Geri Dön

Konya il merkezindeki aile sağlığı merkezlerine başvuran 15 yaş ve üzeri kişilerde sigara kullanımı prevalansı ile etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

Evaluation of the prevalence of tobacco use and the factors affecting it in people aged 15 years and over who applied to family health centres in Konya province centre

PDF İndir

  1. Tez No: 949992
  2. Yazar: HAMDİ AKKUŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. KAMİLE MARAKOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Selçuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Bu çalışmada Konya il merkezinde 15 yaş ve üzeri sigara ve tütün kullanım sıklığının belirlenmesi,sigara içen kişilerde sigarayı bırakmak için özellikle de gençler ve sigara içmeye yeni başlayanlarda etkin bir farkındalık oluşturmak, sigara bırakmak için çabası olan ancak farklı nedenler ile motivasyon düşüklüğü yaşayanların bu sebebini tespit edebilmek,sigara içen kişilerin sigara bırakmaya hazır olup olmadıklarını saptamak,sigaraya olan fiziksel ve psikolojik bağımlılık çeşitleri, etki eden faktörler ve aralarındaki ilişkilerin incelenmesi sonucunda sigara içme nedenlerinin daha iyi anlaşılması ve sigarayı bıraktırmak için uygun adımların tespit edilmesi amaçlanmıştı. Gereç ve yöntem: Çalışmamıza Konya il merkezindeki ASM'lere başvuran 15 yaş üzerindeki hasta ve yakınlarının ASM'lerdeki işleri bittikten sonra ASM dışında gönüllük esası ile öncesinde ön bilgi verilerek kendilerinin doldurulması şeklinde uygulandı. Çalışmaya katılan 900 katılımcıya açık ve kapalı uçlu sorulardan oluşan 86 sorudan oluşan anket uygulandı. Sigara içme durumunun tasnifi için tüm dünyada kabul görmüş soruların Türkçe uyarlaması kullanıldı. Sigara İçenlerin ve bırakanların, bırakmada aşamalı değişim süreci yönünden tasnifi için, Prochaska ve arkadaşlarının önerdiği soru takımının Türkçe uyarlaması kullanıldı. Sigara kullanan katılımcıların bağımlılık düzeylerini değerlendirmek için Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) kullanıldı. Toplanan verilerin analizleri R 4.3.1 (R Core team, 2023) istatistik programi kullanılarak yapıldı. Bulgular: Sigara içen katılımcıların yaş ortalaması 36,6 ± 4,61, sigarayı bırakmış katılımcıların ortalaması 37,9 ± 4,97, hiç içmemiş olanların yaş ortalaması 34,5±4,84'tü. Katılımcıların %55'i kadın (n=497), %45'i (n=403) ise erkekti. Karatay, Selçuklu ve Meram bölgelerinden 300'er kişi olmak üzere 15 yaş ve üzerindeki toplam 900 gönüllü katılımcıya anket uygulandı. Çalışmaya dahil edilen kişilerin yaş ortalaması 35,60 ± 18,51 yıl, boy ortalaması 167,06 ± 9,27 cm, ağırlık ortalamaları 71,64 ± 15,64 kg olarak bulundu. Çalışmaya katılan ve halen sigara kullanan kişilerin (n=269) sigaraya başlama yaş ortalaması 17,63 ± 5,63 yıldı. Bu kişilerin ortalama sigara içme süresi 17,35 ± 14,76 yıldı. Çalışmadaki sigarayı bırakmış 119 kişinin ortalama sigara içmeme süresi 9,36 ± 9,22 yıl idi. Bu kişilerin ortalama sigaraya başlama yaşı 17,57 ± 3,94 olup, ortalama olarak da 14,76 ± 15,09 yıl boyunca sigara içtiklerini bulundu. Kişilerin yaş grupları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Kişilerin cinsiyetleri ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %34'ü (n=91) kadın iken, %66'sı (n=178) erkek nüfustu. Sigarayı bırakan kişilerin %37'si (n=44) kadın iken %63'ü (n=75) erkekti. Hiç sigara içmeyenlerdeki durum ise %71'i (n=362) kadın iken, %29'u (n=150) erkek olduğu görüldü. Çalışmadaki sigara içen kadın ve erkeklerin sigaraya başlama yaşı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulundu (p<0,05). Çalışmadaki sigara kullanan kadınların ortalama sigaraya başlama yaşı sigara kullanan erkeklere göre daha yüksekti. Çalışmadaki sigara içmeyi bırakan kadın ve erkeklerin sigaraya içme süreleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulundu (p<0,05). Çalışmadaki sigarayı bırakan erkeklerin ortalama sigara içme süresi sigarayı bırakan kadınlara göre daha yüksek olup iki katından daha fazlaydı. Kişilerin medeni durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %64'ü (n=171) iken, %36'sı (n=98) bekar veya boşanmıştı. Sigarayı içmeyi bırakmış olanların %71'i (n=85) evli, %29'u (n=34) bekar ya da boşanmıştı. Hiç sigara içmeyenlerin ise %55'i (n=280) evli, %45'i (n=232) bekar ya da boşanmıştı. Kişilerin çocuk sahip olup olmama durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %60'ının (n=161) çocuğu varken, %40'ının (n=108) yoktu. Kişilerin eğitim durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Kişilerin çalışıp çalışmama durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %79'u (n=212) bir işte çalışmakta iken, %10'u (n=26) herhangi bir yerde çalışmamakta, %11'i (n=31) ise ev hanımıydı. Kişilerin gelir düzeyleri ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Kişilerin kronik hastalığa sahip olma durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %18'inin (n=49) kronik hastalığı mevcutken, %82'sinin (n=220) kronik bir hastalığı yoktu. Kişilerin alkol kullanma durumları ile sigara içme durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edildi (p<0,05). Sigara içenlerin %27'si (n=73) alkol kullanmakta iken, %73'ü (n=196) ise kullanmamaktaydı. Çalışmadaki kişilerin düzenli ilaç kullanımı ile sigara içme durumu arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Çalışmadaki sigara içen kişilerin (n=269) Fagerström bağımlılık seviyesine göre dağılımı incelendiğinde, %2'sinin (n=6) çok az bağımlı, %39'unun (n=104) az bağımlı, %23'ünün (n=61) orta derece bağımlı, %33'ünün (n=90) çok bağımlı ve %3'ünün (n=8) aşırı bağımlı olduğu görüldü. Çalışmadaki sigara içen kişilerin Fagerström bağımlılık seviyelerine göre ortalama sigaraya başlama yaşında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edildi (p<0,05). Az bağımlı kişilerin sigaraya başlama yaşının orta ve çok bağımlı kişilere göre daha yüksek olduğu görüldü. Çalışmamızdaki halen sigara kullanan sigarayı bırakmayı denemeyen 120 kişinin Katılımcılar transteorik modele göre kategorize edildiğinde; %85'inin (n=102) düşünme öncesi aşama, %5'nin (n=6) düşünme aşaması ve %10'unun (n=12) hazırlık aşamasında olduğu tespit edildi. Çalışmadaki sigarayı bırakmış kişilere sigarayı bırakma konusunda etkili olan faktörler sorulmuş olup, bu kişilerin %48'i (n=57) sağlık problemleri, %27'si (n=32) özel bir nedeni olmadığını, %24'ü (n=28) ailesinin etki ettiğini, %24'ü (n=28) sigara fiyatlarının etkisini, %8'i (n=9) ekonomik nedenleri, %5'i (n=6) arkadaş etkisini, %5'i (n=6) yakın çevresinin duyduğu rahatsızlığın etkili olduğunu belirtti. Çalışmadaki sigarayı bırakmış 119 kişilerin %79'unun (n=94) sigarayı birdenbire bıraktıkları, %17'sinin (n=20) azaltarak yavaş yavaş bıraktıkları, %3'nün (n=4) NRT ile bıraktıkları, %1'nin (n=1) ise vareniklin ile bıraktığı görüldü. Sonuçlar: Sigara ile yapılacak mücadelede sağlık çalışanlarına özellikle de 1. basamak çalışanları ve aile hekimlerine büyük görev düşmektedir. Her yaş grubundan bireylerin öncelikle başvurduğu aile hekimleri, koruyucu sağlık hizmetlerini yerine getirmedeki önemleri, kendine özel disiplini ve hastalarına bütüncül yaklaşımları ile kendilerine başvuran kişilerin sigaraya başlamaması ve halen kullanmakta olanların bıraktırılması konusunda çok önemli bir konumdadır. Çalışmamızda da bulduğumuz ve literatürdeki birçok çalışma ile paralel çıkan sigaranın zararları konusundaki bilgi eksikliğinin hem başlama nedeni hem de bırakmadaki başarıya olan etkisi çok fazladır. Bu doğrultularda ulusal ve yerel politikalarla beraber aile hekimlerinin başvuran bireylerdeki sigara sorgulama ve zararları hakkındaki verecekleri yeterli bilgilendirme sigara ile yapılacak mücadelede en önemli unsurdur.

