Yapay zeka yöntemlerinin doğal dil işlemede etkin kullanılması
Effective use of artificial intelligence methods in natural language processing
- Tez No: 907887
- Danışmanlar: PROF. DR. YAKUP KUTLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrol, Computer Engineering and Computer Science and Control
- Anahtar Kelimeler: Bloom taksonomisi, CNN, Derin öğrenme, Doğal dil işleme, Mental bozukluklar, Yapay sinir ağları, Bloom taxonomy, CNN, Deep learning, Natural language processing, Mental disorders, Artificial neural networks
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İskenderun Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dilin soyut ve dinamik doğası, dili yapay zekâ ile modellememizde belli sınırlılıklara yol açmaktadır. Bu sınırlılıklarını en aza indirgemek için dili ve bağlamını çok boyutlu yapılar olarak ele almak ve modellemede veriye özgü yöntem stratejisi belirlemek gereklidir. Bu tez çalışmasında, yapay zekâların içerik üretme performansı, içeriklerin analizi ve içeriklerin sınıflandırılması ele alınmıştır. Yapay zekaların performansı eğitim bilimleri kapsamında ele alınmış ve içerik üretme kapasitelerinin etkili istem tasarımı ile nasıl geliştirilebileceği üzerine odaklanılmıştır. Eğitim bilimlerinde Bloom Taksonomisine uygun olarak soru tasarımı gerçekleştirilmiş ve taksonomiye uygun soru hazırlamada rehberlik eden referans noktalar özenle dikkate alınmıştır. İçeriklerin analizi için Sinema filmlerine ait içerikler film puanı ve türünün makine öğrenimi modelleriyle tahmini için kullanılmıştır. Bu bağlamda öznitelik seçimine ve girdi oluşturulmasına değinilmiş ve belirli özniteliklerle film puanı için regresyon modelleriyle tahmin yapılmıştır. film özetlerini içeren tür sınıflandırılması ele alınmıştır. Günümüz önemli mental sağlık sorunları arasında olan anksiyete, depresyon ve intihar eğilimlerinin ilgili sosyal medya gönderileri ile belirlenmesi mümkün hale gelmiştir. Sosyal medya gönderilerinin sınıflandırması için metin ön işleme tekniklerinin ve hiper parametre yöntemlerin başarıma etkileri ele alınmıştır. Diğer taraftan metin vektörel temsilleri için farklı yöntemler ele alınmış ve sınıflandırma performansı incelenmiştir. Sadece tekrarlayan ifadeleri kaldırarak uygulanan ön işlemden sonra yapılan Roberta modeli ile %87,2 başarım elde edilmiştir. Bi-LSTM modeli eğitiminde ön eğitimli Roberta, word2vec ve TF-IDF vektörlerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuş hibrit vektör sınıflandırma başarımını %13 kadar artırdığı görülmüştür. Yapay zekâ yöntemlerinin doğal dil işlemede etkin kullanılması için üç farklı problem farklı yöntem ve tekniklerinin değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan uygulamalarda görüldüğü üzere gerek metin içeriklerinin çeşitliliği gerek önişlemlerin sırası ve yapılması ve gerekse hiper parametre yöntemlerinin uygulanması başarımı ciddi şekilde etkilediği görülmüştür.
Özet (Çeviri)
The abstract and dynamic nature of language lead to certain limitations in modelling language with artificial intelligence. To minimize these limitations, it is essential to approach language and context as multidimensional structures and adopt data-specific methodological strategies for modelling. This thesis focuses on the content generation performance of artificial intelligence systems, the analysis of content, and content classification. The performance of artificial intelligence was evaluated within the scope of educational sciences, focusing on how their content generation capacities can be enhanced through effective prompt design. Questions were designed in accordance with Bloom's Taxonomy in educational sciences, and reference points guiding the preparation of taxonomy-compliant questions were carefully considered. For content analysis, the content of films was used to predict movie ratings and genres through machine learning models. Therefore, feature selection and input formation were addressed, and regression models were applied to predict movie ratings using selected features. Additionally, genre classification based on film summaries was explored. Contemporary mental health issues such as anxiety, depression, and suicidal tendencies have become identifiable through related social media posts.The impact of text preprocessing techniques and hyperparameter optimization methods on classification performance was examined. Furthermore, different methods for text vector representations were analyzed, and classification performance was evaluated. A Roberta model, applied after preprocessing by removing repetitive expressions, achieved 87.2% accuracy. It was observed that hybrid vector classification, created by combining pre-trained Roberta, word2vec, and TF-IDF vectors in training the Bi-LSTM model, increased classification accuracy by approximately 13%. Three different problems were evaluated using various methods and techniques for the effective use of artificial intelligence methods in natural language processing. The applications revealed that the diversity of textual content, the sequence and execution of preprocessing steps, and the implementation of hyperparameter methods significantly influence performance.
Benzer Tezler
- Yapay zeka yöntemlerinin bilgisayar mühendisliğiuygulamalarında başarılara etkileri
Effects of artificial intelligence methods on success in computer engineering applications
ÖZMEN KARACAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolKırıkkale ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT GÜRSEL EMİROĞLU
- Yapay zekanın denetim çalışmalarına etkileri ve ticari alacaklar ile stokların denetiminde kullanılmasına yönelik öneriler
Effects of artificial intelligence on audit activities and recommendations for the audit of trade receivables and inventory
HALUK MERT
- Short term electricity load forecasting with deep learning
Derin öğrenme ile kısa dönemli elektrik yük talep tahmini
İBRAHİM YAZICI
Doktora
İngilizce
2022
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER FARUK BEYCA
- Machine learning applications for time series analysis
Zaman serileri analizi için makine öğrenmesi uygulamaları
MERT CAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
İstatistikİstanbul Teknik ÜniversitesiMatematik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ATABEY KAYGUN
- Mil-Std 1553 tabanlı sistemler için yeni bir saldırı tespiti yaklaşımı
A new intrusion detection approach for Mil-Std 1553 based systems
YUNUS EMRE ÇİLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞERİF BAHTİYAR