Niyâzî-i Mısrî'nin mecâlis'inin tahkîki ve filolojik açıdan değerlendirilmesi
A critical edition of Niyazi Misri's majalis and its philological analysis
- Tez No: 619046
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET REŞİT ÖZBALIKÇI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Linguistics
- Anahtar Kelimeler: Niyâzî-i Mısrî, tasavvuf, tahkik, tefsir, filoloji, belağat, i'râb, Niyazi-i Misri, sufism, verification(tahqiq), tafsir, philology, rhetoric, grammar
- Yıl: 2016
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Niyâzî-i Mısrî, ilim ve kültür dünyamızının önemli ve şöhretli sîmalarından biridir. Osmanlı Devleti'nin Duraklama Dönemi sayılan XVII. yüzyılda yaşamış, şöhreti daha kendisi hayatta iken Anadolu sınırlarını aşmış, mutasavvıf, şâir ve âlim bir kişiliğe sahiptir. Aradan üç asırdan fazla bir zaman geçmiş olmasına rağmen, hala gündemdedir, eserleri ve bıraktığı izlerle kendisinden ilgiyle söz ettirmektedir. Mısrî çok yönlü bir âlimdir. Ona tasavvuf tarihi açısından bakanlar, Osmanlı döneminin İbn Arabî'si, şâirliği açısından ele alanlar da Yunus Emre'si demişlerdir. Malatyalı bir Türk mutasavvıf olduğu halde, o dönemin ilim ve irfan merkezlerinden birisi olan Mısır'da tahsilini yaptığından dolayı Mısrî nisbesini almıştır. Mısrî, yaşadığı devrin siyâsî ve sosyal faaliyetlerine etkince katılmış, çevresindeki insanlar üzerinde tesir etmiş, tasavvufun temel konuları olan vahdet-i vücûd, sevgi, aşk gibi meselelerde kendi perspektifinden yeni yorumlar getirmiş, şiir ve ilâhileriyle birkaç asırdır Anadolu insanının gönlünde taht kurmuş bir âlimdir. Hiç şüphesiz Mısrî, sadece bir sûfî-şâir değil, Mısrîyye adında özgün bir tarîkat kurarak insân-ı kâmil yetiştirme otağı sayılan ilim ve irfan ocağı tekkelerde hükmünü birkaç asırdan beri sürdüren bir mutasavvıftır. Çalışmamızda onun şimdiye kadar pek bilinmeyen, tefsire dair bir Arapça eserinin tahkikini (edisyon kritik) yapıp, filolojik açıdan bu eseri incelemeye gayret ettik. Mısrî'nin yukarıda sayılan özellikleri ve meziyetlerinin yanında, çalışmamıza konu olan bu eseri, onun aynı zamanda müfessir bir kimliğe de sahip olduğunu göstermektedir. 9 Mart 1618 doğumlu olan Mısrî, Mecâlis isimli bu tefsirini 1076 hicrî (1665/1666) yılında bitirmiştir. Bu eser, Niyâzî-i Mısrî'nin Arapça kısmî bir Kur'ân tefsiridir. Üzerinde çalıştığımız bu eserin müellif hattı nüshası 166 varak halinde Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmud Efendi koleksiyonundadır, (nr. 1758). Bu çalışmamız Mecâlis'in önemini, içerdiği filolojik unsurları inceleyerek, ortaya koymayı hedeflemiştir.
Özet (Çeviri)
Niyazi Misri is a significant and famous figure of our intellectual and cultural worlds. Niyazi Misri is a sufi, poet, and scholar who lived in 17th century which is considered as the stagnation period of the Ottoman Empire. His reputation has been reached beyond the borders of Anatolia at his own time. Because of works and marks he left behind, he is still under spotlights, after three centuries. Misri was a polymath. He was considered as Ibni Arabi of Ottoman Empire, by who looked him from aspect of history of Sufism, and also in term of his poetship he was seen as Yunus Emre of his time. Although he was a Turkish sufi from Malatya, because he studied in Egypt (Misr) which was a center of science and knowledge of his time, he picked up the nickname Misri. Misri actively contributed political and social life of his time, people around him influenced by him, he brought new interpretations to main topics of Sufism like wahdat al-wujud (unity of being), love and affection with his own perspective, and with his poems and hymns he conquered hearts of people of Anatolia for couple centuries. Without any doubt, he is not only sufi and poet, but to grow insan-i kamil (the perfect human) he also founded a distinctive sufi order (called Misriyya) which continued its existence for couple centuries in darwish convents which were the houses of knowledge and wisdom. In this dissertation, we did verification (a critical edition) and tried to examine philological aspect of an Arabic work of Misri on tafsir (commentary of the Qur'an) which is scarcely known until today. As will be seen clearly from his work which we study in this dissertation, along with all other features and competences of him which we mentioned above Misri was also a commentator of the Qur'an. Misri was born in 9 March 1618, and he had completed his commentary of Qur'an which is called Majalis, in 1076 AH (1665/1666 CE). This work of Niyazi Misri is a partial commentary of Qur'an in Arabic language. The work we have studied consists 166 folios of autograph's copy which is founded in the collection Suleymaniye Haci Mahmud Efendi Library (n.1758). The aim of this dissertation is introducing the significance of Majalis through examining its philological aspects.
Benzer Tezler
- Recep Peker'in siyasal sosyal ve ekonomik görüşleri
Başlık çevirisi yok
LÜTFİYE İLDAN
Doktora
Türkçe
1989
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT DAVER
- Niyazi-i Mısri'nin divan-ı ilahiyatı'ı
Başlık çevirisi yok
ALİ YAKICI
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL
- Niyâzi-i Mısri'nin Dîvân-ı İlâhiyât eserindeki isim hâl ekleri
Başlık çevirisi yok
ASIM GÜNDÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve Edebiyatıİnönü ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN AYDIN
- Niyâzî-i Mısrî'nin Dîvânı'nda ilâhî âşk kavramı
Concept of divine love in Niyâzî-i Misrî's Dîvân
FATMA KÜBRA MİNNET
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinAnkara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA AŞKAR