Küresel finansal döngüde kripto varlıklar, ABD para politikası ve hisse senedi piyasaları arasındaki dinamik etkileşim
Dynamic interaction between crypto assets, US monetary policy, and stock markets in the global financial cycle
- Tez No: 1025220
- Danışmanlar: PROF. DR. ADALET HAZAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Finans ve Bankacılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bankacılık ve Finans Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, ABD para politikası, hisse senedi piyasaları ve geleneksel finansal varlıkların kripto varlık fiyatları üzerindeki etkisini Nisan 2020–Mayıs 2026 dönemi için incelemektedir. İlk olarak, seçilmiş dokuz adet kripto varlığın ortak fiyat hareketi Temel Bileşenler Analizi (TBA) ile kriptofaktöre dönüştürülmüştür. Kriptofaktörün bir parasal varlık gibi davranıp davranmadığı sorusuna yanıt aranırken kısa dönemli dinamikler VAR modeli, uzun dönemli seviye ilişkileri ise Newey-West HAC düzeltmeli En Küçük Kareler (EKK) yöntemiyle tahmin edilmiştir. ABD para politikası değişkenleri olarak teminatlı gecelik finansman oranı (SOFR) ve 2 yıl vadeli Hazine tahvil faizi kullanılmıştır. VAR etki tepki analizi, SOFR ve 2 yıl vadeli ABD Hazine tahvil faizindeki pozitif şokların kriptofaktör üzerinde kalıcı bir negatif tepkiyle ilişkili olduğunu göstermektedir. Kriptofaktörün kendi şoklarına verdiği tepki otuzuncu döneme kadar negatif seyrederek ortalamaya dönüş dinamizmini yansıtmaktadır. Varyans ayrıştırması, kriptofaktör varyansının yüzde 98,58'inin içsel şoklardan kaynaklandığını ve emtia değişkenlerinin para politikası değişkenlerinden daha yüksek bir dışsal pay taşıdığını göstermektedir. EKK bulguları, altın ve Brent petrol fiyatlarının kriptofaktör fiyatları üzerinde istatistiksel olarak güçlü ve anlamlı etkiler taşırken para politikası değişkenlerinin gecikmeli ve şok odaklı bir yapı sergilediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgular, kripto varlıkların kısa vadede içsel momentum, orta vadede para politikası şokları ve uzun vadede küresel emtia döngüsü tarafından biçimlenen çok katmanlı bir fiyatlama yapısı sergilediğini göstermektedir. İkinci aşamada, aynı kriptofaktör ile ABD hisse senedi piyasaları arasındaki kısa dönem dinamikler incelenmiştir. Kriptofaktör, S&P 500, Nasdaq 100, altın ve Brent petrol serileriyle VAR(2) modeline dahil edilmiştir. Kriptofaktörün düzeyde, geleneksel varlıkların ise birinci farkta durağan olduğu karma entegrasyon yapısı, değişkenler arasında ortak bir stokastik trendin bulunmadığını göstermiş ve analiz kısa dönem dinamiklere odaklanmıştır. Etki tepki fonksiyonları, kriptofaktörün kendi şoklarına güçlü ve kalıcı tepki verdiğini; Nasdaq 100 şoklarına ise pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir tepki gösterdiğini ortaya koymaktadır. Varyans ayrıştırması, kriptofaktör varyansının onuncu dönemde yüzde 85,20'sinin, otuzuncu dönemde ise yüzde 84,31'inin kendi içsel şoklarıyla açıklandığını göstermektedir. Nasdaq 100'ün katkısı en yüksek açıklayıcı paya sahiptir. Granger nedensellik testleri belirgin bir asimetri ortaya koymaktadır. Nasdaq 100, S&P 500 ve altın kriptofaktörün Granger nedeni iken, kriptofaktörden geleneksel varlıklara doğru anlamlı nedensellik bulunmamaktadır. Bulgular bütün olarak, kripto varlık fiyatlamasının analiz dönemi boyunca ağırlıklı olarak piyasaya özgü içsel dinamiklerce belirlendiğine; bununla birlikte hisse senedi piyasalarından, özellikle Nasdaq 100 kanalından kripto piyasasına doğru tek yönlü, istatistiksel açıdan güçlü ancak ekonomik büyüklüğü sınırlı bir bilgi akışının işlediğine işaret etmektedir. Bu yapı tezde koşullu özerklik kavramıyla tanımlanmaktadır. Kripto para piyasası fiyatlama özerkliğini korumakta, ancak bu özerklik teknoloji piyasası kanalıyla kısmen sınırlanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the impact of US monetary policy, equity markets, and traditional financial assets on cryptocurrency prices using daily data for the period April 2020 – May 2026. First, the combined price movement of nine selected crypto assets was converted into a cryptofactor using Principal Component Analysis (PCA). To assess whether the cryptofactory functions as