Bornova Belediyesi tarafından evde bakım hizmeti verilen yaşlılarda kırılganlık ve ilişkili etmenler
Frailty and associated factors in elderly people who is provided home care service by Bornova Municipality
- Tez No: 683176
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HÜR HASSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: kırılganlık, yaşlı, evde bakım, halk sağlığı, Belediyeler, Evde bakım hizmetleri, Yaşlı bakım hizmetleri, Yaşlılar, İzmir-Bornova, frailty, elderly, home care, public health, Municipalities, Home care services, Aged care services, Aged, İzmir-Bornova
- Yıl: 2021
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve amaç: Fonksiyonel kapasite ve fizyolojik rezervdeki düşüş nedeniyle bir kişinin strese yol açan durumlara dayanma kabiliyetinin azaldığı durum olarak tanımlan kırılganlık, günümüzde, toplum yaşlanmasının en problemli yansıması olarak nitelendirilen bir geriatrik sendromdur. Bornova Belediyesi tarafından evde bakım hizmeti verilen yaşlılarda gerçekleştirilen bu araştırma ile kırılganlık sıklığının ve bununla ilişkili etmenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Kesitsel tasarımdaki bu araştırmanın evreni 581 kişiden oluşmaktadır. 298 kişi örnek büyüklüğü ve %20 yedek (n=60) olmak üzere 358 kişi sistematik örneklem yöntemi ile belirlenmiş ve araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın bağımlı değişkeni olan kırılganlığın belirlenmesinde FRAIL ölçeği kullanılmıştır. Bağımsız değişkenler; demografik ve sosyoekonomik özellikler, sağlık durumu, alışkanlıklar ve enstrümental günlük yaşam aktiviteleri (EGYA) ile ilgili özellikler, evde bakım ve sağlık hizmet kullanımı ile ilgili özelliklerden oluşturulmuştur. Veriler, oluşturulan anket formu aracılığıyla 2020 yılı Temmuz – Eylül ayları arasında gerçekleştirilen telefon görüşmeleri ve bireylerin sağlık kayıtlarının incelenmesiyle toplanmıştır. Tanımlayıcı bulgular sayı, yüzde, ortalamalar üzerinden hesaplanırken; bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki ilişki iki değişkenli analizlerde ki-kare ve Spearman korelasyon testi ile; çok değişkenli analizlerde geriye doğru adımsal lojistik regresyon analizi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin girişinde ve analizinde SPSS 23.0 programı kullanılmıştır. P<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmanın kapsayıcılığı %93,6 (n=279) düzeyindedir. Araştırma grubunun %75,8'i kadınlardan oluşmaktadır ve ortalama yaşları 78,58±7,18'dir. Kırılganlık prevalansı %19,4; kırılganlık öncesi durum prevalansı %28,7 olarak saptanmıştır. Çok değişkenli analizlerde, okuryazar olmayanların okuryazarlara göre 2,70 kat (%95 GA: 1,02 – 7,20), kötü gelir algısına sahip olanların orta-iyi gelir algısına sahip olanlara göre 7,36 kat (%95 GA: 1,84 – 29,38) daha kırılgan oldukları saptanmıştır. Kullanılan ilaç sayısı, hastanede yatılan gün sayısı ve toplam sağlık hizmeti başvuru sayısındaki her bir birimlik artışın, kırılganlık riskini sırasıyla 1,22 (%95 GA: 1,06 – 1,42), 1,27 (%95 GA: 1,06 – 1,51), 1,06 (%95 GA: 1,00 – 1,12) kat artırdığı; EGYA Ölçeği skorundaki artışın kırılganlık riskini azalttığı (OR=0,37, GA: 0,27 – 0,50) belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışmada yaklaşık her beş yaşlıdan birinin kırılgan olduğu saptanmıştır. Okuryazar olmayanların, kötü gelir algısına sahip olanların ve düzenli kullanılan ilaç, son 1 yılda hastanede yatılan gün, toplam sağlık hizmeti başvuru sayıları yüksek olan yaşlıların kırılganlık riskinin yüksek olduğu belirlenmiştir. EGYA açısından daha bağımsız yaşlıların kırılganlık açısından daha düşük risk taşıdıkları belirlenmiştir. Yaşamın erken yıllarında eğitim düzeyinin yükseltilmesi kırılganlığın önlenmesinde önemli bir rol oynayabilir. Kamu kurum kuruluşlarınca, finansal durumları gereksinimleri karşısında yetersiz olan yaşlıların hizmet sunumunda önceliklendirilmesi önerilir. Kırılgan bireylerde artan evde bakım ve sağlık hizmeti kullanımı, kırılganlığın önlenmesi veya geri döndürülmesi açısından bir fırsat sağlayabilir. Türkiye'de konunun, toplum tabanlı, longitudinal araştırmalar ve halk sağlığı bakış açısı dahilinde multidisipliner yaklaşımla ele alınmasına gereksinim vardır.
