Şeker pancarı (Beta vulgaris) ve fasulye (Phaseolus vulgaris) üretiminde enerji bilançosunun ve sera gazı emisyonunun belirlenmesi: Çumra örneği
Determining the energy balance and greenhouse gas emission in sugar beet (Beta vulgaris) and bean (Phaseolus vulgaris) production: The case of Çumra
- Tez No: 1023999
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF DİLAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Enerji, Agriculture, Energy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bitkisel Üretim ve Teknolojileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, 2024 yılı üretim sezonunda gerçekleştirilen şeker pancarı ve fasulye yetiştiriciliğinin girdi-çıktı enerji analizleri ile üretim süreçlerinden kaynaklanan karbon ayak izi (sera gazı emisyonu) değerleri saptanmıştır. Araştırmada kullanılan insan iş gücü, makine-ekipman, yakıt, sulama suyu, elektrik ve kimyasal girdilere ait veriler sahada yapılan doğrudan ölçümlemeler sonucunda elde edilmiştir. Araştırma çıktılarına göre, şeker pancarı üretiminde enerji girdisi toplamı 98.751,98 MJ/ha, fasulye üretiminde ise 41.955,37 MJ/ha olarak hesaplanmıştır. Her iki ürünün girdi grupları incelendiğinde; dizel yakıt, sulama suyu, elektrik ve tohumdan oluşan“diğer enerjiler”kategorisi şeker pancarında %50,71, fasulyede ise %49,15'lik paylar ile ilk sırada yer almıştır. Tekil girdi kalemleri bazında ise her iki üretimde de en yüksek enerji tüketimi elektrik enerjisinde saptanmıştır. Fasulye üretiminde toplam çıktı enerjisi 64.146,67 MJ/ha olarak belirlenmiş ve enerji kullanım etkinliği (enerji oranı) 1,53, net enerji getirisi ise 22.191,29 MJ/ha olarak saptanmıştır. Enerji kaynaklarının niteliği açısından bakıldığında, şeker pancarı üretiminde yenilenemeyen enerji kaynaklarının payı %91,60, fasulye üretiminde ise %87,40 olarak hesaplanmış; her iki üretim modelinde de yenilenebilir enerji kaynaklarının payının oldukça düşük kaldığı görülmüştür. Üretim süreçlerinden kaynaklanan toplam sera gazı emisyonu (GHG) şeker pancarı için 10.266,85 kgCO2-eş/ha, fasulye için ise 4.524,85 kgCO2-eş/ha olarak hesaplanmıştır. Tarımsal girdilerin emisyon dağılımları incelendiğinde; her iki üründe de en yüksek sera gazı salınımına sırasıyla %45,05 (şeker pancarı) ve %35,80 (fasulye) oranları ile sulama pompalarında tüketilen elektrik enerjisinin neden olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, incelenen her iki üründe de enerji verimliliğinin artırılması ve sera gazı emisyonunun düşürülmesi adına sulamada elektrik ve yakıt tüketimini optimize edecek modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması gerektiği ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
In this study, input-output energy analyses and the carbon footprint (greenhouse gas emissions) resulting from production processes of sugar beet and dry bean cultivation carried out during the 2024 production season were determined. Data regarding human labor, machinery-equipment, fuel, irrigation water, electricity, and chemical inputs used in the research were obtained through direct on-site measurement methods. According to the research results, the total energy input was calculated as 98,751.98 MJ/ha for sugar beet production and 41,955.37 MJ/ha for bean production. When the input groups of both products were examined, the“other energies”category, consisting of diesel fuel, irrigation water, electricity, and seed, ranked first with shares of 50.71% in sugar beet and 49.15% in dry bean production. In terms of individual input items, the highest energy consumption was determined in electricity for both crops. For dry bean production, the total energy output was determined as 64,146.67 MJ/ha, while the energy use efficiency (energy ratio) was calculated as 1.53, and the net energy gain was sated as 22,191.29 MJ/ha. Regarding the nature of energy sources, the share of non-renewable energy sources was calculated as 91.60% in sugar beet production and 87.40% in dry bean production, indicating that the share of renewable energy sources remained considerably low in both production models. The total greenhouse gas (GHG) emissions originating from production processes were calculated as 10,266.85 kgCO2-eq/ha for sugar beet and 4,524.85 kgCO2-eq/ha for dry beans. Analysis of the emission distribution among agricultural inputs revealed that the highest greenhouse gas emissions in both products were caused by the electricity consumed in irrigation pumps, with rates of 45.05% (sugar beet) and 35,80% (beans), respectively. In conclusion, it was revealed that modern agricultural techniques that optimize electricity and fuel consumption in irrigation should be disseminated in order to increase energy efficiency and reduce the greenhouse gas emission in both examined products.
Benzer Tezler
- Şeker pancarı (beta vulgaris var. saccharifera L.) çeşitlerinde farklı söküm zamanlarının verim, verim unsurları ve teknolojik özellikler üzerine etkisinin belirlenmesi
Determination of the effect of different harvesting times on yield, yield components and technological characteristics of sugar beet (beta vulgaris var. saccharifera L.) varieties
YUDUM BURCU
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RÜVEYDE TUNÇTÜRK
- Şeker pancarı (Beta vulgaris L.) artıklarının farklı katkı maddeleri ile silolanmasının besin madde içerikleri ve silaj kalitesi üzerine etkileri
Effects of ensiling sugar beet (Beta vulgaris L.) residues with different additives on nutrient contents and silage quality
GÖKTUĞ YILMAZ
- Şeker pancarı (Beta vulgaris L.) çeşitlerinin hidroponik koşullarda tuz stresine karşı geliştirdiği fizyolojik ve kök morfolojik tolerans stratejileri
Physiological and root morphological salt tolerance strategies of sugar beet (Beta vulgaris L.) cultivars under hydroponic conditions
AYŞE DÖŞEYİCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ZiraatErciyes ÜniversitesiToprak Bilimi ve Bitki Besleme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH ULAŞ
- Şeker pancarı (Beta vulgaris l.) genotiplerinde morfolojik ve moleküler karakterizasyon
Morphological and molecular characterization of sugar beet (Beta vulgaris l.) genotypes
BETÜL YÜCEL
Doktora
Türkçe
2025
ZiraatSivas Bilim ve Teknoloji ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TOLGA KARAKÖY
- Şeker pancarı (Beta vulgaris L.) soya fasulyesi (Glycine max L.) ve ayçiçeği (Helianthus annuus L.)'nin verim ve bazı kalite kriterleri üzerine ön bitkilerin etkisi
Başlık çevirisi yok
ÖZGÜR ÖZKUL
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KUDRET KEVSEROĞLU