Ruh sağlığı uzmanı olarak yapay zekâ(?): Kişilik organizasyonları ve narsisizm bağlamında tanımlayıcı bir çalışma
Artificial intelligence as a mental health professional(?): A descriptive study on personality organizations and narcissism
- Tez No: 1024219
- Danışmanlar: DOÇ. DR. OĞUZHAN HERDİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Antalya Bilim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, bireylerin ruhsal meselelerini yapay zekâ araçlarıyla paylaşma eğilimlerini narsisizm ve kişilik organizasyonları bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma kesitsel ve ilişkisel desende tasarlanmış, veriler Ocak 2026 ile Nisan 2026 tarihleri arasında hem yüz yüze hem de çevrimiçi platformlar (Instagram, Whatsapp, Linkedin) aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini 18 yaş ve üzeri toplam 529 katılımcı oluşturmuştur. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Kişilik Organizasyonları Envanteri-KOREN (IPO-TR), Narsistik Hayranlık ve Rekabet Ölçeği-Uzun Form ve araştırmacı ile tez danışmanının iş birliğiyle geliştirilen Yapay Zekâ Kullanım Anketi kullanılmıştır. Veriler IBM SPSS Statistics 26.0 programı aracılığıyla Spearman korelasyon, Mann–Whitney U, ki-kare ve Kruskal–Wallis H testleri kullanılarak analiz edilmiş; açık uçlu yanıtlar Braun ve Clarke'ın (2006) tematik analiz yaklaşımıyla değerlendirilmiştir. Bulgular, yapay zekâ kullanım sıklığı ile KOREN toplam puanı ve alt boyutları arasında düşük düzeyde, pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Narsisizm boyutlarında yalnızca rekabet ile kullanım sıklığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Yapay zekâ kullananların, kullanmayanlara kıyasla kişilik organizasyonu patolojisi açısından daha yüksek puanlara sahip olduğu görülmüş; narsisizm boyutlarında ise sınırlı bir farklılaşma gözlenmiştir. Yapay zekâ kullanımı genç yaş, öğrencilik ve düşük gelir düzeyiyle ilişkili bulunmuş; psikiyatrik tanı ve aktif ilaç kullanımı gibi klinik değişkenlerle anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Kullanım biçimlerine yönelik analizlerde özellikle kullanım sıklığı, kullanım saati, kişiselleştirme düzeyi ve paylaşılan içerik açısından bazı KOREN ve NARQ boyutlarında anlamlı farklılaşmalar elde edilmiştir. Tematik analiz, yapay zekânın en sık yargılanmadan konuşabilme ve maddi nedenlerle tercih edildiğini ortaya koymuştur. Bulgular, yapay zekâ kullanımının yalnızca teknolojik bir tercih olmayıp; bireyin içsel dünyası, savunma örüntüleri ve yapısal yaşam koşullarıyla ilişkili çok katmanlı bir deneyim alanı olduğunu düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine individuals' tendencies to share their psychological issues with artificial intelligence tools within the context of narcissism and personality organizations. The research was designed in a cross-sectional and correlational pattern, and data were collected between January 2026 and April 2026 through both face-to-face and online platforms (Instagram, WhatsApp, LinkedIn). The sample of the study consisted of a total of 529 participants aged 18 and over. The Sociodemographic Information Form, the Inventory of Personality Organization-IPO-TR (KOREN), the Narcissistic Admiration and Rivalry Questionnaire-Long Form, and the Artificial Intelligence Use Questionnaire, developed in collaboration with the researcher and the thesis advisor, were used as data collection instruments. The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 26.0 with Spearman correlation, Mann–Whitney U, chi-square, and Kruskal–Wallis H tests; open-ended responses were evaluated through the thematic analysis approach of Braun and Clarke (2006). The findings indicated low-level, positive, and significant relationships between the frequency of artificial intelligence use and the IPO total score and its subscales. Regarding the dimensions of narcissism, only the rivalry subscale showed a significant association with the frequency of use. Compared to non-users, individuals who used artificial intelligence had higher scores in personality organization pathology, while a more limited differentiation pattern was observed in the dimensions of narcissism. Artificial intelligence use was found to be associated with younger age, student status, and lower income levels; no significant relationship was identified with clinical variables such as psychiatric diagnosis or active medication use. Further analyses of usage patterns revealed significant differences in certain IPO and NARQ dimensions, particularly with respect to the frequency of use, time of use, level of personalization, and shared content. Thematic analysis revealed that artificial intelligence was most often preferred for non-judgmental communication and financial reasons. The findings suggest that the use of artificial intelligence is not merely a technological preference but rather constitutes a multilayered domain of experience related to individuals' inner worlds, defensive patterns, and structural living conditions.
Benzer Tezler
- Ülkemizdeki çeşitli büyüklükteki yerleşim merkezlerinde uygulanabilecek kültür yapısı planlama modeli
The Planning model of the cultural building which applicable at different size of settlement center
MUSTAFA İNCESAKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUR ERKMEN
- Anaokulu-anasınıfı öğretmenlerinin program konusundaki bilgi yeterlikleri ve hizmet-içi eğitim kurslarının okulöncesi eğitim ve program bilgilerine katkıları
Başlık çevirisi yok
NURCAN AVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURGÜN ERSAN
- Farabi'de determinizm
Başlık çevirisi yok
RAHMİ KARAKUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Felsefeİstanbul ÜniversitesiTürk-İslam Düşüncesi Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT KEKLİK
- Geçmişten günümüzde epilepsi (sar'a)
Today and in the past of epilepsy
ÖMÜR ŞAYLIGİL
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Deontoloji ve Tıp TarihiUludağ ÜniversitesiDeontoloji ve Tıp Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL DEMİRHAN ERDEMİR