Davranışlarının etik boyutu ile bireysel değişkenler ve yaşam tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesi
The determination of relationship between ethical dimensions of consumer behaviors, personal variables and life satisfaction
- Tez No: 149788
- Danışmanlar: PROF. DR. ÖZLEN ÖZGEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ev Ekonomisi, Home Economics
- Anahtar Kelimeler: Consumer ethics, values, attitudes, personal trans, ethics ideologies, life satisfaction
- Yıl: 2004
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ev Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, tüketici davranışlarının etik boyutu ile bireysel değerler, tutumlar, kişilik özellikleri, etik ideolojüet -ve yaşam tatmini avasswiaki ütüştâran in£dsran^raıs:^itetâssııtoap>üıütnlmö^âı. Ankara'da tesadüfi örnekleme }*ntemi ile belirlenen bakanlıklarda çalışan, 200 kadın ve 200 erkek olmak üzere toplam 400 denek araştmnaya dahil edilmiştir. Arastama materyalinin toplanmasında anket tekniği kullanılmıştır. Likert tipi cümlelere verilen yamtlar puanlanmış, arsan yapı geçerliğim kontrol etmek için bir raktflr analizi tekniği olan“Döndürülmüş Temel Bileşenler Analizi”uygulanmış, faktör yük değeri 030'ım altında olan cümleler hesaplamalara dahi] edilmemiştir. Anket formunun güvenirliği için iç tutarlılık katsayısı olan“Cronbach Alpha”hesaplanmıştır. Araştırmada, tüketici davranışlarının etik boyutu île, bireysel değerler, tanımlar, kişilik özellikleri, etik ideolojiler ve yaşam tatminine ilişkin olarak cinsiyet değişkenine bağlı farklılığın belirlenebilmesi için t-testi yapılmıştır. Tüketici engine yönelik tutumlar ile bireysel değişkenler ve yaşam tatmini arasındaki ilişkinin incelenmesi amacı ile Çoklu Regresyon Analizi yöntemlerinden biri olan Aşamalı (Stepwise) Regresyon Analizi uygulanmıştır. Araştırma kapsamına alman tüketicilerin, tüketici etiği kapsamında zarar vermeyen/dolaylı zarar veren uygulamalar (p<0.01), bireysel değerler kapsamında amaç değerler (p<0.01), kişilik özellikleri kapsamında denetim odağı (p<0.05X öz-saygı (p<0.01) ve kendini yansıtma (p<0.05) ile yaşam taömmıte (p<O.OV) Şişkin değerlenamnelerinm cinsiyete göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Araştırmada, tüketicilerin etik inançtan özerinde araç değerler (p<0.01), geleneksel ahlaka duyarlılık (pO.01), yasal olmayan olaylara yönelik tutumlar (p<0.01), öz-saygı (p<0.0l) ve geleneksel ahlaka duyarsızlık (pO.05) a^ğ^skenlerinin etkili olduğu bulunmuştur. Tüketici etiği kapsamında yer alan,“yasal olmayan bir durumdan aktif olarak yararlanma'' ile etik ideolojilerden idealizm (P<0.01) ve pazara yönelik genel tutum Elliklerinden firmalara (P<0.05) ve hükümete yönelik tutumlar (PO.05); ”başkalarının hatalarından pasif olarak yararlanma“ ile araç değerler (P<0.01), geleneksel ahlaka duyarlılık (P<0.05), geleneksel ahlaka duyarsızlık (P<0.05) ve idealizm (PO.05) arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak: önemli olduğu saptanmıştır. ”Sorgulanabilir bir durumdan aktif olarak yararlanma“ üzerinde; geleneksel ahlaka duyarlılık (PO.01), yasal olmayan olaylara yönelik tutumlar (PO.01) ve araç değerler (PO.05) değişkenlerinİD önemli etkisi olduğu bulunurken; tüketici etiği ölçeği kapsamında yer alan son alt ölçek olan ”zarar vermeyen/dolaylı zarar veren uygulamalar" merinde, araç değerler (PO.01), öz saygı (PO.01), denetim odağı (PO.01), geleneksel ahlaka duyarsızlık (PO.05), amaç değerler (PO.05) ve yasal olmayan olaylara (PO.01) ve satış elemanlarına yönelik tutumlar (PO.05) değişkenlerinin önemli etkisi olduğu saptanmıştır. Bulgular, tüketici etiği ile yaşam tatmini arasında istatistik açıdan önemli bir ilişki olmadığım (p>0.OS) göstermektedir.ANAHTAR KELİMELER; Tüketici etiği, değerler, tutumlar, kişilik özellikleri, etik ideolojiler, yaşam tatmini.
