Balkanlarda göçün sosyo ekonomik belirleyicileri: 2005-2022 dönemi panel veri analizi
Socio-economic determinants of migration in the Balkans: A panel data analysis for the 2005–2022 period
- Tez No: 1024732
- Danışmanlar: PROF. DR. SELÇUK KOÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Maltepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Balkan ülkelerinde yoksulluk, enflasyon ve kişi başına düşen gelir gibi temel sosyoekonomik göstergelerin net göç üzerindeki etkilerini panel veri analizi çerçevesinde incelemektedir. Bölge, 1990'lardan itibaren ekonomik dönüşümler, siyasal kırılmalar ve demografik değişimlerin etkisiyle yoğun göç hareketlerine sahne olmuş; söz konusu süreç, ekonomik koşullar ile nüfus hareketleri arasındaki bağın ampirik olarak ortaya konulmasını anlamlı kılmıştır. Araştırmanın amacı, ekonomik değişkenlerin göç dinamiklerini hangi yönde ve ne ölçüde biçimlendirdiğini belirlemek, bu ilişkinin Avrupa Birliği üyeliğine göre nasıl farklılaştığını test etmek ve 2011 sonrası Suriye savaşının yarattığı zorunlu göç dalgasının bölgesel net göç dengesi üzerindeki yapısal etkisini ölçmektir. Çalışmada 2005–2022 dönemine ait yıllık veriler kullanılmış; analiz kapsamına Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Karadağ, Kuzey Makedonya, Romanya, Sırbistan, Yunanistan ve Türkiye olmak üzere on Balkan ülkesi dâhil edilmiştir. Veri seti Dünya Bankası Dünya Kalkınma Göstergeleri'nden derlenmiş; analiz tüm ülkeleri kapsayan birinci grup, Avrupa Birliği üyesi ülkelerden oluşan ikinci grup ve birliğe üye olmayan ülkelerden oluşan üçüncü grup üzerinden üç model ile yürütülmüştür. Türkiye'nin Suriye kaynaklı yapısal kırılmasını denetlemek amacıyla, ülkeye özgü bir kukla değişken (2012 ve sonrası) modele dâhil edilmiştir. Veri yapısında değişen varyans, otokorelasyon ve yatay kesit bağımlılığı sorunlarının birlikte tespit edilmesi nedeniyle Driscoll–Kraay sağlam sabit etkiler tahmincisi tercih edilmiştir. Elde edilen bulgular, kişi başına düşen gelirdeki artışın net göç üzerinde üç modelde de anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu; refah düzeyi yükselen ülkelerin göç çekme kapasitesinin güçlendiğini ortaya koymaktadır. Enflasyon, Türkiye'nin de yer aldığı genel örneklemde ve Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkelerde net göç üzerinde anlamlı ve negatif bir etki üretmiş; fiyat istikrarsızlığının ülkeden ayrılma eğilimini güçlendirdiği görülmüştür. Buna karşılık yoksulluğun beklenen itici etkisi net göç dengesi düzeyinde doğrulanmamış; yoksulluk değişkeni yalnızca genel örneklemde ve zayıf düzeyde, üstelik beklenenin tersine pozitif bir katsayıyla anlamlı bulunmuştur. Suriye savaşı kaynaklı yapısal kırılmayı temsil eden değişken ise pozitif ve anlamlı çıkmış; söz konusu kitlesel zorunlu göçün Türkiye üzerinden bölgesel net göç dengesini belirgin biçimde yukarı çektiği saptanmıştır. Ekonomik göstergelerin etkileri Avrupa Birliği üyeliğine göre farklılaşmakta; üye ülkelerde gelir kaynaklı çekici güç belirleyici olurken, üye olmayan ülkelerde enflasyon kaynaklı itici güç daha güçlü işlemektedir. Sonuç olarak çalışma, Balkan ülkelerinde net göçün temel belirleyicilerinin gelir düzeyi, fiyat istikrarı ve dışsal yapısal şoklar olduğunu; yoksulluğun ise tek başına belirleyici bir itici güç oluşturmadığını ortaya koymaktadır. Bulgular, bölgesel bütünleşme süreçlerinin göç-ekonomi ilişkisini yapısal biçimde dönüştürdüğünü göstermektedir. Fiyat istikrarının sağlanması, üretken ve istihdam yaratan büyüme stratejilerinin desteklenmesi ile zorunlu göç hareketlerinin bölgesel iş birliği temelinde yönetilmesi, bölgedeki göç baskısını azaltabilecek temel politika alanları olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the effects of fundamental socio-economic indicators—poverty, inflation, and per capita income—on net migration in the Balkan countries within a panel data framework. Since the 1990s, the region has been shaped by profound economic transformations, political ruptures, and demographic shifts that have generated sustained migration flows; this trajectory makes it analytically meaningful to empirically establish the link between economic conditions and population movements. The aim of the research is to determine the direction and magnitude in which economic variables shape migration dynamics, to test how