Hipertansiyon tanısı olan kanser hastalarında klinik eczacılık hizmetlerinin yaşam kalitesi üzerine etkisinin incelenmesi
The impact of clinical pharmacy services on quality of life in cancer patients diagnosed with hypertension
- Tez No: 1022824
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SONGÜL TEZCAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eczacılık ve Farmakoloji, Pharmacy and Pharmacology
- Anahtar Kelimeler: Kanser, hipertansiyon, yaşam kalitesi, ilaç uyumu, onko-hipertansiyon, Cancer, hypertension, quality of life, medication adherence, onco-hypertension
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Klinik Eczacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hipertansiyonun (HT'nin) etkili yönetimi ve antihipertansif tedaviye uyum, kanser hastalarında yaşam kalitesinin sürdürülmesi açısından önemlidir. Bu çalışma HT tanısı olan kanser hastalarında ilaç uyumunu, yaşam kalitesini ve klinik eczacılık hizmetlerinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Prospektif tanımlayıcı nitelikteki çalışma; Ocak-Eylül 2024 tarihleri arasında İstanbul'da bir ayaktan kemoterapi ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Kemoterapi tedavisi alan ve önceden HT tanısı olan 18 yaş üzeri hastalar çalışmaya dahil edilmiş olup, hastalar 3 ay süresince takip edilmiştir. Hastalarda tespit edilen ilaçla ilişkili sorunlar (İLİS) kaydedilmiştir. Ayrıca, hastalara,“Kanser Tedavisinin Fonksiyonel Değerlendirmesi–Genel (Functional Assessment of Cancer Therapy – General- FACT-G)”ve“Hill-Bone Hipertansiyon Tedavisine Uyum Ölçeği- Hill-Bone Hypertension Compliance to High Blood Pressure Therapy Scale-HBHTUÖ)”anketleri çalışmanın başlangıcında ve 3. ayında yüz yüze görüşmeler aracılığıyla uygulanmıştır. Bulgular: Toplam 62 kanser hastası (ortalama yaş 63,0 ± 8,2 yıl; %65'i kadın) çalışmaya dahil edilmiş olup, gastrointestinal kanserler en yaygın kanser tür olarak tespit edilmiştir (%40). Medyan başlangıç KB 125/73 mmHg'tir. HBHTUÖ ölçeği ile ölçülen ilaç uyumu (Cronbach alfa = 0,644), başlangıç sistolik KB ile pozitif korelasyon gösterdiği tespit edilmiş olup, hematolojik kanseri olan ve hedefe yönelik tedavi alan hastalarda daha düşük uyum gözlenmiştir. FACT-G ile değerlendirilen yaşam kalitesinin, genel olarak fiziksel, fonksiyonel ve duygusal iyilik hali alt ölçeklerinde daha düşük olduğu görülmüştür. Erkek hastaların fiziksel iyilik hali puanları kadınlardan daha yüksek olup, diğer alt ölçek ve toplam puanlar ise demografik veya klinik faktörlerden önemli ölçüde etkilenmemiştir. Hastalarda en sık tespit edilen İLİS'in advers ilaç reaksiyonları olduğu ve hedefe yönelik tedavi alan hastalarda İLİS sıklığının daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Daha yüksek uyum ile daha iyi yaşam kalitesi arasında bir ilişki olduğunu düşündüren bir eğilim gözlenmiş olsa da bu ilişki istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. Bu sonuçlar, bu popülasyonda uyumu ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyen faktörlerin belirlenmesine ve ilaç uyumunu ile genel iyilik halini artırmaya yönelik hedeflenmiş müdahalelerin geliştirilmesine odaklanan ileri çalışmalarla araştırılması gereken olası bir bağlantıya işaret etmektedir. Klinik eczacı; kanser hastalarında hipertansiyon yönetiminde ilaç uyumunun arttırılmasına, ilaçla ilişkili sorunların saptanmasına ve tedavi optimizasyonuna katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: Effective management of hypertension (HT) and adherence to antihypertensive therapy are important for maintaining quality of life in cancer patients. This study aimed to evaluate medication adherence, quality of life, and clinical pharmacy services in cancer patients with HT. Material and Method: This prospective descriptive study was conducted between January and September 2024 in an outpatient chemotherapy unit in Istanbul. Patients aged 18 years and older who were receiving chemotherapy and had a prior diagnosis of HT were included in the study and followed for 3 months. Drug-related problems (DRPs) identified and recorded. In addition, the“Functional Assessment of Cancer Therapy – General (FACT-G)”and the“Hill-Bone Hypertension Compliance to High Blood Pressure Therapy Scale (HBCTS)”questionnaires were administered face-to-face at baseline and at the 3rd month. Results: A total of 62 cancer patients (mean age 63.0 ± 8.2 years; 65% female) were included in the study, and gastrointestinal cancers were identified as the most common cancer type (40%). The median baseline blood pressure was 125/73 mmHg. Medication adherence measured by the HBCTS scale (Cronbach's alpha = 0.644) showed a positive correlation with baseline systolic blood pressure, and lower adherence was observed in patients with hematological malignancies and those receiving targeted therapy. Quality of life assessed by FACT-G was generally lower in the physical, functional, and emotional well-being subscales. Male patients had higher physical well-being scores than female patients, while other subscales and total scores were not significantly affected by demographic or clinical factors. Adverse drug reactions were the most common DRPs, and the frequency of DRPs was higher in patients receiving targeted therapy. Conclusion: Although a trend suggesting a relationship between higher adherence and better quality of life was observed, this relationship did not reach statistical significance. These findings indicate a potential association that should be further investigated through larger studies focusing on factors affecting adherence and quality of life in this population, as well as interventions aimed at improving medication adherence and overall well-being. The clinical pharmacist may contribute to improving medication adherence, identifying drug-related problems, and optimizing therapy in the management of hypertension in cancer patients.
Benzer Tezler
- Vascular function in chronic end-organ damage: pharmacological characterization of vasomotor function in systemic vasculature
Kronik uç-organ hasarında vasküler fonksiyon: Sistemik damarlarda vazomotor fonksiyonun farmakolojik karakterizasyonu
NADİR ULU
Doktora
İngilizce
2009
Eczacılık ve FarmakolojiUnıversıty Of Gronıngen (rıjksunıversıteıt Gronıngen)Tıbbi Farmakoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ROBERT HENK HENNING
- Meme kanseri hastalarında tarama kolonoskopisinin yeri
The role of screening colonoscopy in breast cancer patients
NAZ TAYYAR TUNÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Genel CerrahiSağlık Bilimleri ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEBRAİL AKYÜZ
- Hipertansiyon tanılı hastalarda trigliserit/glukoz indeksinin insülin direncini belirlemede rolü
The role of triglyceride/glucose index in determining insulin resistance in hypertensive patients
MUHAMMET YILDIZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Kronik böbrek hastalığı olan hastalarda mekanik trombektomi ile semptomatik hemorajik transformasyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between mechanical thrombectomy and symptomatic hemorrhagic transformation in patients with chronic kidney disease
ENES TARIK İNCİ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
NörolojiSağlık Bilimleri ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU GÖKÇE ÇOKAL
- Acil serviste COVİD PCR pozitif saptanmış hastalara başlanmış olan molnupravir tedavisinin prognoz ve kısa dönem mortaliteye etkisi
The effect of molnupiravir treatment initiated in COVID PCR positive patients in the emergency department on prognosis and short-term mortality
ANIL SARIKAYA