Romatoid artritli hastalarda metabolik sendrom ve ateroskleroz
The relationship between metabolic syndrome (MetS) and atherosclerosis in patients with rheumatoid arthritis (RA)
- Tez No: 947330
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MELİH PAMUKCU, UZMAN RIFAK BOZKUŞ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Ateroskleroz, Metabolik Sendrom, Romatoid Artrit, Hiperlipidemiler, Karotis intima media, Atherosclerosis, Metabolic syndrome, Rheumatoid arthritis, Hyperlipidemias, Carotid intima media
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Etlik Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Romatoid Artrit (RA) hastalarında Metabolik Sendrom (MetS) ve ateroskleroz ilişkisi Amaç: RA, periferik eklemleri etkileyen, sistemik inflamatuar, otoimmün, kronik bir hastalıktır. İnflamasyonun ateroskleroza katkı sağladığı daha önceki yapılan çalışmalarda kanıtlanmıştır. Yapılan çalışmalarda inflamatuar bir hastalık olan RA'da en yaygın ölüm nedeninin kardiyovasküler olaylar olduğu gözlemlenmiştir. Metabolik sendrom, hipertansiyon, obezite, yüksek kan şekeri, insülin direnci ve dislipidemi gibi kardiyovasküler risk faktörlerinin birleşimi ile karakterize edilir ve bu durum, her bir bileşenle ilişkili risklerin toplamından daha fazla kardiyovasküler hastalık riski taşır. RA' da inflamasyonun lipit profiline etki ederek MetS gelişimine sebep olabileceği görülmüştür. Bu nedenle bu çalışmamızda amacımız RA ile ateroskleroz ve MetS ilişkisinin araştırılması yanında hastalık süresinin, demografik verilerin, inflamatuar belirteçlerin, hastalık aktivitesinin, ilaç kullanımının MetS ve ateroskleroz arasındaki ilişkiyi ortaya koymak ve bu hastalarda en yaygın ölüm nedeni olan kardiyovasküler hastalığın önlenmesi ve yönetilmesine katkı sağlamaktır. Gereç ve Yöntemler: Hastalarımız Ankara Etlik Şehir Hastanesi Romatoloji ve İç Hastalıkları kliniğinde Haziran 2024 ile Aralık 2024 arasına RA tanısı alan 18 yaş üstü erişkin 152 RA hasta grubundan seçilmiştir. Çalışma gözlemsel bir çalışmadır. Hastaların yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, RA hastalık süresi, sigara içme durumu, Tip 2 diyabetes mellitus (Tip 2 DM), Hipertansiyon (HT), koroner arter hastalığı (KAH), serebrovasküler olay (SVO), eklem dışı tutulum poliklinik şartlarında değerlendirilmiş olup; boy, kilo, vücut kitle indeksi (BMI), bel çevresi ölçümü değerlendirilmiştir. Ayrıca gece açlığını takiben alınan sabah açlık kanlarında açlık kan şekeri (akş), total kolesterol, hdl kolesterol (yüksek yoğunluklu lipoprotein), trigliserit, c-reaktif protein (CRP), sedimantasyon (sedim), romatoid faktör (RF), antisiklik sitrülinlenmiş peptit (anti-CCP) değerleri ölçülmüştür. Ayrıca hastaların subklinik ateroskleroz değerlendirilmesi amacıyla mesai saatleri dışında karotis doppler ultrason (usg) ile karotis intima media kalınlığı ve plak değerlendirilmiştir. Hastalık aktivitesi ise hastalık aktivite skoru-28-CRP (DAS-28-CRP) ile değerlendirilmiştir. Verilerin normal dağılıma uygunluğunun incelenmesinde Shapiro-Wilk testinden yararlanıldı. Sürekli verilerin iki grup arasındaki karşılaştırmalarında normal dağılım gösteren verilerde Bağımsız gruplarda t testi, normal dağılıma uymayan verilerde Mann Whitney U test kullanıldı. Nominal değişkenlerin grup karşılaştırmalarında (çapraz tablolarda) Ki-Kare test / Fisher's Exact test kullanıldı. Değerlendirmelerde IBM SPSS for Windows 20.0 (SPSS Inc. Chicago, IL) programı kullanıldı ve istatistiksel anlamlılık sınırı olarak p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 152 hasta alındı. Hastaların yaş ortalaması 55.18±11.13 yıl olup minimum hasta yaşı 24 maksimum 81 yaş idi. Hastaların VKI ortalaması 29.25±5.32 kg/m2, RA süresi ortalaması 9.11±6.65 yıl idi. Hastaların %79.6'sı kadın ve %52'si ilkokul mezunu idi. Hastaların %27.6'sının sigara içtiği, %7.2'sinin bıraktığı ve sigara içen ve bırakmış hastaların paket yıl ortalaması 20.21±15.27 yıl olarak bulunmuştur. Hastaların HT oranı %37.5, Tip2 DM oranı %21.7, SVO oranı %0.7 (1 hasta), KAH oranı %9.2 olarak bulundu. Hastaların %53.3'ünde CCP pozitifliği, %55.3'ünde RF pozitifliği saptandı. Ortalama hastaların %2.6'sında eklem dışı tutulum saptandı. Eklem dışı tutulum olan hastalarda akciğer tutulumu saptandı. Hastaların %59.9'unun karotis intima kalınlık değeri 0,9 mm ve altında idi. 1mm-1.3 mm arası karotis intima kalınlığı %30.9, 1.4 mm ve üzeri ise %9.2 olarak bulundu.152 hastanın 52 sinde hastaların %34.2'sinde karotis plak oluşumu gözlendi. Hastaların %50'sinde Ateroskleroz, %49.3'ünde Metabolik sendrom saptandı. Aterosklerozu olan hastaların sigara