Muğla yöresinde tarla koşullarında yetiştirilen salep türlerinin bazı morfolojik ve kimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of some morphological and chemical properties of salep species grown under field conditions in Muğla region
- Tez No: 1022852
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU HATİCE TIĞLI KAYTANLIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ormancılık ve Orman Mühendisliği, Forestry and Forest Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'nin Muğla bölgesinde Akdeniz iklim koşulları altında yetiştirilen dört salep orkidesi türünün (Himantoglossum comperianum, Serapias vomeracea, Orchis sancta ve Barlia robertiana) morfolojik, biyokimyasal ve elementel özellikleri 2025–2026 yıllarına ait veriler kullanılarak karşılaştırılmıştır. Türler arasındaki fonksiyonel farklılaşmayı ortaya koymak amacıyla yumru boyu, yumru eni, yumru ağırlığı, çözünür kuru madde içeriği (°Brix), uçucu bileşen profili ve makroelement konsantrasyonları (Ca, K, Mg ve P) değerlendirilmiştir. İki yönlü varyans analizi sonuçları, tür ve yıl faktörlerinin yumru ağırlığı ile °Brix değerleri üzerinde anlamlı etkileri olduğunu göstermiştir (p<0.05). B. robertiana en büyük ve en ağır yumrulara sahip olurken, O. sancta her iki yılda da en yüksek °Brix değerlerini göstermiştir. Tüm türlerde 2026 yılında çözünür kuru madde içeriğinde artış belirlenmiş, ancak değişim düzeyi türlere göre farklılık göstermiştir. Yanıt yüzeyi analizleri, yumru morfolojisi ile karbonhidrat birikimi arasındaki ilişkilerin türlere özgü olduğunu ortaya koymuştur. HS-SPME/GC–MS analizleri, uçucu bileşen profillerinde hekzanal ve p-krezolün baskın bileşikler olduğunu göstermiştir. Hiyerarşik kümeleme ve heatmap analizleri, uçucu bileşen kompozisyonunun büyük ölçüde türlere bağlı olduğunu ve yıllar arasında göreceli olarak kararlı kaldığını ortaya koymuştur. Makroelement analizlerinde H. comperianum yüksek Ca, O. sancta yüksek K ve Mg, B. robertiana ise yüksek P içeriği ile karakterize edilmiştir. PCA sonuçları, türler ve yıllar arasında elementel kompozisyona bağlı belirgin ayrışmalar bulunduğunu göstermiştir. Bulgular, salep orkidelerinde ekolojik farklılaşmanın türlere özgü fizyolojik stratejiler ve çevresel koşulların ortak etkisiyle şekillendiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In this study, the morphological, biochemical and elemental characteristics of four salep orchid species (Himantoglossum comperianum, Serapias vomeracea, Orchis sancta and Barlia robertiana) cultivated under Mediterranean climatic conditions in the Muğla region of Turkey were compared using data from 2025–2026. To elucidate functional differentiation among the species, tuber length, tuber width, tuber weight, soluble dry matter content (°Brix), volatile compound profile and macroelement concentrations (Ca, K, Mg and P) were assessed. The results of the two-way analysis of variance indicated that the species and year factors had significant effects on tuber weight and °Brix values (p<0.05). B. robertiana produced the largest and heaviest tubers, whilst O. sancta exhibited the highest °Brix values in both years. An increase in soluble dry matter content was observed in all species in 2026, although the extent of the change varied between species. Response surface analyses revealed that the relationships between tuber morphology and carbohydrate accumulation were species-specific. HS-SPME/GC–MS analyses have shown that hexanal and p-cresol are the dominant compounds in the volatile compound profiles. Hierarchical clustering and heatmap analyses have revealed that the composition of volatile compounds is largely species-dependent and remains relatively stable across years. In macroelement analyses, H. comperianum was characterised by high Ca content, O. sancta by high K and Mg content, and B. robertiana by high P content. PCA results indicated distinct separations in elemental composition across species and years. The findings suggest that ecological differentiation in salep orchids is shaped by the combined influence of species-specific physiological strategies and environmental conditions.
Benzer Tezler
- Muğla yöresinde toplanan İzmir kekiği (Origanum onites L.) populasyonlarının bazı agronomik ve kalite özellikleri üzerine araştırmalar
Başlık çevirisi yok
ÜLFET ÖZSOY ERDAL
- Muğla Fethiye Babadağı doğal adaçayı (Salvia sp.) taksonlarında farklı toplama zamanlarının yaprak uçucu bileşenleri üzerine etkisi
The effcts of different harvest dates on leaf volatile compenents in Fethiye Babadağ mountain naturel sage tea (Salvia sp.) taxa
HAVANA ÖNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Ormancılık ve Orman MühendisliğiSüleyman Demirel ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN FAKİR
- Muğla yöresinde bulunan turistik oteller ve tatil köylerinde sportif animasyon ve rekreasyon faaliyetlerinin hizmet satışlarına etkisi
Başlık çevirisi yok
FAHRİ AKÇAKOYUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2000
SporMuğla ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. HACALET MOLLAOĞULLARI
- Muğla yöresinde doğal olarak yayılışı gösteren bazı Lamiaceae türlerinin antimikrobiyal etkisinin belirlenmesi
The determination of antimicrobial effect of some Lamiaceae species which growing wild in Muğla region
NURDAN SARAÇ
- Muğla yöresinde yetiştirilen bazı zeytin meyvelerinin antioksidan kapasitelerinin araştırılması ve sızma zeytin yağlarının aromasının kimyasal analizi
Research on the antioksidant capasities of some olives grown in the vicinity of Muğla and the chemical analysis of virgin olive oil aroma
MUSA GÖKCE