Bengü taşların söz varlığı ile Anadolu ağızlarının söz varlığının karşılaştırılması
Comparison of bengü taş's vocabulary between Anatolian dialects's vocabulary
- Tez No: 296559
- Danışmanlar: YRD. DOÇ. DR. ALİ CİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Anadolu Türkçesi, Anadolu ağızları, Ağızlar, Eski Türkler, Göktürkler, Söz varlığı, Uygurlar, Yazıtlar, Yenisey, Anatolian Turkish language, Anatolia dialects, Dialects, Old Turks, Kök Turks, Vocabulary, Uighurs, Inscriptions, Yenisey
- Yıl: 2011
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türklük biliminin dünyada ilgi görüp yayılması esas olarak Moğolistan'da bulunan üç büyük Göktürk yazıtının (Köl Tigin, Bilge Kağan, Tonyukuk) keşfi ile başlamıştır. Türk kültürü hakkındaki ilk sağlam bilgiler bu metinlerin çözülmesiyle elde edilmiştir. Bu metinler özellikle Türk dilinin yapısını ve geçirdiği evreleri göstermesi bakımından da çok kıymetlidir. Bu nedenle yazıtların bulunuşundan sonraki 120 yılda bu konu ile ilgili yüzlerce makale ve onlarca kitap yazılmıştır. Yazılan makale ve kitaplar; dil, etnografya, coğrafya, etnoloji, tarih vs. gibi birçok sosyal bilim dalına temas etmiş ve Türk kültürü bu yönleriyle ele alınmıştır. Ancak yazılan yüzlerce makale ve onlarca kitaba rağmen bizim tezimizin konusu olan bengü taşların söz varlığı ile Anadolu Ağızlarındaki kelimelerin benzerlikleri, birkaç makale ve etimolojik yazı dışında tam olarak ele alınmamıştır. Bu araştırma konusunu seçmemizin en önemli sebebi bahsettiğimiz bu eksikliktir.Tezimiz temel olarak Göktürk yazıtları, Uygur yazıtları ve Yenisey yazıtları olmak üzere üç ana bengü taş dönemine ait olan kitabeleri ele almaktadır. Yazıtların söz varlığı ele alınırken, bu konu hakkında yapılan çalışmalar karşılaştırılacak ve böylece daha yerinde tespitler ve anlamlandırmalarda bulunulabilecektir. Çalışmamızın Anadolu Ağızları kısmında ise Derleme Sözlüğü ve Anadolu ağızları hakkındaki müstakil araştırmalar esas alınacak ve sözcük listesi bu kaynaklar ışığında oluşturulacaktır. Daha sonra ise bengü taşların söz varlığı ile Anadolu ağızlarının söz varlığı mukayese edilerek ortak unsurlar listeler halinde tespit edilecektir.Çalışmamızda amaç, bugün canlılığını koruyan Anadolu ağızları ile yaklaşık 1300 yıllık tarihi olan yazıtlardaki söz varlığının ortak unsurlarını ortaya koymak olacaktır. Böylece Türk dilinin ilk yazılı örnekleri ile Anadolu Türkçesinin yaşayan en canlı sözcükleri artzamanlı ve eşzamanlı olarak karşılaştırılabilecektir.
Özet (Çeviri)
Spread around the world are mainly interested in Turkology, in Mongolia saw three large Gokturk inscription (Kol Tegin, Bilge Khan, Tonyukuk) began with the discovery. The first solid information about the Turkish culture were obtained from the dissolution of these inscriptions. These texts, especially the structure of the Turkish language and is also very valuable in showing the phases. Therefore, discovery of inscriptions the next 120 years, hundreds of articles and dozens of books written on this subject. Written articles and books are about language, etnography, geography, ethnology, history and more?Many social scientist have come into contact, such as brunch and discussed these aspects of Turkish culture. Although, hundreds of articles and dozens of books which was written, our thesis?s subject didn?t studied. We chose the subject of this research mentioned the most significiant reason for this deficiency.Our thesis is based on the Gokturk, Uygur and Yenissei inscriptions which is called three main monuments of the period are discussed. When considering the presence of these inscriptions, the studies on this topic will be compared and so that determinetions can be made more appropriate. On the section of Anatolian dialects is depend on Derleme Sözlüğü and other studies which studied by different searchers. Then vocabulary of bengü taş and Anatolian dialects will be determined by comparing teh common elements in lists.Aim of our study is showing the common elements between bengü taş vocabulary and Anatolian dialects vocabulary. Thus, the first writtwn examples of the Turkish language with the most vivid words can be compare living in Anatolian Turkish.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- Kazakçada devlet yönetimi ile ilgili terimler (tarihî karşılaştırmalı inceleme)
Terms related to state administration in Kazakh (a historical comparative study)
EYLEM KUBİLAY
Doktora
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜLYA KASAPOĞLU ÇENGEL
- Köktürk Bengü Taşlarında isim cümleleri
Noun phrases in Köktürk Bengü Stones
GÜNAY UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve EdebiyatıTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEBAHAT ARMAĞAN
- Göbekli tepe dikili taşlarının görsel olarak incelenmesi ve seramik formlara uygulanması
Visual examination of göbekli tepe obelisks and their application to ceramic form
SELMA GENÇEL
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2025
Güzel SanatlarSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
PROF. DR. MUSTAFA GENÇ
- Kaya üzerindeki köktürk harfli yazıtlar: İçerik özellikleri ve tematik analiz
Old Turkic runic inscriptions on the rock: Content features and thematic analysis
MUHAMMED MUSTAFA BAKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Türk Dili ve EdebiyatıKırgızistan-Türkiye Manas ÜniversitesiTürkoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MİRZAT RAKIMBEK UULU