Yenidoğan topuk kanı reddine yönelik aile sağlığı çalışanlarının iletişim deneyimleri
Experiences of family health workers in communicating with parents who refuse newborn heel prick screening
- Tez No: 1023077
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDÜLKADİR AYDIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile sağlık çalışanı, iletişim, nitel çalışma, tarama reddi, yenidoğan taraması, Family health workers, communication, qualitative study, screening refusal, newborn screening
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
GİRİŞ VE AMAÇ: Yenidoğan tarama programları, erken teşhis ve tedavi ile kalıcı hasarların önlenmesinde hayati rol oynamaktadır. Ancak son dönemde artan topuk kanı taraması reddi, toplum sağlığını tehdit etmekte ve sağlık çalışanları üzerinde mesleki baskı oluşturmaktadır. Bu araştırma, ailelerin yenidoğan taramasını reddetme kararı karşısında aile sağlığı çalışanlarının iletişim deneyimlerini inceleyerek, reddin nedenlerini ve çalışanların karşılaştıkları iletişim güçlükleri ile geliştirdikleri yaklaşımları derinlemesine değerlendirmeyi amaçlamaktadır. YÖNTEM: Çalışmamız niteliksel, tanımlayıcı bir araştırma olarak yürütülmüştür. Veriler, Aile Sağlığı Merkezlerinde görev yapan 17 aile sağlık çalışanın sosyo-demografik özelliklerini belirleyen 6 soru ve yenidoğan topuk kanı taramasını reddeden ailelerle kurdukları iletişim deneyimlerini derinlemesine incelemeye yönelik 5 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Derinlemesine analiz tekniğiyle gerçekleştirilmiş olan görüşmeler sonucu elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenerek tema ve alt temalar oluşturulmuştur. BULGULAR: Çalışmaya 16 kadın (%94,1), 1 erkek (%5,9) olmak üzere toplam 17 aile sağlık çalışanı katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 39,41 ± 7,54 yıldır. Çalışmamızda elde edilen veriler;“karar süreci ve direnç kaynakları”,“iletişim ve ikna stratejileri”,“kurumsal bariyerler”ve“çözüm önerileri”şeklinde 4 tema altında toplanmış ve 15 alt tema ile de desteklenmiştir. Çalışmamızda red kararının; dijital dezenformasyon, komplo teorileri ve postpartum hassasiyetlerden beslenen çok boyutlu bir olgu olduğu ortaya çıkmıştır. Bu direncin kırılması için bireye özgü empatik/otoriter iletişim stratejileri öne çıkarken; kurumsal bir bariyer olan yasal muafiyetlerin aşılması için yaptırımlar, kanaat önderleriyle iş birliği ve toplumsal bilincin artırılması gerektiği vurgulanmaktadır. SONUÇ: Yenidoğan topuk kanı reddi; ailelerin bilgi eksikliği, kökleşmiş yanlış inanışlar ve sosyal medya dezenformasyonundan beslenen bir krizdir. Bu sürecin yönetiminde, birinci basamak sağlık çalışanlarının kısıtlı zamanda yürüttüğü iletişim kritik önemdedir. Direncin azaltılması için toplum taramanın içeriği konusunda bilinçlendirilmeli; aile sağlığı çalışanları kriz yönetimi, güven temelli ve etkili iletişim eğitimleriyle desteklenmelidir. Ayrıca ret kararı veren ailelere yasal sorumluluklar yüklenmesi gerektiği düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
INTRODUCTION AND AIM: Newborn screening programs play a vital role in preventing permanent damage through early diagnosis and treatment. However, the recent increase in newborn screening (heel prick test) refusal cases poses a threat to public health and creates professional pressure on healthcare workers. This study aims to explore the communication experiences of family health workers in the face of parents' decisions to refuse newborn screenings. Furthermore, it seeks to explore the underlying reasons for parental refusal, while providing an in-depth analysis of the communication challenges encountered by healthcare professionals during this process and their subsequent management strategies. MATERIALS AND METHODS: The study was conducted as a qualitative and descriptive research. Data were collected through a semi-structured interview form, which comprised six questions identifying the socio-demographic characteristics of 17 family healthcare professionals working in Family Health Centers, followed by five open-ended questions designed to examine their in-depth communication experiences with families who refused the newborn heel prick screening. The data obtained from these in-depth interviews were analyzed using the content analysis method, and subsequently, themes and sub-themes were established. RESULTS: The study included 17 family healthcare workers (16 females, 94.1% and 1 male, 5.9%). The mean age of the participants was 39.41 ± 7.54 (SD) years. The data obtained in our study were categorized under 4 main themes: 'decision-making process and sources of resistance,' 'communication and persuasion strategies,' 'institutional barriers,' and 'proposed solutions.' These themes were further supported by a total of 15 sub-themes. Our study revealed that the refusal decision is a multidimensional phenomenon fueled by digital de disinformation, conspiracy theories, and postpartum sensitivity. While individualized empathetic/authoritarian communication strategies stand out to break this resistance; sanctions, collaboration with opinion leaders, and raising public awareness are emphasized to overcome legal exemptions, which act as an institutional barrier. CONCLUSION: Newborn heel prick refusal is a crisis driven by misinformation, deep-rooted misconceptions, and social media disinformation, where primary healthcare workers' time-limited communication plays a critical role. Overcoming this resistance requires both raising public awareness about screenings and supporting family healthcare staff with crisis management and trust-based communication training. Additionally, we believe legal liabilities should be imposed on refusing families.
Benzer Tezler
- Eğitim Aile Sağlığı Merkezine son beş yılda başvuran yenidoğanlarda topuk kanı reddi oranının araştırılması
An investigation of the rate of refusal of heel-prick testing among newborns who visited the Education Family Health Center over the past five years
SERHAT KURU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiAtatürk ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA BAYRAKTAR
- Yenidoğan topuk kanı taramasında görev alan sağlık çalışanlarının konu ile ilgili bilgi düzeyleri
The knowledge level of the healthcare professionals responsible for newborns' heel prick tests
RABİA BAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HemşirelikKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA ÜNSAL
DOÇ. DR. ALİ GÜNEŞ
- Yenidoğan topuk kanı taramasında görev alan sağlık çalışanlarının konu hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the levels of knowledge and awareness of healthcare workers working in neonatal heel blood screening
MEHMET EMİN BEYTEKİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİnönü ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU KAYHAN TETİK
- Yenidoğan topuk kanı tarama programları ve tarama programları dahilinde bakılan hastalıklar hakkında lohusalık dönemindeki annelerin ve biirinci basamak sağlık çalışanlarının bilgi durumlarının ölçülmesi
Measuring the knowledge levels of postpartum mothers and primary healthcare workers regarding neonatal heel blood screening programs and the diseases examined within the screening program
HANDE BARIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
EbelikKarabük ÜniversitesiEbelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELNAZ KARAMELİKLİ
- Yenidoğan bebeklerde topuk kanı alma sırasında oluşan ağrıyı azaltmada emzirme, kanguru bakımı ve cenin pozisyonunun etkisi
Influence of breastfeeding, kangaroo care and facilitated tucking on pain reduction during newborn infants receiving heel blood
EMEL AVÇİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL KÜÇÜKOĞLU