Perakende mimarisinde mekansal yönlendirme stratejileri: ıkea örneği
Spatial guidance strategies in retail architecture: The ikea example
- Tez No: 1025772
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVİN KURTAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimari Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Perakende mimarisi, mağaza imajının müşteri zihninde yer etmesi için oldukça etkili bir araçtır. Mağaza tasarımı ve yerleşim düzeni, mağaza ile ilgili birçok bilginin tüketiciye aktarılmasındaki en önemli ve stratejik araçlardan biri olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda kullanılan“Zorunlu Rota”(Forced Path) mağaza düzeni, mağaza içi sirkülasyonun mimar tarafından önceden belirlenmiş kesintisiz ve belirli bir rota üzerinde kurgulandığı bir yerleşim biçimidir ve bu düzenin en bilinen örneğini IKEA mağazaları oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında, IKEA Bayrampaşa ve IKEA Ümraniye mağazalarının mekansal organizasyonu incelenerek mimari tasarımın kullanıcı davranışlarını nasıl yönlendirebileceği analiz edilmiştir. Çalışma alanı olarak markanın Türkiye'deki ilk mağazası olan IKEA Ümraniye mağazası ve Türkiye'deki en büyük mağazası olan IKEA Bayrampaşa mağazası ele alınmış, her iki mağazanın mekansal organizasyonu, plan kurgusu ve mağaza içi yerleşim düzenleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. IKEA mağazalarının standartlaştırılmış mekansal kurgusu, kullanıcıyı mağazayı baştan sona dolaşacak ve tüm ürünleri görmeye maruz bırakacak şekilde kurgulanmıştır. Her iki mağazanın plan şemaları incelendiğinde; 1. kat ilham verici bir showroom olarak dekore edilip“hayal kurma”sürecini desteklerken, zemin kat market hall alanı, self-servis ve kasalar aracılığıyla“satın alma”eyleminin gerçekleşmesini sağladığı görülmektedir. Çalışmada yöntem olarak literatür taraması, mağaza plan şemalarının analizi ve yerinde gözlem ile zorunlu rota sisteminin mekansal açıdan incelenmesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular ve mekansal analizler sonucunda, her iki mağazada da kısayollar bulunmasına rağmen bu kısayolların bilinçli olarak caydırıcı ve daha az görünür şekilde tasarlandığı görülmüştür. Yönlendirme panolarında“Kısayol”ifadelerinin küçük puntolarla yer aldığı,“Alışverişe Devam Et”ifadelerinin ise baskın biçimde vurgulandığı, kısayollarda kapılar ve reklam panolarının yer alması, kullanıcılar üzerinde mekansal belirsizlik oluşturarak ana rota üzerinde tutmaya yönelik bir strateji olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca IKEA mağazalarının dış dünya ile ilişkisinin sınırlı olduğu içe dönük tasarım modeli, kullanıcıda zamansızlık algısı yaratarak perakende psikolojisinde“Gruen Etkisi”nin ortaya çıkmasına zemin hazırlamakta olup, dürtüsel satın alımları artırmaktadır. Çalışma sonucunda, IKEA Bayrampaşa ve IKEA Ümraniye mağazalarının mekansal kurgularının büyük ölçüde benzerlik gösterdiği ve zorunlu rota mağaza planının mekansal yönlendirme stratejileri aracılığıyla kullanıcı davranışlarını etkileyen güçlü bir tasarım modeli olduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Retail architecture is a highly effective tool for establishing a store's image in the customer's mind. Store design and layout are considered one of the most important and strategic tools for conveying a wide range of information about the store to consumers. In this context, the 'Forced Path' store layout is a layout format in which the in-store circulation is designed by the architect to follow a predetermined, uninterrupted and specific route, with IKEA stores being the most well-known example of this layout. This study examines the spatial organization of IKEA Bayrampaşa and IKEA Ümraniye stores to analyze how architectural design can guide user behavior. The IKEA Ümraniye store, the brand's first store in Turkey, and the IKEA Bayrampaşa store, its largest store in Türkiye, were taken as the study area, and the spatial organization, plan layout, and in-store layout of both stores were examined comparatively. The standardized spatial layout of IKEA stores is designed to encourage users to walk through the entire store and be exposed to all products. Upon examining the floor plans of both stores, it is observed that the first floor is decorated as an inspiring showroom to support the 'dreaming' process, while the ground floor market hall area facilitates the 'purchasing' action through self-service and checkouts. The study employed a literature review, analysis of store layout diagrams, and on-site observation to examine the spatial aspects of the mandatory route system. The findings and spatial analyses revealed that although shortcuts existed in both stores, they were deliberately designed to be discouraging and less visible. The fact that the words 'Shortcut' appear in small print on the directional signs, while the words 'Continue Shopping' are prominently emphasised, and that doors and advertising panels are located on the shortcuts, is considered a strategy to keep users on the main route by creating spatial uncertainty. Furthermore, the inward-looking design model of IKEA stores, which limits their connection to the outside world, creates a sense of timelessness in users, paving the way for the emergence of the 'Gruen Effect' in retail psychology and increasing impulse purchases. The study revealed that the spatial designs of the IKEA Bayrampaşa and IKEA Ümraniye stores are largely similar and that the mandatory route store plan is a powerful design model that influences user behaviour through spatial guidance strategies.
Benzer Tezler
- Transformer tabanlı öznitelik bütünleştirme ile eksik veriye dayanıklı tahminsel model geliştirilmesi
Development of a predictive model robust to missing data via transformer-based feature integration
DUYGU BAYRAK GÜMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSakarya ÜniversitesiBilişim Sistemleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED KOTAN
- Barkodsuz ürünlerin tanınmasında derin öğrenmeye dayalı yaklaşımların uygulanması
The implementation of deep learning based approaches in the identification of barcod-free products
FURKAN ATBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolYıldız Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAMZA OSMAN İLHAN
- SAP sistemleri için yeni bir güvenlik katmani geliştirilmesi
Development of a new security layer for SAP systems
TAYFUR ÖZKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolSivas Cumhuriyet ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİL ARSLAN
- Order dispatching via deep reinforcement learning
Başlık çevirisi yok
ERAY MERT KAVUK
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TOSUN KÜHN
- Navigation based on inertial sensor data using deep learning techniques
Ataletsel sensör verileriyle derin öğrenme teknikleri kullanılarak navigasyon
MUHAMMET SERHAT SOYER
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKoç ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET CENGİZ ONBAŞLI