Ekonomik krizlerin erken uyarı sistemleri ile tahmin edilmesi: Türkiye örneği
Forecasting economic crises with early warning systems: The case of Turkey
- Tez No: 774472
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVZAT BALIKÇIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik Krizler, Erken uyarı sistemleri, Probit Model, Finansal kriz, Kriz, Probit modeli, Tahmin, Tahmin ediciler, Economic Crises, Early warning systems, Probit Model, Financial crisis, Crisis, Estimation, Estimators
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ekonomik krizler, küreselleşme hareketlerinin hız kazanmasıyla birlikte ekonomi biliminin dikkatini çeken en önemli konulardan biri haline gelmiştir. Dünya ekonomi tarihinde gelişmiş veya gelişmekte olan ekonomiler fark etmeksizin birçok kriz tecrübe edilmiştir. Özellikle 1990 sonrası artan ekonomik krizlerin sayısı ve sıklığı krizlerin önceden tahmin edilmesi konusuna olan ilgiyi artırmıştır. Krizleri önceden tahmin etmek amacıyla erken uyarı sistemleri adı verilen ekonometrik modeller geliştirilmiş ve konuya ilişkin pek çok teorik ve ampirik çalışma gerçekleştirilmiştir. Ekonomik krizleri tahmin etmek oldukça zor olsa da geçmiş krizlerin nedenleri ve makroekonomik değişkenler dikkate alındığında kriz hakkında öngörüde bulunmak mümkündür. Bu bağlamda geliştirilen kriz erken uyarı sistemleri, ekonomide yaşanması mümkün büyük yıkımların önlenmesini, politika yapıcıların daha etkin kararlar almasını ve ekonomik açıdan büyük kayıpların önlenebilmesi nedeni ile son derece önemli tahminleme araçlarıdır. Çalışmada, ilk olarak ekonomik krizlerin tanımları, türleri ve nedenleri ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Daha sonra dünyada ve 1990 sonrası Türkiye'de meydana gelen, tarihte derin izler bırakan ekonomik krizlerin nedenleri ve etkileri üzerinde durulmuştur Çalışmanın son bölümünde kriz erken uyarı sistemlerinden biri olan Probit Modeli yardımıyla Ocak 2006-Mayıs 2022 dönemine ait aylık verilerle ekonomik kriz olasılığı üzerine ekonometrik bir analiz yapılmıştır. Kriz dönemlerinin belirlenebilmesi için finansal baskı endeksi oluşturulmuş ve bu endeks bağımlı değişken olarak analize dahil edilmiştir. Analizde kullanılan bağımsız değişkenler uzun süren literatür taraması sonucu itina ile seçilerek, değişkenlerin Türkiye'de yaşanan veya yaşanması mümkün ekonomik krizler için öncü gösterge olup olmayacakları incelenmiştir. Probit model ile edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, finansal baskı endeksi değişkeni ile tüfe bazlı reel efektif döviz kuru, tüketici kredileri, döviz varlıkları, toplam rezervler, M1 para arzı ve BIST100 endeks değişkenleri arasında yaşanan veya yaşanması olası ekonomik krizlerin açıklanmasında iktisadi, istatiksel ve ekonometrik olarak anlamlı bir ilişki bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Economic crises have become one of the most important issues that attracts the economics attention with the acceleration of globalization movements. In the history of the world economy, many crises have been experienced, regardless of developed or developing economies. The number and frequency of economic crises, especially after 1990, have increased the interest in predicting crises. The increasing number and frequency of economic crises, especially after 1990, has increased the interest in predicting crises. In order to predict crises, econometric models called early warning systems have been developed and many theoretical and empirical studies have been carried out on the subject. Although it is quite difficult to predict economic crises, it is possible to make predictions about the crisis when the causes of past crises and macroeconomic variables are taken into account. Crisis early warning systems developed in this context are extremely important estimation tools as they can prevent possible major catastrophes in the economy, make more effective decisions for policy makers, and prevent major economic losses. In the study, firstly, the definitions, types and causes of economic crises were thoroughly examined. Then, the reasons and effects of the economic crises that occurred in the world and in Turkey after 1990, which left deep traces in history, are emphasized. In the last part of the study, with the help of the Probit Model, which is one of the crisis early warning systems, an econometric analysis was conducted on the possibility of economic crises with the monthly data of the period of January 2006-May 2022. In order to determine the crisis periods, the financial pressure index was created, and this index was included in the analysis as a dependent variable. The independent variables used in the analysis were carefully selected as a result of a long-term literature review, and it was examined whether the variables would be leading indicators for the economic crises experienced or possible in Turkey. When the results obtained with the Probit model are evaluated, it is concluded that there is a significant economic, statistical, and econometric relationship between the financial pressure index and the CPI-based real effective exchange rate, consumer loans, foreign exchange assets, total reserves, M1 money supply and BIST100 index variables in explaining the experienced or possible economic crises.
Benzer Tezler
- A stress testıng framework for the Turkısh bankıng sector: an augmented approach
Türk bankacılık sektörü için bir stres testi çerçevesi: Bir genişletilmiş yaklaşım
BAHADIR ÇAKMAK
- Finansal krizlerin öncü göstergeler yardımıyla tahmin edilmesi ve Türkiye örneği
Predicting of financial crises with the using of leading indicators and case from Turkey
BURÇAY YAŞAR AKÇALI
- Finansal krizlerin öncü göstergeleri, tahmin yöntemleri ve kriz anında uygulanan politikalar: Türkiye örneği
Leading indicators of financial crisis, crisis instant applied forecasting methods and policies: The case of Turkey
HATİCE GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EkonomiBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiMuhasebe ve Finansal Yönetim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ TAYFUN YILMAZ
- Cari işlem açıklarının sürdürülebilirliği ve kriz ile ikişkisi: Türkiye için ekonometrik bir deneme (1991-2008)
Current account sustainability and the relationship between balance of payment crises and current account sutainability in Turkey: An emprical assessment (1991-2008)
BİLGE GÜRSOY
- Kur krizi erken uyarı sistemi: Türkiye modeli
Currency crisis early warning systems: Turkey model
TURGUT YOKUŞ
