Yapay zekâ temelli otonom silah sistemlerinin uluslararası hukuk bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of autonomous weapon systems based on artificial intelligence under international law
- Tez No: 1022473
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ DOĞRU, DOÇ. DR. TOLGA CANDAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çağ Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, yapay zekâ temelli otonom silah sistemlerini uluslararası hukuk perspektifinden ele almakta ve hedef seçme ile kuvvet kullanma kararını insan müdahalesi olmaksızın verebilen bu sistemler karşısında mevcut hukuki çerçevenin yeterliliğini incelemektedir. Araştırma, sistemlerin teknik ayrıntılarından ziyade uluslararası hukuk normlarına odaklanmakta ve insan merkezli hukuk anlayışı, anlamlı insan kontrolü ve insan onuru kavramları çerçevesinde yürütülmektedir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde yapay zekâ ve otonomi kavramları açıklanmakta, otonom silah sistemlerinin tanımı ile sınıflandırılması ele alınmakta ve anlamlı insan kontrolü kavramı incelenmektedir. İkinci bölümde bu sistemler uluslararası insancıl hukuk bağlamında değerlendirilmekte; ayırt etme, orantılılık, özen, askeri gereklilik ve gereksiz acı yasağı ilkeleri ile Martens kaydı bakımından analiz edilmektedir. Üçüncü bölümde konu, insan hakları hukuku ile insan onurunu merkeze alan yaklaşım, uluslararası ceza hukuku ve ayrıca sorumluluk boşluğu tartışması, devlet sorumluluğu ve hesap verebilirlik boyutlarıyla ele alınmaktadır. Uluslararası düzenleme arayışları, Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü ve Türkiye'nin hukuki konumu da incelenerek çalışma tamamlanmaktadır. Çalışma, mevcut uluslararası hukukun bu sistemleri kavrayacak araçlardan tümüyle yoksun olmadığı ancak insan kontrolü ve muhakemesi bulunmayan, öngörülemeyen, açıklanamayan ve hesap verebilirlik zincirini koparan sistemlerin kabul edilemez olduğu ve diğer sistemler bakımından ise insan muhakemesi ile insan onurunu merkeze alan sıkı, şeffaf ve bağlayıcı bir denetim rejiminin kurulmasının, hukuken tutarlı olacağı sonucuna ulaşmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines artificial intelligence-based autonomous weapon systems from an international law perspective and assesses whether the existing legal framework is adequate against systems that can select targets and use force without human intervention. Rather than the technical details of these systems, the research focuses on the norms of international law and frames the discussion around a human-centred understanding of law, meaningful human control and human dignity. The study consists of three chapters. The first chapter explains the concepts of artificial intelligence and autonomy, addresses the definition and classification of autonomous weapon systems, and examines the concept of meaningful human control. The second chapter evaluates these systems within the framework of international humanitarian law, analysing them in light of the principles of distinction, proportionality, precaution, military necessity and the prohibition of unnecessary suffering, as well as the Martens Clause. The third chapter addresses the subject through the dimensions of human rights law and an approach centred on human dignity, international criminal law, the accountability gap debate, state responsibility and accountability. The study closes by examining international regulatory efforts, the European Union Artificial Intelligence Act and Türkiye's legal position. The study concludes that existing international law is not entirely devoid of the means to address these systems, but that systems which lack human control and judgement, are unpredictable and opaque, and break the chain of accountability are unacceptable, while for other systems, establishing a strict, transparent and binding oversight regime centred on human judgement and human dignity would be legally consistent.
Benzer Tezler
- Akıllı patlayıcılar yapay zekâ destekli füze ve mühimmat sistemleri üzerine bibliyometrik bir analiz
Smart explosives: a bibliometric analysis of artificial intelligence-supported missile and ammunition systems
İBRAHİM DEVECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Okan Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KAHRİMAN
- Otonom silah sistemlerinin yeni nesil savaş üzerine etkileri: Türkiye örneği
The effects of autonomous weapon systems on new generation warfare: The case of Turkey
DOĞUKAN BİNİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Savunma ve Savunma TeknolojileriÇağ ÜniversitesiUluslararası İlişkiler ve Küreselleşme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KHALADDİN İBRAHİMLİ
- Otonom araçlar için GPU kullanarak gerçek zamanlı yapay zeka temelli engel algılama sistem tasarımı
Obstacle detection system design based on real-time artificial intelligence using GPU for autonomous vehicles
MUSTAFA ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDAL KILIÇ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HACI ÖMER DOKUMACI
- Otonom öğrenme modelinin yapay zekâ araçları ile desteklendiği öğretmen eğitiminin bilsem öğretmenlerinin özerk öğrenmeyi destekleme davranışlarına ve yapay zekâ farkındalıklarına etkisi
The effect of teacher training in which the autonomous learning model is supported with artificial intelligence tools on sac teachers' autonomous learning support behaviours and artificial intelligence awareness
SAMET CEBECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞİN KAPLAN SAYI
- Derin pekiştirmeli öğrenmeye dayalı otonom sürüş için açıklanabilir yapay zeka
Explainable artificial intelligence (xai) for deep reinforcement learning based autonomous driving
MUHSİN KOMPAS
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolPamukkale ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM KÖK