Şizofreni tanısı olan bireylerde içselleştirilmiş damgalanmayı azaltmaya odaklı psikoeğitimin tedavi uyumuna ve içselleştirilmiş damgalanmaya etkisi
The effect of psychoeducation focused on reducing internalized stigma in individuals diagnosed with schizophrenia on treatment adherence
- Tez No: 1022845
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZGE SUKUT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Psikiyatri, Nursing, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Tedaviye bağlılık ve uyum, İçselleştirilmiş damgalanma, Şizofreni, Treatment adherence and compliance, İnternalized stigma, Schizophrenia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Çalışma, şizofreni tanısı olan bireylerde içselleştirilmiş damgalanmayı azaltmaya odaklı psikoeğitimin tedavi uyumuna ve içselleştirilmiş damgalanmaya etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Yöntem: Araştırma, Mayıs-Aralık 2024 tarihleri arasında ön test-son test randomize kontrol gruplu deneysel tasarım ile yapıldı. Örneklemi, Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı ve çalışma kriterlerini karşılayan toplam 41 katılımcı oluşturdu (deney=21, kontrol=20). Deney grubuna, haftada bir gün yaklaşık 90 dakika süren (30-40 dakika seans, 15 dakika mola, iki seans olacak şekilde) yedi oturumluk“İçselleştirilmiş Damgalanmayı Azaltmaya Odaklı Psikoeğitim Programı”uygulandı. Her iki gruba uygulama öncesi, sonrası ve üç ay sonraki izlemde Ruhsal Hastalıkların İçselleştirilmiş Damgalanması Ölçeği (RHİDÖ) ve İlaç Uyumu Bildirim Ölçeği (İUBÖ) uygulandı, tüm katılımcılar rutin TRSM hizmetlerinden yararlanmaya devam etti. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler (ortalama, standart sapma, minumum-maksimum, yüzde), iki grup arasında yapılan karşılaştırmalarda ise Bağımsız Örneklem t testi ve Mann Whitney U testi kullanıldı. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Pearson Ki-kare testi, Fisher Freeman Halton testi ve Fisher'in Kesin Ki-Kare testi, grup içi karşılaştırmalarında ise Tekrarlı Ölçüm ANOVA testi ve Friedman testi kullanıldı. Kayıp veriler için ITT analizi kullanıldı. Bulgular: RHİDÖ ve İUBÖ toplam puanları ile alt boyut puanlarında, grup içi ön test-son test ve üç aylık izlem karşılaştırmalarında anlamlı değişim saptanmadı (p>0,05). Gruplar arası karşılaştırmada, müdahale öncesinde RHİDÖ puanları açısından anlamlı fark bulunmazken (p=0,103), psikoeğitim sonrası kontrol grubunda anlamlı düzeyde daha yüksek puan artışı gözlendi ve bu fark izlemde korundu (p<0,05). İlaç uyumu açısından ise deney grubunun başlangıçta daha yüksek uyum düzeyine sahip olduğu ve bu farkın müdahale sonrasında da korunduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç: Psikoeğitim programının, damgalanmayı yönetmenin yanı sıra tedavi uyumunu korumada da etkili olduğu belirlenmiştir. Uzun dönem izlemlerle desteklenen programların daha sürdürülebilir olumlu sonuçlar sağladığı görülmüş, bu nedenle farklı bölgelerde geniş örneklemlerle ve uzun dönem izlemlerle desteklenen yeni çalışmalar önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study was aimed to evaluate the effect of psychoeducation focused on reducing internalized stigma on treatment adherence and internalized stigma in individuals diagnosed with schizophrenia. Method: The study was carried out between May and December 2024 using a randomized controlled experimental design with pretest-posttest measurements. The sample consisted of 41 participants registered at a Community Mental Health Center who met the study criteria (experimental group = 21, control group = 20). The experimental group received a seven-session“Psychoeducation Program Focused on Reducing Internalized Stigma,”conducted once a week for approximately 90 minutes (two sessions of 30–40 minutes with a 15-minute break). The Internalized Stigma of Mental Illness Scale (ISMI) and the Medication Adherence Rating Scale (MARS) were administered to both groups before and after the intervention and at a three-month follow-up. All participants continued to receive routine Community Mental Health Center services. Data were analyzed using descriptive statistics (mean, standard deviation, minimum-maximum, percentage), Independent Samples t-test, Mann–Whitney U test, Pearson's chi-square test, Fisher–Freeman–Halton test, Fisher's Exact test, Repeated Measures ANOVA, and Friedman test. Intention-to-treat (ITT) analysis was used for missing data. Results: No significant within-group differences were found in total and subscale scores of ISMIS and MARS across pretest, posttest, and three-month follow-up measurements (p>0.05). In between-group comparisons, no significant difference was found in ISMIS scores before the intervention (p=0.103); however, after psychoeducation, the control group showed a significantly greater increase in scores, and this difference persisted at follow-up (p<0.05). Regarding medication adherence, the experimental group demonstrated higher adherence levels at baseline, and this difference remained significant after the intervention (p<0.05). Conclusion: The psychoeducation program was found to be effective not only in managing stigma but also in maintaining treatment adherence. Programs supported by long-term follow-up appear to provide more sustainable positive outcomes. Therefore, further studies with larger samples from different regions and longer follow-up periods are recommended.
Benzer Tezler
- Şizofreni tanılı bireylerde ilaç tedavisi uyumunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of factors affecting medication adherence of individuals diagnosed with schizophrenia
BUSE ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikiyatriEskişehir Osmangazi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA USLU
- Şizofreni tanılı bireylerde öz şefkatli farkındalık temelli psikoeğitim programının kendini damgalama üzerine etkisi
Diagnosed with schizophrenia self-compassion based psychoeducation program in individuals effect on stamping
EDANUR KARAHAN AĞU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikiyatriOndokuz Mayıs ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OYA SEVCAN ORAK
- Psikoz tanısı almış bireylerde toplum ruh sağlığı merkezlerine devamlılık durumlarına göre içselleştirilmiş damgalanma düzeylerinin incelenmesi
Examining the levels of internalized stigma based on continuity of attendance in community mental health centers for individuals diagnosed with psychosis
GÖRKEM BAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiBahçeşehir ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SADİGA OSMANLI SHİROLU
- Şizofreni tanısı almış bireylerde öz yeterlik, sağlık kontrol odağı, kendini damgalama ve yaşam doyumu arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Examining the relationships between self-efficacy, health locus of control, self-stigmatization, and life satisfaction in individuals diagnosed with schizophrenia
NİSANUR AYGÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiHacettepe ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜSEYİN NERGİZ
- Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) tanısı almış 11-18 yaş çocuk ve ergenlerde psikolojik sağlamlık ve empati düzeyi ile içselleştirilmiş damgalanmanın ilişkisi
Relationship between psychological resilience and empathy levels with internalized stigma in children and adolescents aged 11 TO 18 WHO have been diagnosed with obsessive compulsive disorder (OCD)
KÜBRA İLİCEPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER MUTLU