Türk siyasetinde“dönüşüm”ün simge ismi Çetin Altan: Hayatı, dönemi, düşünceleri
Çetin Altan as the symbolic figure of“transformation”in Turkish politics: His life, times, and thought
- Tez No: 1025243
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞAKİR DİNÇŞAHİN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Çetin Altan'ın 1946'dan 2015'e uzanan düşünsel serüvenini, Türkiye'nin siyasal ve entelektüel dönüşümleri bağlamında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, Altan'ın kamuoyunda çoğu kez“sosyalizmden liberalizme geçmiş”ya da“dönek”olarak nitelenen ideolojik yolculuğunu, süreklilikler ve kopuşlar arasındaki gerilim içinde yeniden değerlendirmektir. Bu doğrultuda tez, Altan'ın köşe yazıları, kitapları, Meclis konuşmaları, edebî eserleri ve döneme ilişkin ikincil kaynaklar üzerinden kapsamlı bir metin çözümlemesine dayanmaktadır. Tezin temel argümanı, Altan'ın düşünsel serüveninde hem güçlü bir liberal-demokratik süreklilik hem de belirgin ideolojik kopuşlar bulunduğudur. Altan'ın gençlik yıllarından itibaren şekillenen Batı-merkezli modernlik anlayışı, bireysel özgürlük, basın hürriyeti, hukuk devleti, bürokrasi ve merkeziyetçilik karşıtlığı ile Türkiye'nin geri kalmışlığını aşma arzusu, farklı dönemlerde farklı ideolojik dillerle ifade edilmiştir. Buna karşılık 1965-1969 arasındaki Türkiye İşçi Partisi milletvekilliği dönemi, bu sürekliliğin içinde sıradan bir evre değil, Altan'ın hayatındaki en yoğun sosyalist angajman dönemidir. Altan'ın“dönek”olarak anılmasının arkasında da büyük ölçüde, sosyalizmin kitleselleşmesinde üstlendiği bu sembolik rol bulunmaktadır. Çalışma, Altan'ın düşünsel serüvenini beş dönem üzerinden ele almaktadır: çocukluk, gençlik ve erken gazetecilik dönemi; Akşam ve Milliyet yıllarında popüler köşe yazarlığı ve sosyal demokrasiye yakın sosyalizm; TİP milletvekilliği ve yoğun sosyalist angajman dönemi; 12 Mart hayal kırıklığı ve ideolojik çözülme; 1979 sonrası liberal Çetin Altan ve döneklik tartışmaları. Bu dönemleştirme, Altan'ın dönüşümünün düz bir“sosyalizmden liberalizme geçiş”hikâyesi olarak okunamayacağını göstermektedir. Tezde tek bir teoriye yaslanmak yerine, Bourdieu'nun sembolik sermaye kavramı, Ricoeur'ün anlatısal kimlik yaklaşımı ve Freeman'ın yaşam anlatılarında süreklilik kurma fikri birlikte kullanılmaktadır. Bu çerçevede Altan'ın 1980 sonrasında bile solcu ve Marksist kimliğini koruma eğilimi, yalnızca düşünsel süreklilikle değil, entelektüel alanda kazanılmış sembolik sermayenin korunmasıyla da açıklanmaktadır. Sonuç olarak bu tez, Çetin Altan'ı ne mahkûm etmeyi ne de aklamayı amaçlamakta; onun entelektüel serüvenini Cumhuriyet Türkiye'sinin siyasal kırılmaları, ideolojik dönüşümleri ve aydın kimliği tartışmaları içinde anlamaya çalışmaktadır.
Özet (Çeviri)
This dissertation examines Çetin Altan's intellectual trajectory from 1946 to 2015 in relation to Turkey's political and intellectual transformations. It reassesses Altan's ideological journey, often described as a shift“from socialism to liberalism”or as an act of“defection”through the tension between continuities and ruptures. The study is based on a comprehensive textual analysis of Altan's newspaper columns, books, parliamentary speeches, literary works, and relevant secondary literature. The central argument is that Altan's trajectory contains both a persistent liberal-democratic core and significant ideological ruptures. His Western-oriented understanding of modernity, emphasis on individual freedom, defense of press freedom and the rule of law, opposition to bureaucracy and centralism, and desire to overcome Turkey's“backwardness”endured in different forms. However, his parliamentary years in the Workers' Party of Turkey between 1965 and 1969 constituted the most intense period of socialist engagement in his life. The accusation of“defection”directed at him largely stemmed from the symbolic role he played in the popularization of socialism during this period. The dissertation analyzes Altan's journey through five periods: his childhood, youth, and early journalism; his years at Akşam and Milliyet; his socialist engagement as a Workers' Party of Turkey deputy; the disillusionment following March 12 and ideological dissolution; and the liberal Çetin Altan after 1979. Rather than relying on a single theory, the study employs Bourdieu's concept of symbolic capital, Ricoeur's theory of narrative identity, and Freeman's approach to life narratives. In this framework, Altan's effort to preserve his leftist and Marxist identity after the 1980s is interpreted not only as a sign of intellectual continuity, but also as an attempt to retain the symbolic capital he had accumulated in the intellectual field. The dissertation concludes that Altan's transformation cannot be reduced either to simple opportunism or to consistent intellectual foresight; it must be understood within Turkey's political ruptures, ideological transformations, and debates on intellectual identity.
Benzer Tezler
- ABD'nin üs politikası ve Türkiye: Kuruluşundan bugüne İncirlik Üssü
US military base policy and Turkey: A study on İncirlik Air Base
SELİN MUZAFFER BÖLME
Doktora
Türkçe
2010
Uluslararası İlişkilerAnkara ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI ERHAN
- Demokrat Parti döneminin ilk genelkurmay başkanı: Mehmet Nuri Yamut ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nde dönüşüm (1950-1954)
The first chief of staff of the Democrat Party period: Mehmet Nuri Yamut and the transformation in the Turkish Armed Forces (1950-1954)
İSMAİL BURÇAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Kamu YönetimiYıldız Teknik ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BEŞİKÇİ
- Hasan Reşit Tankut (Hayatı, siyasi faaliyetleri ve Türk inkılâbını tanımlama çalışmaları)
Hasan Reşit Tankut (His life, political activities and studies to define the Turkish revolution)
NEVZAT ERDOĞAN
- Darbe mahkeme kararları ışığında Türkiye'de Ak Parti Döneminde askeri vesayet
Military tutelage Turkey during the Ak Party Era in light of military junta court desisions
MURAT ÇİFTÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HukukBahçeşehir ÜniversitesiKüresel Siyaset ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÇAĞRI ERHAN
- Türk romanında yönetim olgusunun temsili: Tarık Buğra romanları üzerinden bir değerlendirme
Representation of the management phenomenon in Turkish novel: An evaluation on Tarık Buğra romans
AHMET MELİH KARAUĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Kamu YönetimiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERCAN OKTAY