Mersin'de üniversite öğrencilerinde aşıya ilişkin tutum ve ilişkili faktörlerin araştırılması
Investigation of attitudes towards vaccination and related factors among university students in Mersin
- Tez No: 945126
- Danışmanlar: PROF. DR. CAFERİ TAYYAR ŞAŞMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Halk Sağlığı, Public Health
- Anahtar Kelimeler: Aşı kararsızlığı, öğrenciler, üniversiteler, tutum, prevalans, Vaccine hesitancy, students, universities, attitude, prevalence
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mersin Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
En etkili halk sağlığı uygulaması olan aşılama ile bulaşıcı hastalıkların kontrol altına alınması ve toplum sağlığının korunması sağlanmaktadır. Aşıların güvenli ve etkili olduğu vurgulanmasına rağmen, son yıllarda aşı kararsızlığı ve reddinde ciddi bir artış gözlenmektedir. Üniversite öğrencileri, geleceğin ebeveynleri olmanın yanı sıra, ilerleyen yıllarda sağlık, eğitim ve politika gibi alanlarda etkili roller üstlenerek ve topluma yön verecek konumlara ulaşacak bireylerdir. Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinin aşılama konusundaki tutum ve düşünce düzeylerinin, sosyodemografik değişkenler ve komplo düşüncesiyle olan ilişkisini araştırmaktır. Kesitsel tipte planlanan bu araştırmanın evrenini 2023-2024 yılında Mersin Üniversitesi, Tarsus Üniversitesi, Toros Üniversitesi ve Çağ Üniversitesinde öğrenim gören toplamda 54,282 lisans ve ön lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Minimum örnek büyüklüğü; aşı kararsızlığı prevalansı %20, %95 güven aralığı, ±3 hata payı, 1.5 desen etkisi alındığında 1,012 olarak hesaplandı. Üniversitelerden çalışmaya alınacak öğrencilerin sayısının belirlenmesinde üniversiteye, okul türü ve sınıflara göre tabakalı örnekleme yöntemi kullanıldı ve her üniversiteden en az bir yüksekokul ve en az bir fakülte alınması kararlaştırıldı. Çalışmada, sosyodemografik bilgiler, aşılanma davranışları,“Komplo Zihniyet Anketi”ve“Aşıya İlişkin Tutumlar Ölçeği”ni kapsayan ve toplamda 38 sorudan oluşan bir veri formu kullanılmıştır. Veri toplamak amacıyla, araştırmacı, çalışmaya dahil edilen sınıfları ziyaret ederek öğrencilere çalışmanın amacı hakkında bilgi vermiş ve çalışmaya katılmak isteyen gönüllülere soru formunu çevrim içi olarak (Google Form) uygulamıştır. Verinin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, ki-kare analizi, ANOVA, Binary Logistik Regresyon Analizi ve Regression Tree Analizi kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p≤0.05 olarak kabul edildi. Çalışmaya 776'sı (%66.0) kadın ve 589'u (%50.1) 21-23 yaş aralığında olmak üzere toplamda 1,176 öğrenci alınmıştır. Aşıya ilişkin tutum ölçeğine göre öğrencilerin 215'inin (%18.3) olumlu tutuma sahip olduğu saptanmıştır. Binary Logistic Regresyon analizi sonucunda aşıya ilişkin tutum ölçeğinde olumlu tutum gösterme oranı fakültede öğrenim gören öğrencilerde 3.6 kat (p<0.001), baba eğitim seviyesi üniversite ve üzerinde olanlarda 4.9 kat (p=0.013), ailelerinde aşı kararsızlığı/karşıtlığı olmayanlarda 2.0 kat (p=0.002), aşı sonrası sağlık sorunu yaşamayanlarda (kendim, akraba veya arkadaş) 1.7 (p=0.003), ailede ve sık görüşülen akrabalarda eczacı bulunanlarda 0.5 kat (p=0.001), aşılarla ilgili bilgi kaynağını bilimsel yayınlardan sağlayanlarda 1.9 kat (p=0.003) ve Sağlık Bakanlığı tarafından çocuklara yapılan aşıların ücretsiz olarak belirtenlerde 2.2 kat (p<0.001) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Tekli analizlerde komplo zihniyet anketi ile aşıya karşı olumsuz tutum arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmesine karşın, Binary Logistik Regresyon analizinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p>0.05). Regresyon Tree modeline göre, aşıya ilişkin tutumun olumlu olmasında en etkili değişkenin, öğrencilerin fakültede öğrenim görmesi olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Sonuç olarak üniversite öğrencilerinde aşıya ilişkin olumlu tutum ile fakültede öğrenim görülmesi, baba eğitim seviyesinin yüksek olması, ailede aşı kararsızlığı/karşıtlığının bulunmaması, aşı sonrası sağlık sorunu yaşamama, ailede ve sık görüşülen akrabalarda eczacı olmaması, aşılarla ilgili başlıca bilgi kaynağının bilimsel makaleler olması ve ülkemizde Sağlık Bakanlığı tarafından çocuklara yapılan aşıların ücretsiz olduğunun bilinmesi arasında istatistiksel bir ilişki saptanmıştır.
