COVID-19 pandemisinin havayolu taşımacılığına etkisi: Türkiye havalimanları üzerinde dönemsel bir araştırma
The impact of the COVID-19 pandemic on air transportation: A periodical study on Turkish airports
- Tez No: 1024187
- Danışmanlar: PROF. DR. RAMAZAN ERTURGUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, Ulaşım, International Trade, Transportation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarihi boyunca birçok krizden etkilenen havayolu taşımacılığı COVID-19 pandemisinden de pek çok sektör gibi olumsuz etkilenmiştir. Salgının yayılmaması için alınan tedbirler kapsamında yaşanan seyahat kısıtlamaları, sınırların kapatılması ve uçuşların durdurulması havayolu taşımacılığı sektörünü benzeri görülmemiş derecede olumsuz etkilemiştir. Bu araştırmada, pandeminin 2017-2024 yılları arasında havayolu taşımacılığının en işlevsel boyutlarından birisi olan havalimanları üzerinde etkilerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Türkiye'de faaliyet gösteren 58 havalimanından verilerine eksiksiz bir şekilde ulaşılabilen 44 havalimanının pandemi öncesi, pandemi süreci ve pandemi sonrası dönemi performanslarını ÇKKVY ile değerlendirilerek pandeminin hangi yönde etkilediği değerlendirilmiştir. İlk önce literatürden 2 tanesi maliyet, 5 tanesi fayda yönlü olmak üzere toplam 7 kriter belirlenmiştir. Yolcu Terminalleri Toplam Alanı, En Yakın Merkeze Uzaklık, Uçak Trafiği, Ticari Uçak Trafiği, Yük Trafiği, Yolcu Trafiği ve Kargo Trafiği bu araştırma için literatürden belirlenen kriterlerdir. Kriterlere ait DHMİ'nin yayınlamış olduğu veriler kullanılarak karar matrisi oluşturulmuştur ve kriter ağırlıklandırması için uzman görüşüne ihtiyaç duyulmayan ağırlıklandırma yöntemlerinden CRITIC yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen kriter ağırlıkları kullanılarak ÇKKVY'lerinden birisi olan COPRAS yöntemi ile havalimanlarının performans değerlendirilmesi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda her üç dönemde de ilk sırada 100 fayda değeri ile İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı yer alırken son sırada pandemi öncesinde Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı, pandemi sürecinde ve sonrasında ise Denizli Çardak Havalimanı yer almıştır. Ayrıca CRITIC yöntemi ile önem ağırlıkları belirlenen kriterlerden kargo trafiğinin pandemi öncesi son sırada yer almasına rağmen pandemi sürecinde 3. sıraya yükseldiği görülmüştür. Pandemi sonrasında ise 4. en önemli kriter olarak hesaplanmıştır. İnsanlık tarihi boyunca çeşitli nedenler ile ortaya çıkan krizlerin havayolu taşımacılığı üzerinde olumsuz etkiler bıraktığı ve gelecekte tekrar benzer krizlerin ortaya çıkma olasılığı göz önüne alınırsa etkilerini azaltmak için lojistik faaliyetler ile bütünleştirilerek kullanımlarının çeşitlendirilmesi ve havalimanlarının kargo kapasitelerinin artırılması büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmanın başta havalimanı yöneticileri ve sivil havacılık kuruluşları için gelecekte ortaya çıkabilecek herhangi bir krize hazırlıklı olmalarına yardımcı olması ve gelecek araştırmalara rehberlik etmesi amaçlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
Air transportation, affected by numerous crises throughout its history, has also been negatively impacted by the COVID-19 pandemic, like many other sectors. Travel restrictions, border closures, and flight suspensions implemented as part of measures to prevent the spread of the pandemic have had an unprecedentedly negative impact on the air transportation sector. This research aims to evaluate the effects of the pandemic on airports, one of the most functional aspects of air transportation, between 2017 and 2024. Accordingly, the pre-pandemic, pandemic, and post-pandemic performance of 44 airports in Turkey with fully accessible data from the 58 airports open to civil aviation was evaluated using Multi-Criteria Decision Making (MCDM) to assess the impact of the pandemic. First, a total of 7 criteria were determined from the literature: 2 cost-related and 5 benefit-related. The criteria selected from the literature for this research are: Total Passenger Terminal Area, Distance to Nearest Center, Aircraft Traffic, Commercial Aircraft Traffic, Freight Traffic, Passenger Traffic, and Cargo Traffic. A decision matrix was created using data published by DHMI (General Directorate of State Airports Authority) regarding the criteria, and the CRITIC method, a weighting method that does not require expert opinion, was used for criterion weighting. Using the obtained criterion weights, airport performance evaluation was carried out using the COPRAS method, one of the MultiCriteria Decision Making (MCDM) methods. The results of the research show that Istanbul Sabiha Gökçen Airport ranked first with a benefit value of 100 in all three periods, while Şırnak Şerafettin Elçi Airport ranked last before the pandemic, and Denizli Çardak Airport ranked last during and after the pandemic. Furthermore, it was observed that cargo traffic, which was ranked last before the pandemic, rose to 3rd place during the pandemic and was calculated as the 4th most important criterion after the pandemic. Considering that crises arising for various reasons throughout human history have negatively impacted air transportation and that similar crises are likely to arise again in the future, diversifying its use by integrating it with logistics activities and increasing the cargo capacity of airports are of great importance to mitigate its effects. The primary aim of this study is to help airport managers and civil aviation organizations prepare for any future crises and to guide future research.
Benzer Tezler
- Havayolu kargo taşımacılığı modellemesi ve havayolu kargo ağının planlanması: Türkiye uygulaması
Airline cargo transportation modeling and air cargo network planning: Turkey case
UMUT AYDIN
Doktora
Türkçe
2022
Sivil Havacılıkİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN
- Türkiye için ikincil merkez havalimanı yer seçimi
Secondary hub airport location selection for Turkey
ECEM YAZICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
UlaşımGazi ÜniversitesiTrafik Planlaması ve Uygulaması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEDA HATİPOĞLU
- COVID-19 pandemisinin hava kargo taşımacılığına etkilerinin analizi ve değerlendirmesi
Analysis and evaluation of the impact of the COVID-19 pandemic on air cargo transport
YASİN ATA
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sivil Havacılıkİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HABİBE GÜNGÖR
- Pandemi sürecinin havayolu işletmelerinde görev yapan kabin memurlarının işgören devir hızına etkisi: Türkiye ve Avrupa hava sahası örneği
The effect of Covid-19 pandemic on flight attendants turn over rate: The case of airlines using Europe's and Turkey's aerospace
SERDAR ÜNVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeAydın Adnan Menderes ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNTEKİN ŞİMŞEK
- Denizcilik alanında pandeminin tedarik zincirine etkisi (Marmara Bölgesi örneği)
The effect of pandemic on the supply chain in the maritime area (Marmara Region example)
RÜMEYSA BOYALIKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDenizcilik Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. LEYLA TAVACIOĞLU