a monetary asset, short term dynamics are estimated with a Vector Autoregression (VAR) framework. Long term equilibrium relationships were identified using Ordinary Least Squares (OLS) adjusted with Newey-West Heteroskedasticity and Autocorrelation Consistent (HAC) standard errors. Secured overnight financing rate (SOFR) and the 2-year US Treasury bond interest rate are employed as US monetary policy variables. The VAR impulse response analysis shows that positive shocks in SOFR and the bond yields are associated with a persistent negative response on the cryptofactor. Variance decomposition shows that 98.58 percent of the cryptofactor's variance stems from its own shocks, and that commodity variables carry a larger exogenous share than monetary policy variables. OLS findings indicate that gold and Brent oil returns exert statistically strong effects on cryptofactor, whereas monetary policy variables display a lagged, shock driven pattern. Overall, crypto currencies exhibit a multi layered pricing structure shaped by endogenous momentum in the short run, monetary policy shocks in the medium run, and the global commodity cycle in the long run. In the second stage, the short run dynamics between the same cryptofactor and US equity markets are examined. The cryptofactor was included in the VAR(2) model with the S&P 500, Nasdaq 100, gold and Brent oil series. The mixed order of integration, where the cryptofactor is stationary in levels while the traditional assets are first difference stationary, rules out a common stochastic trend among the variables. Therefore, the analysis focuses on short run dynamics. Impulse response functions show that the cryptofactor responds strongly and persistently to its own shocks and displays a positive, statistically significant response to Nasdaq 100 shocks throughout the forecast horizon. Variance decomposition shows that 85.20% of the cryptofactor variance in the tenth period and 84.31% in the thirtieth period are explained by their own internal shocks. The Nasdaq 100 has the highest explanatory share. Granger causality tests reveal a pronounced asymmetry; the Nasdaq 100, the S&P 500, and gold each Granger cause the cryptofactor, whereas no significant causality runs from the cryptofactor to any traditional asset. Taken together, the findings indicate that crypto asset pricing was predominantly driven by market specific internal dynamics, alongside a one way, statistically strong yet economically limited flow of information from equity markets, particularly through the Nasdaq 100 channel, into the crypto market. The thesis characterizes this structure as conditional autonomy; the crypto market preserves its pricing autonomy, yet this autonomy is partially bounded through the technology market channel.
Benzer Tezler
- Enhancing botnet detection using federated learning in iot networks
Iot ağlarinda federe öğrenme yöntemini kullanarak botnet tespitinin geliştirilmesi
NİLÜFER USLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİF BAHTİYAR
- Erken uyarı göstergeleri çerçevesinde 2001 Türkiye finansal krizi, 2008 küresel finansal krizi ve günümüz koşullarının değerlendirilmesi
The assessment of the financial crisis of 2001 in Turkey, the global financial crisis of 2008 and the present conditions within the framework of early warning indicators
YUNUS DURAL
- Finansal yeniden yapılanma çalışmaları kapsamında bankacılık sektörüne ilişkin düzenleme değişikliklerinin sektör üzerine etkileri
Within the framework of financial restructring the effect of changes in banking regulations on the sector
HASAN FERİT YÜCEYILMAZ
- Türk katılım bankalarının makro hedefleri
Macro targets of Turkish participation banks
OSMAN BALTACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonomiBingöl Üniversitesiİslam İktisadı ve Finansı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLAL BAĞIŞ
- Denizcilik sektöründe sera gazı emisyonu önlemlerinin etki değerlendirmesinin sistem dinamikleriyle modellenmesi
System dynamics modelling of the impact assessment of greenhouse gas mitigation measures in maritime transportation
SELEN UYGUR
Doktora
Türkçe
2025
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN BOLAT