Turizmin ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarının yerel halkın yerleşim yeri memnuniyeti üzerindeki rolü
The role of economic, social, and environmental dimensions of tourism on residents' residential satisfaction
- Tez No: 1024544
- Danışmanlar: DOÇ. DR. KUBİLAY ÖCAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Turizm, Tourism
- Anahtar Kelimeler: Memnuniyet, Nicel araştırma, Turizm, Yerel halk, Yerleşim yeri, Satisfaction, Quantitative research, Tourism, Local people, Location area
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rekreasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Turizm sektörü, ekonomik kalkınma için stratejik bir araç olmasının yanı sıra ev sahibi toplumun yaşam alanları üzerinde çok boyutlu değişimlere yol açan dinamik bir olgudur. Bu tez çalışması, turizmin yerel halk tarafından algılanan ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin (gelişim ve yıkım boyutları) yerleşim yeri memnuniyeti üzerindeki rolünü belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kuramsal zemini, bireylerin turizmle olan etkileşimini fayda-maliyet dengesi üzerinden açıklayan Sosyal Değişim Teorisi ve spesifik yaşam alanlarındaki tatminin genel refaha etkisini vurgulayan Aşağıdan-Yukarıya Yayılma Kuramı üzerine inşa edilmiştir. Araştırmada nicel yaklaşım benimsenmiş ve değişkenler arasındaki ilişkileri saptamak amacıyla İlişkisel Tarama Modeli kullanılmıştır. Veriler, turizm faaliyetlerinin yoğun olarak yapıldığı destinasyonlarda ikamet eden yerel halktan, anket tekniğiyle toplanmıştır. Kullanılan ölçeklerin yapı geçerliliği ve güvenirliği doğrulayıcı faktör analizleri ile test edilmiştir. Hipotezlerin test edilmesinde ise değişkenler arasındaki doğrudan etkileri bütüncül bir perspektifle ortaya koyan Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) uygulanmıştır. Araştırma bulguları, turizmin algılanan olumlu katkılarının (gelişim) yerleşim yeri memnuniyeti üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, turizmin algılanan olumsuz etkilerinin (yıkım) yerleşim yeri memnuniyeti üzerinde belirleyici bir rol oynamadığı saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından yapılan analizlerde; cinsiyet, medeni durum ve eğitim seviyesi değişkenlerinin, yerleşim yeri memnuniyeti üzerinde anlamlı etkileri olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, yerel halkın turizmi fayda odaklı bir rasyonellikle değerlendirdiğini ve ekonomik kazanımların olumsuz sosyal veya çevresel dışsallıklara kıyasla memnuniyet düzeyini şekillendirmede daha belirgin olduğunu göstermektedir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, destinasyon yönetiminde yerel halkın yaşam kalitesini ve öznel refahını merkeze alan sürdürülebilir politika önerileri geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
Tourism is a dynamic phenomenon that acts as a strategic tool for economic development while causing multi-dimensional changes in the living environments of host communities. This thesis aims to determine the role of economic, social, and environmental impacts of tourism (development and destruction dimensions) as perceived by residents on residential satisfaction. The theoretical framework of the study is built upon Social Exchange Theory, which explains the interaction of individuals with tourism through a cost-benefit balance, and the Bottom-up Spillover Theory, which emphasizes the impact of satisfaction in specific life domains on general well-being. A quantitative approach was adopted in the research, and the Relational Survey Model was used to determine the relationships between variables. Data were collected via survey technique from the local residents residing in destinations where tourism activities are intensely carried out. The construct validity and reliability of the scales used were tested through confirmatory factor analyses. To test the hypotheses, Structural Equation Modeling (SEM) was applied, which reveals the direct effects between variables from a holistic perspective. The research findings indicate that the perceived positive contributions of tourism (development) have a positive and significant effect on residential satisfaction. In contrast, it was found that the perceived negative impacts of tourism (destruction) do not play a decisive role in residential satisfaction. In the analyses conducted in terms of demographic variables; it was determined that gender, marital status, and education level variables have significant effects on residential satisfaction. Consequently, the study shows that residents evaluate tourism with a benefit-oriented rationality, and economic gains are more prominent in shaping satisfaction levels compared to negative social or environmental externalities. In line with the results obtained, sustainable policy recommendations centered on the quality of life and subjective well-being of residents in destination management have been developed.
Benzer Tezler
- Local community's perception of the impacts of tourism development in rural areas–a case study in Zanzibar
Kırsal bölgelerde turizmin gelişiminin etkilerine ilişkin yerel halkın algısı-Zanzıbar örneği
HAMED ABDALLA ABDALLA
Doktora
İngilizce
2025
TurizmEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAŞAR SARI
DOÇ. DR. DAVUT UYSAL
- Ada turizminin algılanan etkileri ile yerel halkın yaşam doyumu arasındaki ilişkide duygusal dayanışmanın düzenleyici rolü
The moderating role of emotional solidarity in the relationship between the perceived effects of island tourism and the life satisfaction of local residents
GENCER SÜMBÜL
Doktora
Türkçe
2023
TurizmBalıkesir ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BARIŞ ERDEM
- GSTC kriterleri ve sürdürülebilir turizm hedefleri hakkında konaklama işletme yöneticilerinin algısı: Ürgüp örneği
Perception of accommodation business managers regarding gstc criteria and sustainable tourism goals: The case of Ürgüp
KÜBRA TURAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TurizmKapadokya ÜniversitesiSürdürülebilir Turizm Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ YÜCE
- Spor turizmi aracılığı ile sürdürülebilir destinasyon geliştirme: Hava sporları açısından Uşak ili potansiyeli
Sustainable destination development through sports tourism: Uşak province potential with regards to air sports
TUBA ŞAHİN ÖREN
Doktora
Türkçe
2018
TurizmAkdeniz ÜniversitesiTurizm İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEDİM YÜZBAŞIOĞLU
- Yerel halkın turizmin sosyokültürel etkilerine bakışı ile kültürel duyarlılık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between the view of social cultural effects of local public tourism and cultural sensitivity levels
GİZEM PALA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TurizmGazi ÜniversitesiSeyahat İşletmeciliği ve Turist Rehberliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ARZU KILIÇLAR