this relationship varies according to European Union membership, and to measure the structural effect of the mass forced-migration wave generated by the post-2011 Syrian war on the regional net migration balance. The analysis employs annual data for the 2005–2022 period and covers ten Balkan countries: Albania, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Croatia, Montenegro, North Macedonia, Romania, Serbia, Greece, and Türkiye. The dataset has been compiled from the World Bank's World Development Indicators, and the analysis has been carried out through three models corresponding to the entire sample, the European Union member states, and the non-member states. A country-specific dummy variable (2012 and onwards) has been incorporated into the model to control for the structural break originating from the Syrian war in Türkiye. Owing to the simultaneous presence of heteroskedasticity, autocorrelation, and cross-sectional dependence, the Driscoll–Kraay robust fixed-effects estimator has been employed. The findings reveal that increases in per capita income exert a significant and positive effect on net migration across all three models, indicating that countries with rising welfare levels develop a stronger capacity to attract population. Inflation produces a significant and negative effect on net migration in the full sample and in the non-member states, showing that price instability strengthens the propensity to emigrate. By contrast, the expected push effect of poverty is not confirmed at the level of the net migration balance; the poverty variable is significant only in the full sample, at a weak level, and—contrary to expectations—with a positive coefficient. The variable representing the structural break caused by the Syrian war is positive and significant, indicating that this mass forced-migration flow markedly raised the regional net migration balance through Türkiye. The effects of the economic indicators differ according to European Union membership: in member states the income-driven pull factor is decisive, whereas in non-member states the inflation-driven push factor operates more strongly. In conclusion, the study demonstrates that the principal determinants of net migration in the Balkans are the income level, price stability, and external structural shocks, while poverty alone does not constitute a decisive push factor. The findings show that regional integration processes structurally transform the migration–economy relationship. Ensuring price stability, supporting productive and employment-generating growth strategies, and managing forced-migration flows through regional cooperation emerge as the principal policy areas capable of alleviating migration pressure in the region.
Benzer Tezler
- 1950 sonrası Türkiye'ye Makedonya'dan göç eden Vranofçalılar üzerine sosyo-kültürel bir kimlik incelemesi
A socio-cultural analysis of identity on Vranofcas imigrant to Turkey from Macedonia after 1950
ELİN ŞEHNAZ CEVİZCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
SosyolojiHacettepe ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. NİLÜFER ÖZCAN DEMİR
- Komünizm sonrası dönemde Bulgaristan'daki Türk azınlık ve siyasete katılımları (1997-2000)
Turkish minority in post-communist Bulgaria and their political participation (1997-2000)
VAHİT SADAL
Doktora
Türkçe
2019
SosyolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YELKEN
- Balkan siyasi göçlerinin Anadolu geleneksel oyunları üzerinde etkisi: Selçuk-Şirince örneği
The effects of the Balkan migrations on Anatolian traditional dances: Selçuk-Şirince sample
KADRİ DALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk Bilimi (Folklor)Ege ÜniversitesiTürk Halk Oyunları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÖCAL ÖZBİLGİN
- Cumhuriyetin ilk yıllarında Girit'ten Söke'ye mübadele öyküleri
In the first years of the republic population exchange stories from crete to Söke
TUNCAY ERCAN SEPETCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
TarihAdnan Menderes ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÜNVER GÜNEŞ
- 1950-1951 yıllarında Bulgaristan'dan Türkiye'ye göçler ve Kırklareli vilayetine etkileri
Başlık çevirisi yok
BEDRİYE UZUNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sosyolojiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP KARACAKAYA