kullanma paket yılları olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.05). Aterosklerozu olan hastaların RA süreleri olmayanlara göre daha uzun bulundu (p<0.05). Aterosklerozu olan hastaların CRP değerleri olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.01). Aterosklerozu olan hastaların sedim değerleri olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.01). Aterosklerozu olan hastaların DAS28 skorları olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.001). Aterosklerozu olan hastalarda MetS oranları olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.01). Aterosklerozu olan hastaların %60,5'inde metabolik sendrom varlığı saptanmıştır. MetS olan hastaların CRP değerleri olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.05). Metabolik sendromu olan hastaların DAS28 skorları olmayanlara göre daha yüksek bulundu (p<0.001). Metabolik sendromu olan hastalarla olmayan hastaların karotis intima kalınlık düzeyleri arasında fark saptandı (p<0.01). Metabolik sendromu olan hastalarda karotis intima kalınlık değerinin 1mm-1.3 mm, 1.4 mm ve üzeri olma oranlarının daha fazla olduğu görüldü. Sonuç: DAS-28 skoru yüksek olan hastalarda MetS sıklığı daha fazla gözlenmiştir. DAS-28 skoru yüksek olan hastalarda ateroskleroz sıklığı daha fazla gözlenmiştir. Hipertansiyon ve tip 2 DM, ateroskleroz gelişimi açısından risk faktörü olarak değerlendirildi. Lipit profili bazlı yapılan değerlendirmemizde RA hastalarında lipit parametrelerinde yükseklik saptanmış olup metabolik sendrom ve ateroskleroz gelişimi açısından riskli olduğu gösterilmiştir. Elde edilen sonuçlarla, RA hastalarında KVS açıdan değerlendirilirken inflamatuvar yükün de dikkate alınarak daha dikkatli değerlendirilmesi gerektiği ve subklinik ateroskleroz açısından ve MetS açısından da hastalara yakın takip gerekir.
Özet (Çeviri)
The Relationship Between Metabolic Syndrome (MetS) and Atherosclerosis in Patients with Rheumatoid Arthritis (RA) Objective:RA is a systemic inflammatory, autoimmune, and chronic disease that affects peripheral joints. Previous studies have demonstrated that inflammation contributes to atherosclerosis. Research has shown that cardiovascular events are the most common cause of death in RA, an inflammatory disease. Metabolic syndrome (MetS) is characterized by a combination of cardiovascular risk factors, including hypertension, obesity, high blood sugar, insulin resistance, and dyslipidemia, leading to a greater risk of cardiovascular disease than the sum of the risks associated with each component. Inflammation in RA has been found to affect lipid profiles, contributing to the development of MetS. Therefore, the aim of our study is to investigate the relationship between RA, atherosclerosis, and MetS while also evaluating the influence of disease duration, demographic data, inflammatory markers, disease activity, and medication use on this relationship. Additionally, we aim to contribute to the prevention and management of cardiovascular diseases, which are the most common cause of death in these patients. Material and Methods:Patients were selected from the Rheumatology and Internal Medicine clinics of Ankara Etlik City Hospital between June 2024 and December 2024. A total of 152 adult RA patients aged 18 years and older were included in this observational study. Patients were assessed in outpatient clinic settings for age, gender, education level, duration of RA, smoking status, presence of Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM), Hypertension (HT), Coronary Artery Disease (CAD), Cerebrovascular Events (CVE), and extra-articular involvement. Additionally, measurements of height, weight, body mass index (BMI), and waist circumference were recorded.Fasting morning blood samples were collected to measure fasting blood glucose, total cholesterol, high-density lipoprotein (HDL) cholesterol, triglycerides, C-reactive protein (CRP), erythrocyte sedimentation rate (ESR), rheumatoid factor (RF), and anti-cyclic citrullinated peptide (anti-CCP) levels. Subclinical atherosclerosis was assessed using carotid doppler ultrasound outside of working hours to evaluate carotid intima-media thickness (CIMT) and plaque formation. Disease activity was assessed using the Disease Activity Score-28-CRP (DAS-28-CRP). The Shapiro-Wilk test was used to determine the normal distribution of data. For comparisons between two groups, the independent t-test was used for normally distributed data, while the Mann-Whitney U test was used for non-normally distributed data. The Chi-square test or Fisher's Exact test was used for nominal variable