Matematik öğretmen adaylarının yapay zekâ kaygısı ve yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
An examination of artificial intelligence anxiety and artificial intelligence literacy levels of mathematics teacher candidates in terms of various variables
- Tez No: 1025771
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇİĞDEM İNCİ KUZU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hayatımıza hızla giren Yapay Zekâya yönelik kaygılar, bireylerin bu teknolojilere yönelik algılarını ve tutumlarını etkileyebilirken, Yapay Zekâ okuryazarlığı, bireylerin bu kaygılarla başa çıkma becerisini artırabilecek bir araç olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, matematik öğretmen adaylarının Yapay Zekâ (YZ) okuryazarlıkları (YZ teknolojisini kullanma anlayışları ve yetenekleri) ve kaygılarının (YZ teknolojisine dair korkuları) çeşitli sosyo-demografik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmaktadır. Yapay zekâ odaklı gelişmeler ile temel pedagojik ilkelerin korunması arasında bir denge kurmak, öğretim ve öğrenme ortamında kritik öneme sahiptir. Bu amaç doğrultusunda nicel araştırma yaklaşımlarından yordayıcı korelasyonel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada evren olarak matematik öğretmen adayları belirlenirken, örneklemi ise olasılıksız örnekleme yöntemlerinden biri olan uygun örnekleme ile seçilen 320 matematik öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma sonucu, matematik öğretmen adaylarının YZ okuryazarlık düzeylerinin ortalamanın üstünde, YZ kaygı düzeylerinin ise ortalamanın altında olduğu belirlenmiştir. Yani matematik öğretmen adaylarının yapay zekâ uygulamalarını anlama, kullanma ve etkileşime girme konusundaki becerileri yüksek düzeydedir. Matematik öğretmen adayları üzerinde yapılan analizlerde hem YZ okuryazarlığını hem de YZ kaygısını en güçlü biçimde etkileyen unsurun teknoloji kullanım düzeyi olduğu belirlenmiştir. Eğitimin geleceğinde yapay zekâ okuryazarlığının rolünü daha iyi anlayabilmek için, öğretmenler ve diğer eğitim paydaşları başta olmak üzere eğitim bilimleri alanında YZ konusunda yetkin bireylerin sayısının artırılması gerekmektedir. Bununla birlikte, yapay zekâ destekli araç ve hizmetlerin öğrenci, öğretmen ve yönetici arasındaki etkileşimi güçlendirme potansiyeline sahip olduğu göz ardı edilmemelidir. Bu bağlamda öğretmenlerin, öğretim süreçlerinde yapay zekâya dayalı dijital kaynakları benimsemeleri ve bu teknolojileri eğitim ortamlarına entegre etmeleri önerilmektedir. Ayrıca, eğitim sisteminin yapay zekâya uyum sağlayabilmesi için, politika yapıcılar tarafından müfredatlara ve öğrenme ortamlarına yapay zekâ okuryazarlığını geliştirmeye yönelik içeriklerin dahil edilmesi önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Concerns about Artificial Intelligence, which is rapidly entering our lives, can affect individuals' perceptions and attitudes towards these technologies. AI literacy stands out as a tool that can enhance individuals' ability to cope with these concerns. This study aims to examine the AI literacy (understanding and abilities to use AI technology) and anxieties (fears about AI technology) of prospective mathematics teachers in terms of various socio-demographic variables. Establishing a balance between AI-driven developments and the preservation of fundamental pedagogical principles is of critical importance in teaching and learning environments. Accordingly, a predictive correlational research model, one of the quantitative research approaches, was employed in this study. While the population of the study consists of pre-service mathematics teachers, the sample comprises 320 pre-service mathematics teachers selected through convenience sampling, which is a non-probability sampling method. The results of the study indicate that the AI literacy levels of pre-service mathematics teachers are above average, whereas their AI anxiety levels are below average. In other words, pre-service mathematics teachers demonstrate a high level of competence in understanding, using, and interacting with AI applications. Analyses conducted on pre-service mathematics teachers revealed that the most influential factor affecting both AI literacy and AI anxiety is the level of technology use. In order to better understand the role of AI literacy in the future of education, it is necessary to increase the number of individuals who are competent in AI, particularly teachers and other educational stakeholders in the field of educational sciences. Moreover, it should not be overlooked that AI-supported tools and services have the potential to strengthen interaction among students, teachers, and administrators. In this context, it is recommended that teachers adopt AI-based digital resources in their teaching processes and integrate these technologies into educational environments. Furthermore, in order for the education system to adapt to AI, it is important for policymakers to include content aimed at improving AI literacy in curricula and learning environments.
Benzer Tezler
- Matematik öğretmen adaylarının yapay zeka okuryazarlıkları ile yapay zekaya yönelik tutumları arasındaki ilişkide demografik özelliklerin düzenleyici etkisi
The moderating effect of demeographic characteristics on the relationship between prospective mathematics teachercandidates artificial intelligent literacy and their attitudestoward artificial intelligent
NAZİRE ÇİĞDEM MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MatematikAksaray ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERİDE ÖZYILDIRIM GÜMÜŞ
- Matematik öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ kullanım öz-yeterlikleri ve prompt kullanımları
Self-efficacy of pre-service mathematics teachers in using generative artificial intelligence and their prompt usage
HATİCE KÜBRA ARIKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DENİZ ÇELİKSOY
- İlköğretim matematik öğretmen adaylarının üretken yapay zekâ aracı (ChatGPT) kullanarak problem kurma deneyimleri
Pre-service elementary mathematics teachers' problem posing experiences using generative artificial intelligence tool (ChatGPT)
İREM OKUYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRE EV ÇİMEN
- Üretken yapay zeka araçlarının ilköğretim matematik öğretmen adaylarının problem kurma becerileri ve öz-yeterlik inançlarına etkisi
The effect of generative artificial intelligence tools on the problem posing skills and self-efficacy beliefs of primary school mathematics teacher candidates
BEYZANUR YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DEVRİM ÇAKMAK
- Matematik eğitiminde yapay zekâ kullanımına ilişkin matematik öğretmenleri ile öğretmen adaylarının algı ve yetkinliklerinin incelenmesi
An examination of the perception and competencies of mathematics teachers and teacher candidates on the use of artificial intelligence in mathematics education
FERAH EREN ÇEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERSEN YAZICI