Sporcularda kişilik özellikleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkide antrenörden algılanan liderlik tarzının aracı rolü
The mediating role of perceived coaching leadership style in the relationship between personality traits and decision-making styles in athletes
- Tez No: 1023873
- Danışmanlar: PROF. DR. AYŞE TÜRKSOY IŞIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Spor, Psychology, Sports
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, sporcuların kişilik özellikleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkide algılanan antrenör liderlik davranışlarının aracı rolünü incelemektir. Araştırma, nicel yaklaşıma dayalı ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Örneklemi, uygun örnekleme yöntemiyle ulaşılan 541 lisanslı sporcu (288 erkek, 253 kadın; yaş ortalaması 24.07) oluşturmaktadır. Veriler Beş Faktörlü Kişilik Ölçeği, Spor İçin Liderlik Ölçeği ve Melbourne Karar Verme Ölçeği-II ile toplanmıştır. Dört karar verme stilinin (dikkatli, kaçıngan, erteleyici, panik) her biri için, beş kişilik boyutunun bağımsız, beş liderlik boyutunun aracı değişken olarak yer aldığı ayrı aracılık modelleri yol analizi (lavaan) ile test edilmiştir. Bulgular, dikkatli karar vermeyi özdenetimlilik ve yumuşakbaşlılığın olumlu yordadığını; bu ilişkilerde algılanan eğitim-öğretim ve ödüllendirici davranışın kısmi, deneyime açıklıkta ise tam aracılık gösterdiğini ortaya koymuştur. Kaçıngan karar verme kişilik özellikleriyle yalnızca doğrudan ilişkiliyken hiçbir aracılık gözlenmemiştir. Erteleyici ve panik stillerde nörotiklik en belirgin pozitif, özdenetimlilik ise negatif yordayıcı olmuş; yumuşakbaşlılık her iki stille de yalnızca algılanan otokratik davranış üzerinden (tam aracılık, negatif) bağlanmıştır. Panik karar vermenin en güçlü yordayıcısı yüksek nörotikliktir. Bulgular bir arada, sporcu karar verme örüntülerinin baskın bir kişilik temeline dayandığını; algılanan antrenör liderliğinin ise seçici ve stile özgü bir aracı rol üstlendiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to examine the mediating role of perceived coach leadership behaviors in the relationship between athletes' personality traits and decision-making styles. The study was conducted using a quantitative, relational survey design. The sample consisted of 541 licensed athletes (288 men, 253 women; mean age 24.07) reached through convenience sampling. Data were collected using the Five-Factor Personality Scale, the Leadership Scale for Sports, and the Melbourne Decision Making Questionnaire-II. For each of the four decision-making styles (vigilance, buck-passing, procrastination, hypervigilance), a separate mediation model—with the five personality dimensions as independent variables and the five leadership dimensions as mediators—was tested through path analysis (lavaan). The findings showed that vigilant decision-making was positively predicted by conscientiousness and agreeableness; in these relationships, perceived training-instruction and rewarding behaviors acted as partial mediators, while openness operated through full mediation. Buck-passing was related to personality traits only directly, with no mediation observed. For procrastination and hypervigilance, neuroticism was the most prominent positive predictor and conscientiousness a negative one; agreeableness was linked to both styles solely through perceived autocratic behavior (full, negative mediation). High neuroticism was the strongest predictor of hypervigilant decision-making. Taken together, the findings indicate that athletes' decision-making patterns rest on a dominant personality basis, while perceived coach leadership plays a selective, style-specific mediating role.
Benzer Tezler
- Korumalı futbol (Amerikan futbol) sporcularının kişilik özellikleri ve psikolojik performans stratejileri ile karar verme stilleri arasındaki ilişki
Investigate the relation between personality traits and psychological performance strategies and decision-making styles of players of protected football (American football)
BURCU GÜVENDİ
Doktora
Türkçe
2018
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET GÜÇLÜ
- Ampute futbol ve tekerlekli sandalye basketbol sporcularının kişilik özellikleri ve karar verme stillerinin karşılaştırılması
The comparison of personality characteristics and decision styles of ampute football and wheelchair basketball players
MUHAMMET ACET
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
SporFırat ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN GÜR
- Ergen sporcuların kişilik özellikleri ile psikolojik sağlamlık ve empati düzeylerinin incelenmesi
Investigation of personality traits and psychological resilience and empathy levels of adolescent athletes
ŞEYDA GÜLLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiManisa Celal Bayar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYLİN ZEKİOĞLU
- Sporcularda kişilik özelliklerinin branş seçimine etkisinin incelenmesi
Personality traits in athletes branch examining the effect on the choice
ARZUNUR SAYGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
SporKütahya Dumlupınar ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MİHRİ BARIŞ KARAVELİOĞLU
- Elit atletlerde kişilik özellikleri ve kaygı durumlarının araştırılması
To research elite athletes personality properties and anxiety situation
KAMURAN SÖNMEZ