Türk toplumunda COVİD-19 aşılarının yan etkilerine yönelik algının değerlendirilmesi
Assessment of the perception of side effects of COVID-19 vaccines in Turkish society
- Tez No: 1024668
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN EKER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: COVID 19, COVID 19
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Hamidiye Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de COVID-19 aşısı olmuş bireylerin bildirdikleri yan etki algılarının yaygınlığını ve yan etkilerin aşı türüne göre görülme sıklığını incelemektir. Ayrıca yan etkilerin cinsiyet, yaş, sigara kullanımı, geçirilmiş hastalık öyküsü, aşı öncesi ve sonrası COVID-19 pozitif olma durumu ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ocak-Nisan 2026 tarihleri arasında nicel yöntem kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmada çevrim içi ve yüz yüze anketler ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya COVID-19 aşısı olmuş 385 birey dahil edilmiştir. Dokuz sorudan oluşan anket formunda katılımcıların sosyodemografik özellikleri, hastalık öyküleri, COVID-19 geçirme durumları, aşılanma süreçleri ve aşı sonrası bildirdikleri yan etkilere ilişkin bilgiler değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların %45,7'si kadın, %54,3'ü erkektir. Katılımcıların %93,2'si üç doz, %6,8'i dört doz aşı olmuştur. Aşılanmada ağırlıklı olarak BioNTech ve Sinovac aşılarının tercih edildiği belirlenmiştir. Katılımcıların %60,8'i sigara kullanmadığını, %39,2'si ise kullandığını bildirmiştir. Aşı öncesinde hastalık öyküsü bulunanların oranı %13,5'tir. Aşı öncesinde COVID-19 pozitif olma oranı %10,9, aşı sonrasında ise %20,8 olarak bulunmuştur. Katılımcıların %32,5'i aşı sonrası yan etki yaşadığını bildirirken, %67,5'i herhangi bir yan etki bildirmemiştir. Sonuç: COVID-19 aşılarının yan etkilerinin görülme sıklığının ve özelliklerinin bilimsel verilerle ortaya konulması, toplumda aşı güvenliği konusunda doğru bilgi oluşmasına katkı sağlayabilir. Bu durum, aşı tereddüdünün azaltılması, aşılama programlarına güvenin artırılması ve toplum sağlığının korunması açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to investigate the prevalence of self-reported adverse effect perceptions among individuals who received COVID-19 vaccines in Türkiye and to examine the frequency of reported adverse effects according to vaccine type. In addition, the relationship between adverse effects and gender, age, smoking status, history of previous illness, and COVID-19 positivity before and after vaccination was evaluated. Materials and Methods: The study was conducted between January and April 2026 using a mixed-methods approach. Online and face-to-face surveys, as well as in-depth interviews, were conducted. A total of 385 individuals who had received COVID-19 vaccines were included in the study. The nine-question survey assessed participants' sociodemographic characteristics, medical history, history of COVID-19 infection, vaccination status, and self-reported adverse effects following vaccination. Results: Of the participants, 45.7% were female and 54.3% were male. While 93.2% of the participants had received three doses of the vaccine, 6.8% had received four doses. BioNTech and Sinovac were the predominant vaccines used among the participants. Of the participants, 60.8% reported that they were non-smokers, whereas 39.2% were smokers. The proportion of participants with a history of illness before vaccination was 13.5%. The proportion of participants who reported testing positive for COVID-19 before vaccination was 10.9%, while this proportion was 20.8% after vaccination. Overall, 32.5% of the participants reported experiencing adverse effects following vaccination, whereas 67.5% reported no adverse effects. Conclusion: Determining the frequency and characteristics of adverse effects associated with COVID-19 vaccines based on scientific evidence may contribute to the development of accurate public perceptions regarding vaccine safety. This may help reduce vaccine hesitancy, increase confidence in vaccination programs, and contribute to the protection of public health.
Benzer Tezler
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları
Başlık çevirisi yok
ZÜHAL YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN
- İbrahim Hakkı Erzurumi'nin Tertib-i ulum isimli eserindeki eğitimle ilgili görüşleri
Başlık çevirisi yok
ÖMER ÖZYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiDin Kültürü ve Ahlak Bilgisi Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HALİS AYHAN