Sigara bırakma polikliniğine eklemlenmiş çevrimiçi psiko-eğitimin etkililiğinin belirlenmesi: Randomize kontrollü çalışma
Determination of effectiveness of online psycho-education embedded in routine service delivery for smoking cessation: A randomized controlled trial
- Tez No: 936502
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖRKEM YARARBAŞ, PROF. DR. HÜR HASSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Sağlık Eğitimi, Psychology, Health Education
- Anahtar Kelimeler: sigara bağımlılığı, sigara bırakma, çevrimiçi psiko-eğitim, randomize kontrollü çalışma, bağımlılık tedavisi, Tütün, smoking addiction, smoking cessation, online psychoeducation, randomized controlled trial, addiction treatment, Tobacco
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, sigara bırakma polikliniğine başvuran hastalarda rutin uygulamaya ek olarak sunulan çevrimiçi psiko-eğitimin, yalnızca rutin uygulamaya kıyasla etkinliğinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, tek merkezli ve tek kör tasarımda yürütülen randomize kontrollü deneysel bir araştırmadır. Mayıs 2024- Ocak 2025 tarihleri arasında, Ege Üniversitesi Madde Bağımlılığı, Toksikoloji ve İlaç Bilimleri Enstitüsü'nün Sigara Bırakma Polikliniği'nde gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar 1:1 oranında rastgele olarak deney (n=103) ve kontrol (n=105) gruplarına atanmıştır. Araştırmanın birincil çıktıları sigara kullanım miktarı, FNBT (Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi) puanı ve sigara bırakma başarısıdır. Araştırmanın ikincil çıktıları HAPA değişim aşaması ve mental iyi oluş puanıdır. Çalışmada eğitim düzeyi, yaş, cinsiyet, çalışma durumu, ruh sağlığı sorunu, medeni durum ve sigara bırakma girişimi gibi değişkenler karıştırıcı faktörler olarak ele alınmıştır. Çalışma sürecinde Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu (WEMİOÖ-KF), FNBT ve HAPA değişim aşamalarının da sorgulandığı olgu bilgi formu uygulanmıştır. Takip verileri doğrultusunda analizler 37 deney ve 24 kontrol grubu verisi üzerinden gerçekleştirilmiştir. Veri analizi sürecinde, Bağımlı ve Bağımsız Gruplar için t Testleri, Ki-kare analizi, Tek Yönlü Varyans Analizi (One Way ANOVA) ve lineer ve lojistik regresyon analizi uygulanmıştır. Bulgular: Deney grubu ile kontrol grubu, sigara kullanım miktarı, sigara bırakma başarısı ve bağımlılık düzeyi açısından karşılaştırıldığında; başlangıçta benzer şekilde ölçülen FNBT puanları (B =-1.88, 95% CI:-3.42 – -0.33, p = 0.018) ve günlük sigara tüketim miktarı (B =-6.47, %95 CI: -11.94 – -1.00, p = 0.021), deney grubunda müdahale sonrasında kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde azalmıştır (p<0.05). Sigara bırakma başarısı açısından da gruplar arasında anlamlı bir fark tespit edilmiştir (OR = 2.889, %95 CI: 1.019- 8.194, p = 0.046). Ancak, çalışmanın ikincil çıktıları olan HAPA değişim aşamaları (B = 0.08, 95% CI: -0.21 - 0.39, p = 0.55) ve mental iyi oluş puanları (B = 1.54, 95% CI: -1.37 – 4.46, p = 0.294) açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç: Araştırma kapsamında geliştirilen çevrimiçi psiko-eğitim programının, sigara kullanım miktarını ve bağımlılık düzeyini azaltmada ve sigara bırakma başarısını artırmada etkili olduğu görülmüştür. Poliklinik sistemlerine entegre edilen ilk çevrimiçi müdahale programlarından biri olması, sistemin ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Gelecekte daha geniş örneklemlerle ve izlem verileriyle desteklenecek çalışmaların, sigara bırakma poliklinik sistemlerine yönelik ulusal standartların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to evaluate the effectiveness of online psychoeducation provided in addition to routine treatment in a smoking cessation clinic compared to routine treatment alone. Method: The study is a single-center, single-blind, randomized controlled experimental trial conducted between May 2024 and January 2025 at the Smoking Cessation Clinic of the Ege University Institute on Substance Abuse, Toxicology, and Pharmaceutical Sciences. Participants were randomly assigned to the intervention (n=103) and control (n=105) groups in a 1:1 ratio. During the study, the Warwick-Edinburgh Mental Well-being Scale Short Form (WEMWBS-SF), the Fagerström Nicotine Dependence Test (FNBT), and a case information form including HAPA stages of change were administered. The primary outcomes of this study are cigarette consumption, FNBT score, and smoking cessation success. The secondary outcomes include the HAPA stage of change and mental well-being score. Confounding variables considered in the study include education level, age, gender, employment status, mental health issues, marital status, and smoking cessation attempt. Based on follow-up data, analyses were conducted using data from 37 participants in the intervention group and 24 in the control group. Data analysis included paired and independent samples t-tests, chi-square analysis, one-way ANOVA, and linear and logistic regression analysis. Results: When comparing the intervention and control groups regarding smoking frequency and dependence levels, initially similar FNBT scores (B =-1.88, 95% CI:-3.42 – -0.33, p = 0.018) and daily cigarette consumption (B =-6.47, %95 CI: -11.94 – -1.00, p = 0.021) significantly decreased in the intervention group following the intervention compared to the control group (p<0.05). A statistically significant difference was also found between the groups in terms of smoking cessation success (OR = 2.889, %95 CI: 1.019- 8.194, p = 0.046). However, no statistically significant differences were observed between the groups regarding secondary outcomes, such as HAPA stages of change (B = 0.08, 95% CI: -0.21 - 0.39, p = 0.55) and mental well-being scores (B = 1.54, 95% CI: -1.37 – 4.46, p = 0.294). Conclusion: The online psychoeducation program developed within this study has been found to be effective in reducing smoking frequency and dependence levels while increasing smoking cessation success. As one of the first online intervention programs integrated into clinic-based treatment, it represents an important step in addressing system needs. Future studies with larger sample sizes and follow-up data are expected to contribute to the development of national standards for smoking cessation clinic systems.
Benzer Tezler
- Sigara bırakma polikliniği'ne eklemlenmiş whatsapp uygulaması kullanımının sigara bırakma başarısına etkisi: Randomize kontrollü müdahale çalışması
The effect on success rate of the whatsapp application which is embedded in the smoking cessation policlinic service: Randomized controlled intervention study
SEYFİ DURMAZ
Doktora
Türkçe
2017
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSABEL RAİKA DURUSOY ONMUŞ
DOÇ. DR. IŞIL ERGİN
- Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların nikotin bağımlılığının sosyodemografik özellikler ve depresyon ile ilişkisi
The relationship of nicotine dependence with sociodemographic characteristics and depresion in the patients admitted to smoking cessation clinic
USAME VELİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiDüzce ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. CEMİL IŞIK SÖNMEZ
- Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastaların tedavi geri bildirimlerinin değerlendirilmesi
Evaluation of the treatment feedbacks of patients who apply to smoking polyclic
SÜNDÜS GÖRÜKMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL ARICA
- Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastalarda sigara bırakma başarısını etkileyen faktörlerin saptanması
Determination of factors affecting smoking cessation success in patients who applied to smoking cessation clinic
AYŞE ÖZGE ALTIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiDokuz Eylül ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VİLDAN MEVSİM
- Sigara bıraktırma polikliniğine başvuran hastaların sigara içme arzusu ve sigara bırakma yorgunluğu ölçeği ile ilişkisi
Relationship between the desire to smoke and smoking cessation fatigue of patients who apllied to the smoking cessation outpatient clinic
ERSİN İSTEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN HÜSEYİN MUTLU