comparisons. IBM SPSS for Windows 20.0 (SPSS Inc., Chicago, IL) was used for statistical analyses, and a significance level of p<0.05 was considered statistically significant. Results: A total of 152 patients were included in the study, with an average age of 55.18±11.13 years (range: 24–81 years). The mean BMI was 29.25±5.32 kg/m², and the mean RA duration was 9.11±6.65 years. Of the patients, 79.6% were female, and 52% had completed primary education. Smoking was reported in 27.6% of patients, while 7.2% had quit smoking. The mean pack-year history among current and former smokers was 20.21±15.27 years. The prevalence of HT was 37.5%, T2DM was 21.7%, CVE was 0.7% (1 patient), and CAD was 9.2%. CCP positivity was found in 53.3% of patients, and RF positivity in 55.3%. Extra-articular involvement was observed in 2.6% of patients, with lung involvement being the most common. In terms of atherosclerosis assessment, 59.9% of patients had a carotid intima thickness of ≤0.9 mm, 30.9% had a thickness between 1.0–1.3 mm, and 9.2% had a thickness of ≥1.4 mm. Carotid plaques were observed in 34.2% (52 patients). Atherosclerosis was found in 50% of patients, and MetS was detected in 49.3%. Patients with atherosclerosis had a higher smoking pack-year history than those without (p<0.05). The RA duration was significantly longer in patients with atherosclerosis compared to those without (p<0.05). CRP levels were significantly higher in patients with atherosclerosis than in those without (p<0.01). Similarly, ESR levels were higher in patients with atherosclerosis (p<0.01), and DAS-28 scores were significantly elevated in these patients (p<0.001). The presence of MetS was also significantly higher in patients with atherosclerosis (p<0.01), with 60.5% of patients with atherosclerosis having MetS. Patients with MetS had significantly higher CRP levels than those without (p<0.05). DAS-28 scores were also higher in patients with MetS (p<0.001). There was a significant difference in CIMT values between patients with and without MetS (p<0.01). Patients with MetS were more likely to have CIMT values of 1.0–1.3 mm or ≥1.4 mm. Conclusion: Patients with higher DAS-28 scores had a higher prevalence of MetS. Similarly, atherosclerosis was more common in patients with higher DAS-28 scores. Hypertension and Type 2 diabetes were identified as risk factors for the development of atherosclerosis. İn our analysis based on lipid profiles, elevated lipid parameters were observed in RA patients, and this was identified as a significant risk factor for the development of metabolic syndrome and atherosclerosis. These findings emphasize the need for careful cardiovascular assessment in RA patients, considering their inflammatory burden, and highlight the importance of close monitoring for subclinical atherosclerosis and MetS.
Benzer Tezler
- Romatoid artritli hastalarda metabolik sendrom sıklığının belirlenmesi
Prevalence of the metabolic syndrome in rheumatoid arthritis
ÖZLEM KABAYEĞİT
- Psöriatik artrit alt tiplerinde metabolik sendrom sıklığı ve kardiyovasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Metabolic syndrome frequency and cardiovasculer risk factors assessment in subtypes of psoriatic arthritis
MÜRŞİDE ESRA DÖLARSLAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
RomatolojiUludağ Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN EDİZ DALKILIÇ
- Metabolik sendromlu hastalarda pentraxin 3 düzeyleri ve metabolik parametrelerle ilişkisi
Başlık çevirisi yok
MUHAMMED KIZILGÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıklarıİstanbul Medeniyet Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET UZUNLULU
- Gut artritli ve romatoid artritli hastalarla asemptomatik hiperürisemili bireylerde subklinik aterosklerozun karotis dopplerle ve yüksek duyarlıklı c-reaktif protein düzeyleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of subclinical atherosclerosis with doppler ultrasonography of the carotid artery and high sensitive C-reactive protein (HS-CRP) in patients with gouty arthritis, romatoid arthritis and asymptomatic patients with hyperuricemia
SELÇUK ÇUKUROVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
RomatolojiTrakya Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECATİ ÇAKIR
- Romatoid artrit hastalarında insülin direnci ve metabolik sendrom sıklığı
Insulin resistance and the frequency of metabolic syndrome in patients with rheumatoi̇d arthri̇ti̇s
NİLÜFER AYGÜN BİLECİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2012
RomatolojiSağlık BakanlığıFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NEHİR SAMANCI KARAMAN