Molla Abdulkadir Muşeki'nin mevlidi (Metin ve inceleme)
Mewlidê Mala Abdülkadir Muşeki (Metn u tehlil)
- Tez No: 558158
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL SÖYLEMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Klasik Zaza Edebiyatı, Mevlidê Nebi, Molla Abdulkadir Muşeki, Zazaca, Dil, Divan edebiyatı, Language, Divan literature
- Yıl: 2019
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bingöl Üniversitesi
- Enstitü: Yaşayan Diller Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Zaza Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevlitler, Peygamber sevgisinin dile getirildiği duygu yüklü şiirlerdir. Hz. Peygamber'in vefatından yıllar sonra ortaya çıkmasına rağmen İslam coğrafyasında kabul görmüş, benimsenip törenlerde okutulmuştur. Hz. Peygamber sevgisini anlatan bu şiirler, toplumda o kadar çok sevilip içselleştirilmiştir ki neredeyse kutsal metin hüviyetindedir. Mevlit, Arap toplumunda ortaya çıkmış, zamanla diğer toplumlarda da karşılık bulmuştur. Mısır'da, İran'da ve Türkiye'de çok sayıda mevlit yazılmıştır. Zazaca konuşulan çevrelerde eski tarihli mevlit bulunmadığından, ilk dönemlerde Kürtçe yazılan mevlit okutulmuştur. Molla Ahmedi Xasi'ye ait ilk Zazaca mevlitten sonra son yıllarda özellikle Bingöl ve çevresinde çok sayıda Zazaca mevlit yazılmıştır. İnceleme konumuz olan Molla Abdulkadir Muşeki'ye ait Mevlidê Nebi adlı eseri de bu mevlitlerdendir. Molla Abdulkadir Muşeki'ye ait Mevlidê Nebi eseri, klasik mevlit kuralları çerçevesinde yazılmış, şekil ve muhteva bakımından mevlit geleneğine bağlı kalınmıştır. Zazaca'nın Bingöl merkez ağzı ile yazılan Mevlidê Nebi eseri, on beş başlık bölüm ve 268 beyitten oluşmaktadır.
Özet (Çeviri)
Mewlidan dı eşqê Hz. Peyxember ca geno u bı hisiyat nusiyeni. Mewlidi verini, mergê Hz. Peyxemberi ra pey nusiyayi; labelê cayi ki bısılmaneyi tede cuyeni, ıni cayan dı ameyi qebulkerdış u biyi vıla. Şari hındêk zaf mewlidan ra hes kerdo ki, wextan ra pey nuşteyê mewlidi zê nuşteyê bımbareki ameyo zanayiş. Mewlidi, dora verin miyanê Ereban dı ameyi nuştış. Wextan ra pey heme memleketanê bısılmanan dı ameyi şınasnayiş. Mısır, İran u Tırkiye dı zaf mewlidi ameyi nuştış. Miyanê şarê Zazayan dı nuşteyi mewlidan zaf kıhan niyi, ıno rıd ra miyanê şar dı vêrciyon Mewlidê Kurdi ameyo wendış. Mewlido tor verin ê zıwanê Zazaki, hetê Mala Ehmedê Xasi ra ameyo nuştış u ıno wext ra pey bı xısusiyet Çolig u mıntıqayanê dormaleyê Çoligi dı zaf omari dı mewlidi Zazaki ameyi nuştış. Mewlido ki ma ıno tez dı tetqiq kerdo miyanê inan dı ca geno. Mewlido ki hetê Mala Abdulqadirê Muşeki ra ameyo nuştış, hetê muhtewa u nuştışi ra, goreyê qural u qaideyê mewlidan ameyo nuştış. Kıtabê Mewlidê Nebi, bı fekê merkezê Çoligi nusiyayo. Ino Mewlid, 15 qısım u 268 beyiti ra ameyo meydan. Çekuyi Muhimi: Edebiyatê Zazaki ê Klasiki, Mewlidê Nebi, Mala Ebdulqadir Muşeki, Zazaki.
Benzer Tezler
- Molla Musa Celâli ve hadis çalışmaları
Molla Musa Celâli and hadith studies
ABDULKADİR CEYHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinAğrı İbrahim Çeçen ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDAT YILDIRIM
- Molla Murad ve Türkçe Divanı
Molla Murad ve Türkçe Divani
MEHMET ÇETİNER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
DOÇ. DR. MUHİTTİN ELİAÇIK
- Hâfız Abdulkâdir İzmirî'nin Terbiye-i Nev-resîdegân adlı eseri (İnceleme-metin)
Hâfız Abdulkâdir İzmirî's work named Terbiye-i Nev-resîdegân (Analysis-text)
MERVE SERİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıOrdu ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULLAH EREN
- ملا حسين المارونسي وجهوده اللغوية
Molla Hüseyin el-Mârûnisî ve dilciliği
ABDULSALAM HAJI ALI ALI
Doktora
Arapça
2022
DilbilimVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULHADİ TİMURTAŞ
- Afganistan'da iki fıkıh metni: Fetâvâ-yı Ahmed Şâhî ve Kânûn-i Emîrî'nin fıkhî mukayesesi
Two fiqh texts in Afghanistan: A jurisprudential comparison of Fatawa-yi Ahmad Shāhī and Kānūn-i Amīrī
ABID AHMAD AHMAD SAMIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMED USAME ONUŞ