Özet (Çeviri)
Introduction and aim: Frailty is defined as a condition that is a person's resistance to stress factors decreases due to a decline in functional capacity and physiological reserve. It is a geriatric syndrome that is currently considered the most problematic reflection of aging of community. This study aims to determine the prevalence of frailty and associated factors among elderly who is given home care services by Bornova Municipality. Materials and methods: The universe of this cross-sectional study consists of 581 elderly. 358 individuals, including 298 sample size and 20% reserve (n = 60), were determined by systematic sampling method and included in the study. The FRAIL scale was used to determine the frailty, which is the dependent variable of this study. Independent variables are composed of demographic and socioeconomic characteristics, health status, habits and instrumental activities of daily living (IADL) characteristics, home care and health service use characteristics. The data collection process was carried out between July and September 2020 through health records review and phone calls. Descriptive findings are presented with numbers, percentages, and averages. Chi-square and Spearman correlation tests were used in bivariate analyzes to evaluate the relationship between dependent and independent variables. A backward stepwise logistic regression analysis was used in multivariate analyzes. SPSS 23.0 program was used to analyze the data. P <0.05 was accepted as the level of significance. Results: The response rate was %93,6 (n=279). 75.8% of participants were women and average age was 78.58 ± 7.18. The prevalence of frailty and prefrailty were 19.4% and 28.7% respectively. In multivariate analyzes, it was found that the illiterate were 2.70 times (95% CI: 1.02 - 7.20) and the elderly with poor income perception were 7.36 times (95% CI: 1.84 - 29.38) more frail. It was determined that each unit increase in the number of drugs used, in the number of days hospitalized and in the total number of health service applications were associated with increased the frailty risk by 1.22 (95% CI: 1.06 - 1.42), 1.27 (95% CI: 1.06 - 1.51), 1.06 (95% CI: 1.00 - 1.12) times, respectively. It was determined that the increase in the IADL score was associated with decreased the risk of frailty (OR = 0.37, CI: 0.27 - 0.50). Conclusions: This study showed that approximately one in every five elderly people is frail. It has been determined that the elderly who are illiterate, with a poor perception of income, and have a higher number of drugs used regularly, days hospitalized in the last 1 year, total health service admissions at high risk for frailty. It has been determined that older people who are more independent in terms of IADL have a lower risk of frailty. Improving the level of education in the early years of life can play an important role in preventing frailty. It is recommended that elderly people whose financial situations are insufficient for their needs should be prioritized in service provision by public institutions. Increased home care and healthcare use in frail individuals may provide an opportunity to prevent or reverse frailty. The issue needs to be addressed with a multidisciplinary approach within the context of community-based, longitudinal studies and public health perspective, especially in Turkey.
Benzer Tezler
- İzmir Bornova Belediyesi kapsamında evde bakım hizmeti alan 65 yaş üstü bireylere bakım veren aile üyelerinin bakım verme yükü durumu ve ilişkili faktörler
Assessment of burden and its associated factors among the caregivers who provide home care to their family members over the age of 65 in Bornova District of İzmir
CANER BAYSAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
- Bornova Belediyesinden evde bakım hizmeti alan 60 yaş üstü bireylerde düşme korkusunun tespiti ve ilişkili faktörlerin belirlenmesi
Determination of fear of falling and related factors in elderly people above 60 years old who receive home care services from Bornova Municipality
NURCAN PİRGAN ÇAKIR
Doktora
Türkçe
2020
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE MANDIRACIOĞLU
- Yaşlı bireylere bakım verenlerin bakım verme yükü, aldıkları sosyal destek ve stres durumlarının incelenmesi
Investigation on burden of care giving on caregivers of the elderly and stress factors and social support they receive
NİCOLE ESMERAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
HemşirelikEge Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA ÇİÇEK FADILOĞLU
- Küresel fiziksel aktivite anketinin (GPAQ) Türkçeye uyarlanması, güvenilirlik ve geçerliliğinin Bornova Belediyesi çalışanlarında değerlendirilmesi
Adaptation of the global physical activity questionnaire (GPAQ) to turkish and its reliability and validity among bornova municipality employees
İLKER ADIGÜZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSABEL RAİKA DURUSOY ONMUŞ
- Anıtsal yapıları ve ticaret dokusu ile Bornova geleneksel çarşı bölgesinin değerlendirilmesi ve koruma önerileri
Architectural evaluation and conservation proposal of Bornova traditional bazaar area with its monumental and trade structure
ZEYNEP GÜLDEN YILMAZ