton, Rice) were retrieved from various databases and converted to a suitable format for the model. In our study, the Receiver Operating Characteristic (ROC) curve used in the accuracy analysis of the model results shows that the model's predictive accuracy is strong with Area Under Curve (AUC) values above 0.80 for the studied products. The future status and change analyses of agricultural products were determined and mapped using the MaxEnt model. Sunflower will show a shift towards Central Anatolia and rapid spread with increasing temperatures, while experiencing spatial reductions and habitat loss in Thrace, its traditional production region. It has been determined that wheat can tolerate the heat well and will rapidly increase its distribution areas, while maize and cotton will show spatial changes and expand their distribution areas. For citrus fruits, a shift to the north is predicted, showing a clear spatial expansion. Significant losses have been observed for tea, hazelnuts, and rice. Tea is a plant that is quite confined to the geography of Turkey. Since there is no region for it to spread to in the face of climate change, its confinement to a narrow area will be inevitable. Rice, being the most vulnerable plant due to excessive evaporation, will experience dramatic habitat loss. It is also predicted that hazelnuts will shift to wetter and cooler regions as temperatures rise, leading to a decrease in high-quality growing areas. The findings of this study are crucial for understanding the potential cultivated areas of agricultural products, observing the future presence and spread of model species, taking necessary precautions against potential crises, and contributing to the protection of agricultural areas and the development of agricultural planning strategies.
Benzer Tezler
- Pince double: Effet du Coronavirus et de la crise economique sur la durabilité des agriculteurs
Çifte kıskaç: Koronavirüs ve ekonomik krizin tarım üreticilerinin sürdürülebilirliğine etkisi
ENGİN KIRAL
Yüksek Lisans
Fransızca
2023
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CEMİL YILDIZCAN
- Disaster management from a social vulnerability perspective: Mapping the risks for the city of Istanbul
Sosyal kırılganlık perspektifinden afet yönetimi:İstanbul kenti için risklerin haritalanması
NUR BERFU AKKAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜZİN BAYCAN
- Investigation of grey water treatment performance in a vertical subsurface flow constructed wetland
Dikey akışlı bir yapay sulak alanda gri su arıtma performansının değerlendirilmesi
ÖMER FURKAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çevre Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAHMUT EKREM KARPUZCU
- Ranking of families applying for social aids to municipalities according to their degree of neediness
Belediyelere sosyal yardım başvurusu yapan ailelerin muhtaçlık derecesine göre sıralanması
MERT YİĞİT ALADAĞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GAYE KARAÇAY AYDIN
- Kenevir tohum proteinlerinin ultrases, yüksek basınç ve manotermosonikasyon uygulamaları ile modifikasyonu
Modification of hemp seed proteins using ultrasound, high pressure and manotermosonication treatments
GÜLŞAH KARABULUT
Doktora
Türkçe
2023
Gıda MühendisliğiSakarya ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OKTAY YEMİŞ