Geri Dön

Asimetrinin perspektifinden sibernetik ve vitalizm eleştirisi

A critique of cybernetics and vitalism in the perspective of asymmetry

  1. Tez No: 1023211
  2. Yazar: BOĞAÇ BERKMEN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ŞİRAY
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Felsefe, Philosophy
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Felsefe Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sibernetik ve vitalizm, birbirlerine karşıt alanlar olarak mekanizmin ve organizmin temsilcileri olarak düşünülebilir. Sibernetiğin mekanik ve cansız doğasına karşın vitalizmin canlılığı organik bir çerçevede yaşamın kaynağını bulmak üzerine çalışır. Sibernetik ve vitalizm, katı bir kararlılıkla mekanizmin ve organizmin temsilcileri olarak görüldüğü için ortaklık kurabilecekleri hiçbir şekilde düşünülmez. Bu çalışmada sibernetiği ve vitalizmi asimetrik bir perspektiften okuyarak iki alanı, kendi içindeki problematiklerinden başlayarak uzlaştırmayı hedefliyorum. Bir perspektif ve eleştiri biçimi olarak asimetri, simetrik hatların dışında kalan, başlangıç ve bitiş noktalarıyla değil ama orta noktalardan kurduğu bağlantılarla hareketli sınırları ifade eden bir kavram olarak ele alınabilir. Bunu ise diyalektiğin karşısında homojen dağılımları ortaya çıkararak yapar. Bunun için ilk olarak asimetrinin ne olabileceğini, başka bir ifadeyle bir kavramın ortaya çıkarken hangi yollardan geçebileceğini göstermek gerekiyor. Düşünceden başlayıp anlama doğru kayan ve yaşamın kendisine uygulanabilen asimetri, kıvılcımını aldığı noktaları iç içe geçirerek kendi sarmal döngüsünü yaşam üzerinden kurabilir. Asimetrinin bakış açısını gösterdikten sonra onu artık bir eleştiri biçimi olarak ifade etmek mümkün olur. Başka bir ifadeyle asimetriyi eleştirel bir şekilde sibernetiğe ve vitalizme uygulamak olanaklı hâle gelir. Sibernetik ilk ortaya çıktığında kontrol ve iletişim temelli bir sistemi ifade ediyordu. Bu Norbert Wiener'in ele aldığı birinci derece sibernetikti. Bu sistem veri giriş çıkışlarına dayan bir geri-beslemeyi ifade ederken kendi üzerine düşünme bu sistem için olanaklı değildi. Heinz von Foerster'ın ortaya attığı ve sibernetiğin sibernetiği olan ikinci derece sibernetik reflektif bir amaçla ortaya çıkarken kendi içindeki eksiklerle bu süreci tam olarak işletemedi. Bu iki aşamayla da olsa sibernetik, organolojik boyuta kendini henüz açamamıştı. Sibernetiği asimetrik olarak okumak mekanizmdeki hareketsiz ve cansız sayılan araçların organik boyutunu gösterirken organolojik bir boyuta da kapı aralar. Bu bize sibernetiğin doğrudan bireyleşmeyi etkileyebileceğini gösterir. Vitalizmde ise Immanuel Kant'ın bölünmüş doğa fikrinin vitalizmi nasıl etkilediğine bakmak, vitalizmin başkalaşması için bir zemin hazırlar. Bu şekilde başkalaşan vitalizm, yaşam ilkelerinin asimetrisiyle (Hans Driesch ve Henri Bergson) organik-olmayan bir biçime bürünerek hem yaşamın inorganikliğini hem de bu yaşamın bireyleşmeyle bağını kendi perspektifinden gösterebilir. Asimetrik perspektifle iki alan, alan-dışı okumalara tabi tutulurken kurulabilecek ortaklıklar da açığa çıkar. Vitalist sibernetiğin oluşumu, iki alanı –sibernetiği ve vitalizmi– organizm, organoloji ve asimetri üzerinden yakınlaştırıyor. Bu ise doğrudan eleştiriye tabi tutulan organizmden başlayarak asimetrinin ve organolojinin boyut farklarına doğru bir geçişle sağlanabilir.