Özet (Çeviri)
The control of infectious diseases and the protection of public health are provided through vaccination, which is the most effective public health practice. Although it has been emphasized that vaccines are safe and effective, there has been a significant increase in vaccine hesitancy and refusal in recent years. In addition to being the parents of the future, university students are individuals who will assume influential roles in fields such as health, education and politics in the coming years and will be in a position to shape society. The aim of this study is to examine the relationship between university students' attitudes and thoughts about vaccination and sociodemographic variables and conspiracy beliefs. This cross-sectional study was conducted among the 54,282 undergraduate and associate degree students studying in Mersin University, Tarsus University, Toros University, and Çağ University during the 2023-2024 academic year. The minimum sample size was calculated as 1,012 when vaccine hesitancy prevalence was 20%, 95% confidence interval, ±3 margin of error, and 1.5 design effect. To determine the number of students to be included from each university, stratified sampling was used according to university, school type, and class, and it was decided to select at least one vocational school and at least one faculty from each university. A data form consisting of 38 questions in total, including sociodemographic information, vaccination behaviors,“Conspiracy Mentality Questionnaire”and“Attitudes Towards Vaccination Scale”was used in the study. In order to collect data, the researcher visited the classrooms included in the study, informed the students about the purpose of the study, and administered the questionnaire online (Google Form) to volunteers who were willing to participate in the study. Descriptive statistics, chi-square analysis, ANOVA, Binary Logistic Regression Analysis and Regression Tree Analysis were used to analyze the data. Statistical significance was accepted as p≤0.05. A total of 1,176 students participated in the study, of whom 776 (66.0%) were female and 589 (50.1%) were aged between 21 and 23 years. According to the attitude vaccination scale, 215 (18.3%) of the students had a positive attitude. As a result of Binary Logistic Regression analysis, the rate of showing a positive attitude in the attitude towards vaccination scale was 3.6 times (p<0.001) in students studying at the faculty, 4.9 times (p=0.013) in those whose father's education status was university and above, 2.0 times (p=0.002) in those who did not have vaccine hesitancy/refusal in their families, 1.7 times (p=0.003) in those who did not experience health issues after vaccination (self, extended family or friends), 0.5 times (p=0.001) among those with a pharmacist among family members or frequently contacted extended family, 1.9 times (p=0.003) in those who obtained information about vaccines from scientific publications and 2.2 times (p<0.001) in those who indicated that the vaccines administered to children by the Ministry of Health were free of charge. Although a statistically significant relationship was found between the conspiracy mentality questionnaire and negative attitude towards vaccination in univariate analysis, no statistically significant difference was found in Binary Logistic Regression analysis (p>0.05). According to the Regression Tree model, it was determined that the most effective variable in the positive attitude towards vaccination was that the students were studying at a faculty (p<0.001). As a result, a statistically significant relationship was found between a positive attitude towards vaccination among university students and the following factors: being studying at a faculty, having a high level of father's education, the absence of vaccine hesitancy/refusal within the family, not experiencing health issues after vaccination, not having a pharmacist among family members or frequently contacted extended family, having scientific articles as the main source of information about vaccines and knowing that vaccines administered to children by the Ministry of Health in our country are free of charge.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinde bağlamsalcılık ve bireycilik ile öznel iyi olma arasındaki ilişkilerde temel psikolojik ihtiyaçların aracı rolü
The mediating role of basic psychological needs in the relationships between contextualism and individualism and subjective well-being in university students
HATİCE ÖZTÜRK
- Üniversite öğrencilerinde yalnızlık ve sosyal destek düzeyi arasındaki ilişkilerin karşılaştırılması
The Relation between social support and loneliness as perceived by the undergraduates who accommodate at the dormitories and their families.
HATİCE KOZAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
PsikolojiMersin ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ERTUĞRUL GÖDELEK
- Üniversite öğrencilerinde affetme: Bilişsel duygu düzenleme, empatik eğilim ve özür dilemenin rolü
Forgiving in university students: The role of cognitive emotion regulation, empatic tendency and apology
ARZU GÜL TOPUZ
- Üniversite öğrencilerinde karanlık üçlü kişilik özellikleri, öfke ruminasyonu, intikam ve bencillik ile siber zorbalık arasındaki ilişkilerin incelenmesi
The relationships between dark triad personality traits, anger rumination, revenge, selfishness and cyberbullying among university students
MEHMET ŞİMŞEK
- Üniversite öğrencilerinde duygusal zeka ve yaşam doyumu ilişkisi (Facebook kullananlar üzerine bir araştırma)
The relationship between emotional intelligence, Facebook and life satisfaction
ENDER BEKTAŞ