Tehlikeli işlerde kalmak ya da ayrılmak: Güvenlik iklimi, ücret tatmini ve işten ayrılma niyeti üzerine gemi inşa sektöründe bir inceleme
Staying in or leaving high-risk jobs: A study on safety climate, pay satisfaction, and turnover intention in the shipbuilding industry
- Tez No: 1025722
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAM KAHRAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Kültür Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Endüstri ve Örgüt Psikolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, gemi inşa sektöründe güvenlik iklimi algısının işten ayrılma eğilimi üzerindeki etkisini ve bu ilişkide ücret tatmininin düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemi, İstanbul Tuzla bölgesindeki tersanelerde görev yapan 202 çalışandan oluşmaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu erkek (%94,6), bekar (%53,0) ve 26–35 yaş grubundadır (%54,0). Eğitim düzeyi açısından lise mezunları ön plana çıkarken (%47,0), görev ünvanı bakımından deneyimli üretim kadrosu (%35,6) ve gelişmekte olan kadro (%31,2) baskın grupları oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Türen v.d. (2014) tarafından geliştirilen Güvenlik İklimi Ölçeği, Erkmen ve Kahraman (2021) tarafından geliştirilen İşten Ayrılma Eğilimi Ölçeği ve Heneman ile Schwab (1985) tarafından geliştirilen Ücret Tatmini Anketi'nin (PSQ) Türkçe uyarlaması kullanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 27 yazılımı aracılığıyla güvenilirlik analizi, Pearson korelasyon analizi, basit doğrusal regresyon analizi ve Hayes (2018) PROCESS Macro Model 1 ile bootstrap moderasyon analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre güvenlik ikliminin işten ayrılma eğilimini negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı biçimde yordadığı saptanmıştır (β=−0,195, p=,006, viii R²=,038). Bu bulgu, güvenlik iklimi algısı güçlendikçe çalışanların kurumlarını terk etme eğiliminin azaldığını ortaya koymaktadır (H1 desteklenmiştir). PROCESS Macro ile gerçekleştirilen moderasyon analizi sonucunda ücret tatmininin güvenlik iklimi ile işten ayrılma eğilimi arasındaki ilişkiyi anlamlı biçimde düzenlediği tespit edilmiştir (β=−0,245, p=,002, %95 GA [−0,578, −0,058], R²=,310). Johnson-Neyman analizi, bu düzenleyici etkinin niteliğinin ücret tatmini düzeyine göre değiştiğini ortaya koymuştur. Ücret tatmini düşük olduğunda (UT≤2,71) güvenlik ikliminin işten ayrılma eğilimi üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamakta; ücret tatmini bu eşiğin üzerine çıktıkça güvenlik ikliminin azaltıcı etkisi anlamlı hale gelmekte ve ücret tatmini yükseldikçe giderek güçlenmektedir. Bu bulgu, gemi inşa gibi yüksek riskli bir sektörde güvenlik ikliminin işten ayrılma eğilimini azaltıcı etkisinin tek başına yeterli olmadığını, bu etkinin ancak yeterli düzeyde ücret tatmini eşlik ettiğinde ortaya çıkabildiğini göstermektedir; H2 hipotezi kısmen desteklenmiştir. Araştırma bulguları, gemi inşa sektöründe güvenlik iklimi ve ücret politikalarının çalışan bağlılığı üzerindeki belirleyici ve etkileşimli rolüne dikkat çekmektedir. Tersane yöneticilerinin güvenliği kurumsal bir öncelik olarak konumlandırması ve buna paralel olarak rekabetçi, şeffaf ve adil ücret yapıları oluşturması; nitelikli iş gücü kaybının önüne geçilmesi açısından stratejik önem taşımaktadır. Özellikle güvenlik yatırımlarının işten ayrılmayı azaltıcı etkisinin, çalışanların ücretlerinden tatmin olduğu ortamlarda en güçlü biçimde ortaya çıktığı bulgusu, ücret politikasının salt ekonomik bir araç olmanın ötesinde güvenlik yatırımlarının getirisini artıran stratejik bir tamamlayıcı unsur işlevi gördüğünü ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effect of safety climate perception on turnover intention and the moderating role of pay satisfaction in this relationship among shipbuilding sector employees. The sample consists of 202 workers employed at shipyards in the Tuzla district of Istanbul. The majority of participants are male (94.6%), single (53.0%), and in the 26–35 age group (54.0%). In terms of educational background, high school graduates are the predominant group (47.0%), while experienced production staff (35.6%) and developing-level staff (31.2%) constitute the primary occupational categories. Data were collected using the Safety Climate Scale developed by Türen et al. (2014), the Turnover Tendency Scale developed by Erkmen and Kahraman (2021), and the Turkish adaptation of the Pay Satisfaction Questionnaire (PSQ) by Heneman and Schwab (1985). The data were analyzed using IBM SPSS Statistics 27 through reliability analysis, Pearson correlation analysis, simple linear regression analysis, and bootstrap moderation analysis via Hayes (2018) PROCESS Macro Model 1. Findings indicate that safety climate significantly and negatively predicts turnover intention (β = −0.195, p = .006, R² = .038), demonstrating that as perceived safety x climate improves, employees' tendency to leave the organization decreases (H1 supported). The moderation analysis conducted via PROCESS Macro revealed that pay satisfaction significantly moderates the relationship between safety climate and turnover intention (β = −0.245, p = .002, 95% CI [−0.578, −0.058], R² = .310). The Johnson–Neyman analysis showed that the nature of this moderating effect changes across levels of pay satisfaction. When pay satisfaction is low (UT ≤ 2.71), the effect of safety climate on turnover intention is not statistically significant; once pay satisfaction exceeds this threshold, safety climate's reducing effect on turnover intention becomes significant and strengthens progressively as pay satisfaction increases. This finding indicates that the protective effect of safety climate on turnover intention in a high-risk sector such as shipbuilding is not sufficient on its own, but depends on the co-occurrence of adequate pay satisfaction; H2 is partially supported. The results highlight the critical and interactive role of safety climate and pay policies in shaping employee retention in the shipbuilding sector. Positioning safety as an organizational priority while simultaneously establishing competitive, transparent, and fair compensation structures is of strategic importance in reducing skilled workforce turnover. Notably, the finding that the retention-enhancing effect of safety climate is strongest precisely when employees are satisfied with their pay underscores the role of compensation policy not merely as an economic tool, but as a strategic complement that amplifies the return on safety investments.
Benzer Tezler
- Recep Peker'in siyasal sosyal ve ekonomik görüşleri
Başlık çevirisi yok
LÜTFİYE İLDAN
Doktora
Türkçe
1989
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT DAVER
- Psikolojik taciz; öğretim elemanlarına yönelik bir araştırma
Mobbing; a research on academicians
TUTKU SEÇKİN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JALE MİNİBAŞ POUSSARD
- Potentialities for and limits to inclusion by education: The case of Syrian children's education in Turkey and child labour
Eğitim tarafından içermede potansiyeller ve limitler: Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitimi ve çocuk işçiliği
YASEMİN KIZILOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sosyal HizmetOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyal Politika Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OKYAYUZ
- Bir raylı taşıt bogisinin sonlu elemanlar yöntemiyle yorulma analizi
Fatigue analysis of a railway vehicle's bogie with finite element method
SUAT SABIRLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Makine Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZAHİT MECİTOĞLU