Özet (Çeviri)
This study was planned and conducted to determine the relationship between ethical dimensions of consumer behaviors, personal variables and life satisfaction. A total of 400 persons, consisting of 200 mates and 200 females, employed at the ministries selected by random sampling method in Ankara, were included into study. Survey techniques were used in garnering the research materials. Answers given to sentences typed Likert were soared, used“varimax analysis technique”for validity and items with factor loadings less man 0.30 were deleted. In order to test the reliability of questionnaire were calculated“Cronbach Alpha”as inner consistency coefficient. Tbs t-test were performed fer determining ft» diffetenees dependent on gender between the ejhical dimensions of consumer behaviors, personal values, attitudes, personality traits, ethical ideologies and life satisfaction. The examination of the relationships between ethical dimensions of consumer behaviors, personal variables and Bfe satisfaction was made by stepwise regression analysis which is one of the multiple regression analysis techniques. It was found that evaluations of the consumers regarding the no harm/indirect harm practices (p<0.01) within the context of the consumer ethics; terminal values (p<0.01) within the context of personal values; locus of control (p<Q.05), self-esteem (pO.01) and self-monitoring (p<0.05) within the canted of pcisonaircy trans and We satisfaction (pO.01) varied depending on the gender variable. The study indicated mat me variables of instrumental values (p<0.01), sensitivity to traditional ethics (pO.01), attitude toward illegal acts (p<0.01), self-esteem (p<0.01) and insensitivity to traditional.ethics (p<0.05) had an influence on the ethical beliefs of the consumers. It was also indicated mat die relationships between“actively benefiting from an illegal activity”figuring in the consumer ethics and idealism as an ethical ideology (p<0.01), attidude toward business (p<0.05) and toward the government (p<0.05) within the context of the general attitude traits towards market;“passively benefiting at die expense of others”and instrumental values (p<0.01), sensitivity to traditional ethics (p<0.05), insensitivity to traditional ethics (p<0.05) and idealism (p<0.05) were statistically significant. While the variables of sensitivity to traditional ethics (pO.01), attitude toward illegal acts (p<0.01) and instrumental values (p<0.05) were found to be of significant importance on the“actively benefiting from a questionable action”, instrumental values (pO.01), self-esteem (p<0.01), locus of control <p<0.01), insensitrvity to traditional ethics (jxO.OS), terminal values (p<0.05), attitude toward illegal acts (p<0.01) and salespersons (p<0.05) were determined to have a major influence on the“no harm/indirect harm”practices as the ultimate criterion under the consumer ethics scale. Results showed there was not a statistically significant relationship between the consumer ethics and the satisfaction (p>0.05).
Benzer Tezler
- Le bonheur le travail et les choix dans l'ethique
Etikte mutluluk iş ve seçimler
YILDIZ GÜL HACIEVLİYAGİL CÜCELOĞLU
- Evde bakım hizmeti alan serebral palsi'li çocuklara bakım veren ebeveynlerin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Determination of healthy lifestyle behaviours of parents who provide care for children with cerebral palsy and affecting factors
İBRAHİM HALİL BAYSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
HemşirelikHarran ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ERSİN
- Kompulsif satın alma ve gönüllü sade yaşam tarzının moda eğilimi üzerindeki etkisinin incelenmesi: Karabük ili örneği
The impact of compulsive buying and the voluntary simple lifestyle trend on fashion trends: The case of Karabük province
ŞEYDA NUR ALPER
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
İşletmeKarabük Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ENES SAYIN
- Siber zorbalığa ilişkin risk etmenleri ile psikolojik etkilerin incelenmesi
Investigation of risk factors and psychological effects related to cyber bullying
RUMEYSA POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜR GÜLDÜ
- Etik iklim, örgütsel öğrenme ve yenilikçi davranış ilişkisi üzerine bir araştırma
A research on the relationship between ethical climate, organizational learning and innovative behavior
MEHMET BİÇER
