Okul-aile birlikleri mali yapısının kamu mali yönetimi ve kontrol kanunu çerçevesinde mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkeleri açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the financial structure of school-parent associations in terms of financial transparency and accountability principles within the framework of the public financial management and control law
- Tez No: 1025626
- Danışmanlar: PROF. DR. NECMİDDİN BAĞDADİOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Bağımsız denetim, Devlet bütçesi, Devlet okulları, Türk bütçe sistemi, Independent audit, Government budget, State schools, Turkish public budgeting system
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Eğitimin finansmanı, kamu maliyesinin temel tartışma alanlarından biridir. Bu çalışma, tüzel kişiliği bulunmayan ve okullara bağlı faaliyet gösteren Okul-Aile Birliklerini (OAB) 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde incelemektedir. Çalışma; teorik çerçeve, karşılaştırmalı analiz ve Türkiye uygulaması olmak üzere üç eksenden oluşmaktadır. Karşılaştırmalı analizde sekiz ülkedeki OAB benzeri yapılar; tüzel kişilik, merkezi muhasebe standardı ve bağımsız dış denetim ölçütleri üzerinden değerlendirilmiştir. Japonya ve İsviçre'nin Zürih Elternrat modeli Türkiye ile büyük ölçüde benzerlik gösterirken Fransa, ABD, Almanya, Kanada, İtalya ve İngiltere'deki yapıların en az bir ölçüt bakımından daha kurumsallaşmış olduğu belirlenmiştir. Türkiye uygulamasında, OAB'leri denetleyen il ve ilçe millî eğitim müdürlüklerinin aynı zamanda birlik gelirlerinden pay almasının kurumsal tarafsızlık ve çıkar çatışması bakımından yapısal risk oluşturduğu değerlendirilmiştir. OAB gelir-gider kayıtlarının okul internet sitelerinde yayımlanma durumunu incelemek amacıyla orantısız tabakalı tesadüfi örnekleme kullanılmıştır. 81 il ve 3 okul türünden oluşan 243 tabaka hücresinin her birinden ikişer okul seçilerek 486 okulluk ana örneklem oluşturulmuş; iki farklı doğrulama örneklemiyle birlikte toplam 1.458 farklı resmî okul incelenmiştir. Ağırlıklı ulusal uyumsuzluk oranı ana örneklemde %97,1, doğrulama örneklemlerinde %95,9 ve %95,4 olarak hesaplanmıştır. Bulgular birlikte değerlendirildiğinde, incelenen okullarda mali saydamlık ve hesap verebilirlik ilkelerinin OAB maliyesi açısından sistematik biçimde tam olarak karşılanamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma kapsamında kaynak tahsis yönteminin sosyoekonomik değişkenleri kapsayacak biçimde güncellenmesi, OAB'lere özgü merkezi muhasebe standardı oluşturulması, TEFBİS'in kamuya açık platforma dönüştürülmesi, denetim yetkisinin bağımsız bir organa devredilmesi, gelir yapısının iyileştirilmesi ve bağış mekanizmasının güçlendirilmesi yönünde beş temel politika önerisi sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
Financing education is one of the fundamental issues in public finance. This study examines School-Parent Associations (SPAs), which operate under schools without having separate legal personality, within the framework of the principles of fiscal transparency and accountability set out in the Public Financial Management and Control Law No. 5018. The study consists of three main components: the theoretical framework, comparative analysis, and the Turkish case. In the comparative analysis, SPA-like organizations in eight countries were evaluated based on three criteria: legal personality, centralized accounting standards, and independent external audit. While Japan and the Zurich Elternrat model in Switzerland were found to be largely similar to the Turkish model, the structures in France, the United States, Germany, Canada, Italy, and the United Kingdom were determined to be more institutionalized in terms of at least one of these criteria. Within the Turkish case, it was found that the fact that the provincial and district directorates of national education, which are responsible for auditing SPAs, also receive a share of SPA revenues creates a structural risk in terms of institutional impartiality and conflict of interest. To examine the publication of SPA income and expenditure records on school websites, disproportionate stratified random sampling was employed. A primary sample of 486 schools was constructed by selecting two schools from each of the 243 strata formed by 81 provinces and three school types. Together with two independent validation samples, a total of 1,458 different public schools were examined. The weighted national non-compliance rate was estimated at 97.1% for the primary sample and 95.9% and 95.4% for the validation samples. Taken together, the findings indicate that the principles of fiscal transparency and accountability have not been fully met systematically with respect to SPA finances in the schools examined. Based on these findings, the study proposes five main policy recommendations: updating the resource allocation method to incorporate socioeconomic variables, establishing a centralized accounting standard specifically for SPAs, transforming TEFBİS into a publicly accessible platform, transferring audit authority to an independent body, and improving the revenue structure together with strengthening the donation mechanism.
Benzer Tezler
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu'nun kültür ve eğitim kavramı üzerine bir inceleme
An Examination of the concepts of culture and education of Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu
ABDULLAH DİKİCİ
Doktora
Türkçe
1986
Eğitim ve ÖğretimUludağ ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT ANAR
- Türkiye trafik düzeninde kazaların azaltılması açısından yeni trafik kanunu uygulaması ile ilgili sorunlar ve çözüm yolları
Başlık çevirisi yok
ERDAL UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İzmir pazarlarında satılan taze köy peynirlerinin bazı nitelikleri ve özellikle zehirlenmeye neden olan bakteri içerikleri üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
NURSEL VAPURCU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Gıda MühendisliğiEge ÜniversitesiSüt Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN YAYGIN