Genç tüketicilerin beslenme okuryazarlığı, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile beslenme durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional literacy, sustainable and healthy eating behaviors, and nutritional status of young consumers
- Tez No: 916819
- Danışmanlar: PROF. DR. PERİM FATMA TÜRKER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Adölesan, beslenme okuryazarlığı, sürdürülebilir beslenme, genç tüketiciler, sürdürülebilirlik, Sağlıklı beslenme, Çevresel sürdürülebilirlik, Adolescent, nutritional literacy, sustainable eating, young consumers, sustainability, Nutrition literacy, Healthy nutrition, Sustainable environment
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 14-18 yaş aralığındaki genç tüketicilerin beslenme okuryazarlığı, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile beslenme durumları arasındaki ilişkiyi inceleme amacıyla 2023-2024 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde bir özel lisede öğrenim gören 150 öğrenci (80 kız, 70 erkek) ile yürütülmüştür. Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 15.7±1.30 olarak bulunmuştur. Araştırmada, Adölesan Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği (ABOÖ) ve Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SSBDÖ) kullanılarak değerlendirme yapılmıştır. Adölesan Beslenme Okuryazarlığı Ölçeği genel puanlarına bakıldığında, erkeklerin ortalama puanı 68.3±13.3, kızların ise 66.4±10.37 olarak bulunmuş; cinsiyetler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır (p=0.336). Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği genel puanında erkeklerin ortalama puanı 4.0±0.91, kızların puanı ise 3.8±0.86 olup, bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0.183). Bununla birlikte, Sağlıklı ve Dengeli Beslenme alt boyutunda erkeklerin puanı 4.5±1.34, kızların puanı ise 4.0±1.30 olarak bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.036). Makro besin ögeleri alımına yönelik analizlerde, erkek öğrencilerde Adölesan Beslenme Okuryazarlığı toplam puanı ile protein alımı arasında pozitif yönlü zayıf bir ilişki (r=0.264, p=0.027) ve kolesterol alımı ile pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki (r=0.334, p=0.005) tespit edilmiştir. Kız öğrencilerde ve her iki cinsiyette de Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği ile enerji ve makro besin ögeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0.05). Mikro besin ögeleri alımında, folik asit ve kalsiyum alımlarının yetersiz olduğu her iki cinsiyet için de tespit edilmiştir. Kalsiyum ve çinko alımları açısından erkek öğrencilerin kızlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek değerlere sahip olduğu bulunmuş; kalsiyum alımı erkeklerde 694.2±309.45 mg ve kızlarda 553.3±217.84 mg olarak (p=0.001), çinko alımı ise erkeklerde 8.1±4.72 mg ve kızlarda 6.8±3.66 mg olarak tespit edilmiştir (p=0.048). Adölesan Beslenme Okuryazarlığı ve Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları arasında genel olarak pozitif yönlü anlamlı ilişkiler bulunmuş, Adölesan Beslenme Okuryazarlığı toplam puanı ile Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları toplam puanı arasında orta düzeyde güçlü bir pozitif ilişki tespit edilmiştir (r=0.531, p<0.05). Bu bulgu, beslenme okuryazarlığının artırılmasının adölesanlarda sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarını desteklemek için kritik bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Ayrıca, genç tüketicilerin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları seviyelerinin orta üzeri bir düzeyde olduğu ve beslenme okuryazarlığının artırılmasının bu davranışları daha da destekleyip geliştirmede kritik bir rol oynadığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted during the spring semester of the 2023-2024 academic year with 150 students (80 girls, 70 boys) aged 14-18, studying at a private high school, to examine the relationship between nutritional literacy, sustainable and healthy eating behaviors, and nutritional status among young consumers. The average age of the participants was found to be 15.7±1.30 years. The study utilized the Adolescent Nutrition Literacy Scale (ANLS) and the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale (SHEBS) for assessment. Regarding the general scores of the Adolescent Nutrition Literacy Scale, the average score of boys was 68.3±13.3, while that of girls was 66.4±10.37; no statistically significant difference was found between genders (p=0.336). For the general scores of the Sustainable and Healthy Eating Behaviors Scale, the average score of boys was 4.0±0.91, while that of girls was 3.8±0.86, and this difference was not statistically significant (p=0.183). However, in the“Healthy and Balanced Eating”subscale, boys scored 4.5±1.34, while girls scored 4.0±1.30, and this difference was found to be statistically significant (p=0.036). In the analyses related to macronutrient intake, a weak positive correlation (r=0.264, p=0.027) was observed between the total ANLS score and protein intake, and a moderate positive correlation (r=0.334, p=0.005) was found with cholesterol intake among male students. No significant relationships were found between SHEBS scores and energy or macronutrient intake for either gender (p>0.05). Regarding micronutrient intake, folic acid and calcium intake were found to be insufficient for both genders. Male students had significantly higher calcium and zinc intake compared to female students. Calcium intake was 694.2±309.45 mg in boys and 553.3±217.84 mg in girls (p=0.001), while zinc intake was 8.1±4.72 mg in boys and 6.8±3.66 mg in girls (p=0.048). Overall, significant positive correlations were found between Adolescent Nutrition Literacy and Sustainable and Healthy Eating Behaviors. A moderately strong positive relationship was detected between the total ANLS score and the total SHEBS score (r=0.531, p<0.05). This finding highlights the critical importance of improving nutrition literacy to support sustainable and healthy eating behaviors among adolescents. The study concluded that enhancing nutrition literacy levels is effective in promoting both healthy and sustainable eating behaviors in young individuals. Furthermore, it was determined that the sustainable and healthy eating behavior levels of young consumers were above average, and improving nutrition literacy plays a critical role in further supporting and enhancing these behaviors.
Benzer Tezler
- Büyük bedenli genç kızların giysi tercihlerinde tasarımdan beklentileri (15-20 yaş arası)
In their choice of clothes, the expectations of young ladies with large size from designing (Between the ages 15 and 20)
MELTEM HANÇERLİOĞULLARI
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Giyim EndüstrisiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Moda Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMİHA AYDIN
- 3d yazıcı kullanılarak üretilen gıdalara şeflerin ve tüketicilerin yaklaşımı
The approach of chefs and consumers to foods produced using 3D printing
SENA ATİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Gastronomi ve Mutfak SanatlarıKarabük ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM ÖZER ALTUNDAĞ
- Sustainable food consumption among generation Z: Attitudes and purchase intention.
Z kuşağı arasında sürdürülebilir gıda tüketimi: Tutumlar ve satın alma niyeti.
MAFAZ AMIR AHMED ABDALLAH
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
İşletmeOstim Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. HANDAN ÖZDEMİR
- Geçmişten günümüze kahve kültürünün reklamlar ekseninde incelenmesi: Çok boyutlu bir analiz
From past to present examination of the coffee culture on the axis of ads: A multi-dimensional analysis
NİL GÜREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
ReklamcılıkAkdeniz ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN EBREN
- Akdeniz midyesi mytılus galloprovıncıalıs lamarck, 1819 ve ürünlerinin tüketiminde toplumun bakış açısının değerlendirilmesi
Evaluation of society's perspective of the consumption of mediterranean mussel mytilus galloprovincialis lamarck, 1819 and its products
ALTAR ÖZGÜR ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Su ÜrünleriYalova ÜniversitesiSu Ürünleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ SERHAN MANTOĞLU