Çağdaş din sosyolojisinde Weber'in alımlanması: Peter Berger örneği
Weber's reception in contemporary sociology of religion:The case of Peter Berger
- Tez No: 1025219
- Danışmanlar: PROF. DR. KEMAL ATAMAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Felsefe, Sosyoloji, Din, Philosophy, Sociology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, sosyolojinin kuruluşundan itibaren süregelen metodolojik ve epistemolojik tartışmalardan hareketle klasik sosyolojide paradigmatik bir dönüşüme işaret eden Max Weber'in kuramsal ve metodolojik mirasının çağdaş din sosyolojisinde nasıl alımlandığını Peter Berger örneği üzerinden incelemektedir. Sosyolojinin erken döneminde Fransız pozitivizmi ile Alman idealist geleneği arasında ortaya çıkan epistemolojik ve metodolojik ayrışma, çalışmanın tarihsel ve kuramsal zeminini oluşturmaktadır. Söz konusu ayrışma, Weber'in klasik sosyoloji içindeki konumunu ve çağdaş din sosyolojisi üzerindeki etkilerini anlamak açısından temel bir çerçeve oluşturmaktadır. Çalışmanın diğer odağını ise Peter Berger'in Weberci geleneği hangi biçimlerde alımladığı, yeniden yapılandırdığı ve yorumladığı sorusu oluşturmaktadır. Bu doğrultuda tez, Weberci mirasın Berger aracılığıyla çağdaş din sosyolojisinde nasıl yeni anlamlar ve işlevler kazandığını analitik bir çerçevede ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tez, ampirik veri içermeyen kuramsal bir çalışma olarak tasarlanmış; konu, betimleyici, açıklayıcı, yorumlayıcı ve karşılaştırmalı analiz teknikleri kullanılarak ele alınmıştır. Çalışma, Berger'in tüm eserlerini kapsamak yerine, Weberci mirasla doğrudan ilişkilendirilebilen tema ve kavramlarla sınırlandırılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın temel analitik çerçevesi olarak tercih edilen alımlama, araştırmanın mantığı, içeriği ve yöntemi doğrultusunda üç düzeyde kavramsallaştırılmıştır: doğrudan alımlama, yeniden yapılandırıcı alımlama ve yeniden yorumlayıcı alımlama. Elde edilen bulgular, Berger'in erken dönem çalışmalarından itibaren Weberci geleneği büyük ölçüde koruduğunu; fenomenolojiyle kurduğu ilişki aracılığıyla bu mirası yeniden yapılandırdığını; daha geç dönem çalışmalarında ise rasyonelleşme ve büyü bozumu problematiğini çoğulculuk kavramı üzerinden yeniden yorumladığını göstermektedir. Sonuç olarak tez, Weberci mirasın Berger'in çalışmalarıyla çağdaş din sosyolojisindeki süreklilik ve dönüşüm biçimlerini görünür kılmakta, aynı zamanda Berger'in çağdaş din sosyolojisindeki yerini ve önemini yeniden değerlendirmeye açmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines how the theoretical and methodological legacy of Max Weber, which marked a paradigmatic transformation in classical sociology, has been received in contemporary sociology of religion through the case of Peter Berger. It takes as its point of departure the methodological and epistemological debates that have shaped sociology since its foundation. The epistemological and methodological divergence that emerged in the early development of sociology between French positivism and the German idealist tradition constitutes the historical and theoretical foundation of the study. This divergence provides an essential framework for understanding Weber's position within classical sociology and his influence on contemporary sociology of religion. The secondary focus of this study concerns how Peter Berger directed reception, reconstructed reception and reinterpreted reception the Weberian tradition. Accordingly, the thesis aims to demonstrate, within an analytical framework, how the Weberian legacy acquired new meanings and functions in contemporary sociology of religion through Berger's work. The thesis is designed as a theoretical study and does not rely on empirical data. The subject matter is addressed using descriptive, explanatory, interpretative, and comparative analytical techniques. Rather than encompassing the entire body of work, the study is limited to themes and concepts directly related to the Weberian legacy. In this context, reception adopted as the primary analytical framework of the study is conceptualized at three distinct levels in alignment with the research logic, content, and methodology: direct reception, reconstructive reception, and reinterpretive reception. The findings indicate that from his early works onward, Berger largely preserved the Weberian tradition; he restructured this legacy through his engagement with phenomenology; and in his later works, he reinterpreted the problematics of rationalization and disenchantment through the concept of pluralism. Consequently, the thesis elucidates the modes of continuity and transformation of the Weberian legacy in contemporary sociology of religion through Berger's work, while also opening his position and significance in the field to reconsideration.
Benzer Tezler
- Alman sosyal bilim geleneğinde yöntem tartışmaları: Din sosyolojisi açısından bir çıkarım
Methodological debates in the German social science tradition: An implication for the sociology of religion
FATİH YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2023
DinDokuz Eylül ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET CEM ŞAHİN
- Hz. Peygamber Dönemi sosyal değişme (Vahiy Dönemi örneği)
The social change in period of Prophet Muhammad (The sample of Revelation Period)
MESUT İNAN
Doktora
Türkçe
2016
SosyolojiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ AKDOĞAN
- Çağdaş Türk sosyologlarında din ve toplum (Ümit Meriç örneği)
Religion and society in iontemporary, Turkish sociologists (Example of Ümit Meriç)
RUMEYSA NUR COŞKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SosyolojiAkdeniz ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ ALBAYRAK
- Ziya Gökalp ve Erol Güngör çizgisinde Türk sosyolojisi
Turkish sociology in line with Ziya Gökalp and Erol Güngör
SAADET BERNA OCAKCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1999
SosyolojiMarmara ÜniversitesiSosyoloji ve Antropoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKİ ARSLANTÜRK
- İsmet Altıkardeş'in din sosyolojisine katkıları
Ismet Altikardes's contributions to the sociology of religion
BÜŞRA ILICA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiHitit ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAKUP ÇOŞTU