Özet (Çeviri)

Cybernetics and vitalism can be considered as an opposite fields which is representing mechanism and organicism. The vitality of vitalism, in contrast to mechanical an inanimate nature of cybernetics, seeks to find the source of life within an organic framework. Since cybernetics and vitalism, within strict certanity, are seen as a representatives of mechanism and organicism with strict certanity, it is never thought that they could form an engagement. In this study, I aim to reconcile cybernetics and vitalism by examining these two fields from an asymmetrical perspective, by starting with each of their territorial problematics. As a form of perspective and critique, asymmetry can be considered as a concept that stresses toa dynamic boundaries outside of symmetrical lines, contrary to starting and ending points, throught connectios established at the middle. It achieves by revealing homogenous distributions in contrast to dialectics. Firstly, it is necessary to explain what the asymmetry is or, in other words, what are the paths of a concept when it emerges. Starting from thought and shifting towards sense and applicable to life itself, asymmetry can create its own spiral cycle within life by intertwining the phases from which it was sparked. By demonstration of the perspective of asymmetry, it becomes possible to express asymmetry as a critical form. In other words, it is clarified to practice asymmetry critically to cybernetics and vitalism. The initial emerge of cybernetics referred to a system based on control and communication. This was first-order cybernetics, as discussed by Norbert Wiener. This system which is based on data input and output represented feedback, and is not about to reflecxive practices. Second-order cybernetics, a concept discussed by Heinz von Foerster, is the cybernetics of cybernetics emerged with a reflexive purpose but failed to implement this process because of their territorial defficiency. Even with these two stages, cybernetics had not yet opened itself to the organological dimension. Approaching cybernetics asymmetrically, it can reveal the organic dimensions of the seemingly immobile an inanimate tools in the mechanism, thus revealing and organological dimension. This shows us cybernetics itself can directly effect on individuation. Examining how Immanuel Kant's idea of divided nature influence vitalism prepares the ground of the transformation of vitalism. This transformed vitalism, by taking on an inorganic form through the asymmetry of vital principles (Hans Driesch and Henri Bergson), can demonstrate both the inorganic nature of life and its connection to individuation from its own perspective. Through an asymmetrical perspective, as these two fields are subjected to readings that beyond their immediate scope, reveals potential connections. The formation of a vitalist cybernetics brings together these two fields –cybernetics and vitalism– through the dimensions of organicisms, organology and asymmetry. This can be achieved starting from the organicism which is directly subjected to criticism, throught the transition of the dimensional differences of asymmetry and organology.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    980844

    Navigating the Asymmetry: Vulnerability Theory and State Responsiveness in the International Investment Regime

    Asimetrinin İçinde Yol Almak: Kırılganlık Teorisi ve Uluslararası Yatırım Rejiminde Devletin Tepkiselliği

    ABDURRAHMAN EROL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    HukukErasmus Unıversıteıt Rotterdam

    Milletlerarası Hukuk Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALESSANDRA ARCURI

  2. Tez No

    648991

    Essays on the return, volatility and correlation features of emerging market bonds and related models

    Gelişmekte olan ülke piyasa tahvillerinin getiri, oynaklık, çapraz korelasyon yapıları ve ilgili modeller üzerine makaleler

    MUSTAFA DEMİREL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2020

    EkonomiYeditepe Üniversitesi

    Finansal İktisat Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GAZANFER ÜNAL

  3. Tez No

    933922

    Davranışsal iktisat perspektifinden Türkiye'de gayrimenkul alıcı danışmanlığının uygulamalı bir analizi

    An applied analysis of real estate buyer representation in Turkey from a behavioral economics perspective

    SENİH BAYANKULU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Ekonomiİzmir Demokrasi Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÇAĞATAY TUNÇSİPER

  4. Tez No

    1011932

    Siber uluslararası ilişkilerde realist teori perspektifinden ittifaklar: Nato ve alternatif arayışlar

    Alliances in cyber international relations from a realist theoretical perspective: Nato and the search for alternatives

    ONUR YILMAZ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Uluslararası İlişkilerİstanbul Medeniyet Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İSMAİL ERMAĞAN

  5. Tez No

    941496

    Finansal halkla ilişkiler faaliyetlerinde S- ticaret özelliklerinin Kent ve Taylor'ın diyalojik iletişim kuramı bağlamında yatırımcı perspektifinden değerlendirilmesi

    Evaluation of S-commerce features in financial public relations activities from the investor perspective within the context of Kent and Taylor's dialogic communication theory

    ESİN DEMİR

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Halkla İlişkilerAnkara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

    Halkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÇETİN MURAT HAZAR

Geri Dön