Murat nehri (Muş)'nden yakalanan Capoeta damascina (valenciennes, 1842) ve Paracapoeta trutta (heckel, 1843)'nın lagenar ve utriküler otolit biyometrisi
Lagenar and utricular otolith biometry of Capoeta damascina (valenciennes, 1842) and Paracapoeta trutta (heckel, 1843) caught from Murat river (Muş)
- Tez No: 1023483
- Danışmanlar: PROF. DR. SAVAŞ YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Hidrobiyoloji, Hydrobiology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Murat Nehri'nde (Muş) yaşayan Capoeta damascina ve Paracapoeta trutta'nın asteriskus ve lapillus otolitlerini morfolojik, morfometrik ve şekil temelli yaklaşımlarla kapsamlı olarak karşılaştırmayı amaçlamıştır. Balıklar, Ekim 2024–Ekim 2025 tarihleri arasında yöre balıkçılarından satın alınarak temin edilmiştir. Toplamda 141 adet C. damascina (103 dişi, 38 erkek) ve 42 adet P. trutta (31 dişi, 14 erkek) bireyi elde edilmiştir. Otolitlerin yüzey morfolojisi Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ile detaylandırılmış, otolit ölçümleri ile balık total boyu arasındaki allometrik ilişkiler analiz edilmiştir. Tür ayrım başarısı şekil indeksleri (ŞI), eliptik Fourier katsayıları (EFK) ve dalgacık dönüşümü (WT) yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Analizler, her iki türde de asteriskus otolitinin lapillusa kıyasla somatik büyümeyi daha güçlü yansıttığını göstermiştir. Otolit–balık boyu allometrik ilişkilerinde en yüksek belirleme katsayıları otolit ağırlığında (R²=0.497–0.557) hesaplanmıştır. Otolit morfolojisi açısından, asteriskus otolitlerinin lapilluslara göre daha büyük olduğu ve her iki türde de Otophysi grubuna özgü gyro tip morfoloji ile uyum gösterdiği belirlenmiştir. Asteriskusların sınırlı ayırt ediciliğine karşın, lapillus otolitlerin tür ayrımında daha belirgin morfolojik karakterler sunduğu ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışma, ilgili türlerde hem asteriskus hem de lapillus otolitlerin SEM temelli ayrıntılı morfolojik tanımlamalarını sunan ilk araştırmadır. Şekil analizleri yüksek sınıflandırma başarısı göstermiştir. Asteriskus otolitinde çapraz doğrulama doğruluk oranları %92.1–%98.9 arasında değişmiş, en yüksek başarı ŞI+EFK+WT entegre modelinde (%98.9; κ=0.969) elde edilmiştir. Lapillus otolitinde doğruluk %81.1–92.6 arasında kalmış, en yüksek performansı WT yöntemi sağlamıştır (%92.6; κ=0.795). Tüm yöntemlerde asteriskus lapillusa kıyasla daha yüksek doğruluk ve uyum katsayıları sunarak tür teşhisinde daha güçlü ayırt edicilik ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bu çalışma Cyprinidae üyelerinde otolit morfolojisinin çok ölçekli ve kontur temelli analizlerle değerlendirilmesinin tür ayrımını önemli ölçüde artırdığını göstermektedir. Özellikle asteriskus otolitinin WT ve yöntem entegrasyonu ile kullanımı, simpatrik ve morfolojik olarak benzer türlerin ayrımında yüksek doğruluk sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aimed to comprehensively compare the asteriscus and lapillus otoliths of Capoeta damascina and Paracapoeta trutta inhabiting the Murat River (Muş, Türkiye) using morphological, morphometric, and shape-based approaches. Fish were obtained by purchasing from local fishermen between October 2024 and October 2025. A total of 141 C. damascina (103 females, 38 males) and 42 P. trutta (31 females, 14 males) individuals were collected. Surface morphology of otoliths was detailed using Scanning Electron Microscopy (SEM), and allometric relationships between otolith measurements and fish total length were analyzed. Species discrimination success was evaluated using shape indices (SI), elliptic Fourier coefficients (EFC), and wavelet transform (WT) methods. Analyses showed that in both species, the asteriscus otolith reflected somatic growth more strongly than the lapillus. The highest coefficients of determination in otolith–fish length allometric relationships were calculated for otolith weight (R²=0.497–0.557). In terms of otolith morphology, asteriscus otoliths were found to be larger than lapilli and exhibited gyro-type morphology specific to the Otophysi group in both species. Despite the limited discriminative power of asterisci, lapillus otoliths provided more distinct morphological characters for species separation. This study is the first to present detailed SEM-based morphological descriptions of both asteriscus and lapillus otoliths for the relevant species. Shape analyses revealed high classification success. Cross-validated accuracy rates for the asteriscus otolith ranged from 92.1% to 98.9%, with the highest success achieved by the integrated SI+EFC+WT model (98.9%; κ=0.969). For the lapillus otolith, accuracy ranged from 81.1% to 92.6%, with the highest performance obtained by the WT method (92.6%; κ=0.795). In all methods, the asteriscus provided higher accuracy and agreement coefficients compared to the lapillus, demonstrating stronger discriminative power in species identification. In conclusion, this study shows that evaluating otolith morphology through multi-scale and contour-based analyses significantly improves species discrimination in Cyprinidae members. In particular, the use of the asteriscus otolith with WT and method integration provides high accuracy in distinguishing sympatric and morphologically similar species.
Benzer Tezler
- Kafkasya'dan Maverayı Kafkasya'ya Türkiye için jeopolitikalar
The geopolitics for Turkey that from Caucasus to Mavera-i Caucasus
MÜBERRA KOÇYİĞİT TÜRK
- Karasu çayı (Murat nehri-Muş) tatlısu kefalinin (Leuciscus cephalus linnaeus, 1758) bazı büyüme ve üreme özellikleri üzerine bir araştırma
A study on some growth and reproduction properties of chub (Leuciscus cephalus linnaeus, 1758) from Karasu stream (Muş-Turkey)
FERZENDE SAYGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Su ÜrünleriYüzüncü Yıl ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. FAZIL ŞEN
- Muş ili Murat nehri'nde yaşayan Capoeta trutta (Karabalık) ve Capoeta umbla (Sarıbalık) balıklarının bazı dokularında ağır metal iyonlarının belirlenmesi
Determination of heavy metal ions in some tissues of Capoeta trutta (Karabalık) and Capoeta umbla (Sarıbalık) living in the Murat river in Muş province
HÜLYA YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
BiyolojiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECATİ ÖZOK
- Bingöl Ovası ile Muş Ovası arasında Murat Nehri Vadisinde demiryolu ve barajların doğal risk analizi
Natural risk analysis of railways and dams in the Murat River Valley between Bingöl Plain and Muş Plain
FARUK AĞIRTAŞ
- Muş Ovası ornitofaunası üzerine bir araştırma
A survey on the Mus Plain ornithofauna
FERİDUN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
BiyolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZDEMİR ADIZEL