Göbekli tepe dikili taşlarının görsel olarak incelenmesi ve seramik formlara uygulanması
Visual examination of göbekli tepe obelisks and their application to ceramic form
- Tez No: 966696
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA GENÇ
- Tez Türü: Sanatta Yeterlik
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Güzel sanatlar fakülteleri, Fine arts faculty
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sanat ve Tasarım Ana Sanat Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
“Göbekli Tepe Dikili Taşlarının Görsel Olarak İncelenmesi ve Seramik Formlara Uygulanması”başlıklı bu tez çalışması kapsamında; bereketli Mezopotamya toprakları üzerinde, yer alan, kadim medeniyetlerin yaşadığı, göç yollarının birleştiği Neolitik Dönem ve sonrasında ülkemizin en önemli yerleşim yerlerinden olan Şanlıurfa hakkında bilgiler derlenmiştir. Şanlıurfa il sınırları içerisinde yer alan Dünya'da ve Anadolu'da bilinen ilk tapınak olma özeliğini taşıyan, keşfiyle insanlık tarihine dair öncesindeki tüm teorileri altüst eden Göbekli Tepe ören yerinde incelemeler yapılmıştır. Bu kapsamda Göbekli Tepe'nin Coğrafi Özellikleri, Göbekli Tepe Buluntularına kısaca değinilmiştir. Tarih öncesi insanların gelişkin sembolik dünyasını gösteren Göbekli Tepe dikili taşları ve taşların üzerindeki semboller görsel açıdan incelenmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda Göbekli Tepe'deki semboller ile Türk kültüründe görülen taş anıt ve semboller arasında dikkat çekici benzerlikler olduğu görülmüştür. Bu çerçevede Göbekli Tepe dikili taşlarında görülen hayvan sembollerinin Türk kültüründe olası anlamları irdelenmiştir. Göbekli Tepe Dikili taşları ile kadim Türk kültüründe yer alan Bengü Taş, Menhir, Taşbaba, Balbal ve Mezar Taşı gibi Dikili Taş geleneğinin benzerliklerine değinilmiştir. Ayrıca Göbekli Tepe dikili taşlarının Türk kültüründe görülen kaya resimleri, halı, kilim, tamga, dövme ile bezerliklerine kısaca değinilmiştir. Göbekli Tepe ikili taşlarında görülen soyut sembolün Luvi Alfabesi, Geç Hitit Dönemi Stelleri ve Hakkâri Stelleri ile benzerlikleri karşılaştırılmıştır. Göbekli Tepe ile 12 bin yıl önce battığı söylenen Kayıp Kıta Mu-Lemurya ile bağlantısı olabilirmi? üzerine bir araştırma yapılmıştır. Bu bağlamda, Göbekli Tepe dikili taşlarından elde edilen görsel veriler temel alınarak, sanatsal yorumlamalar yapılmış ve Göbekli Tepe sembollerini içeren 15 adet seramik form tasarlanmıştır.
Özet (Çeviri)
Within the scope of this thesis titled“A Visual Examination of Göbekli Tepe Obelisks and Their Application to Ceramic Form”, information has been compiled about Şanlıurfa, one of the most important settlement areas of our country during and after the Neolithic Period, located on the fertile lands of Mesopotamia — a region where ancient civilizations once flourished and migration routes intersected. Field studies were conducted at Göbekli Tepe, an archaeological site situated within the borders of Şanlıurfa Province, known as the earliest temple in both Anatolia and the world. The discovery of this site has revolutionized previous theories regarding human history. In this context, the geographical features of Göbekli Tepe and its archaeological findings were briefly addressed. The monumental T-shaped pillars and the symbols carved on their surfaces, which reflect the advanced symbolic world of prehistoric societies, were examined from a visual perspective. The analysis revealed remarkable similarities between the symbols at Göbekli Tepe and those found on stone monuments and symbolic elements in Turkic culture. This skill is briefly touched upon by the geographical features of Göbekli Tepe and the Göbekli Tepe artifacts. The Göbekli Tepe obelisks, which demonstrate the sophisticated symbolic world of prehistoric people, and the symbols on the stones were visually distinguished. The analysis revealed striking similarities between the symbols at Göbekli Tepe and stone attacks and symbols seen in Turkish history. This association explores the possible circulation of the animal symbols seen on the Göbekli Tepe obelisks during the Turkic period. The similarities between the Göbekli Tepe obelisks and the ancient Turkish obelisks, such as the Bengü Taş, Menhir, Taşbaba, Balbal, and Mezar Taş, are also discussed. Furthermore, the similarities between the Göbekli Tepe obelisks and the rock paintings, carpets, rugs, tamgas, and tattoos seen in Turkish data are briefly discussed. The abstract symbols seen on the Göbekli Tepe obelisks are compared with the Luwian alphabet, the Late Hittite Stelae, and the Hakkari Stelae. A study has been conducted on whether there is a connection between Göbekli Tepe and the Lost Continent of Mu-Lemuria, which is said to have sunk 12,000 years ago.In this context, based on the visual data obtained from the pillars of Göbekli Tepe, artistic interpretations were produced, and 15 ceramic forms incorporating Göbekli Tepe symbols were designed.
Benzer Tezler
- Göbeklitepe hayvan sembollerinin Şamanizmle benzerlikleri bağlamında göstergebilimsel analizi
Semiotic analysis of the animal symbols at Göbeklitepe in the context of their similarities with Shamanism
HASAN TANIŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Radyo-TelevizyonMarmara ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GONCA UNCU
- Göbeklitepe sembollerinin günümüz seramik ve çini yüzeylerde yorumlanması
Interpretation of Göbeklitepe symbols on modern ceramic and tile surfaces
BURAK GÜLBAĞÇA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
ArkeolojiDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. SERAP IŞIKHAN
- Mardin ve çevresinde dövme geleneği ve giysi tasarımlarına uygulanabilirliği
Tattoo tradition in Mardin and around and applicability to garment designs
HAMDİYE ÖNAL ÇAPIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Güzel SanatlarÇankırı Karatekin ÜniversitesiSanat ve Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. H. NURGÜL BEGİÇ
- Conservation proposals for Göbekli Tepe
Göbekli Tepe yapıları için koruma önerileri
KEZİBAN ÇELİK
Doktora
İngilizce
2022
Mimarlıkİzmir Yüksek Teknoloji EnstitüsüMimari Restorasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAŞAK İPEKOĞLU
- Kutsal mekânın yeniden üretimi: Göbekli Tepe örneği
Reproduction of the sacred space: The example of Göbekli Tepe
ELİF BAŞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaSüleyman Demirel ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL KERVANKIRAN