Özet (Çeviri)

Objective: In this study, to determine the smoking and tobacco use frequency at the age of 15 and older in the Konya provincial center, to create an effective awareness of smokers to quit smoking, especially teenagers and beginners to smoke, to identify this reason for those who are trying to quit smoking but have low motivation for different reasons, to determine whether smokers are ready to quit smoking, types of physical and psychological dependence on smoking, as a result of studying the influencing factors and the relationships between them, it is aimed to better understand the causes of smoking and identify appropriate steps to Decongest smoking. Materials and methods: Our study was carried out on a voluntary basis outside the ASMs after completing their work in the ASMs, with prior information given to patients over the age of 15 and their relatives who applied to the ASMs in Konya city centre. In the study, a questionnaire consisting of 86 open-ended and closed-ended questions was applied to 900 participants. Turkish adaptation of globally accepted questions was used to categorise smoking status. Turkish adaptation of the questionnaire proposed by Prochaska et al. was used to classify smokers and quitters in terms of the gradual change process in quitting. The Fagerstrom Nicotine Dependence Test (FNBT) was used to assess the addiction levels of the smokers. The collected data were analysed using the statistical software R 4.3.1 (R Core team, 2023). Findings: The mean age of the participants who smoked was 36.6 ± 4.61 years, the mean age of the participants who quit smoking was 37.9 ± 4.97 years, and the mean age of the participants who had never smoked was 34.5 ± 4.84 years. Of the participants, 55% were female (n=497) and 45% (n=403) were male. A total of 900 voluntary participants aged 15 years and over, 300 from each of Karatay, Selçuklu and Meram regions, were surveyed. The mean age of the participants was 35.60 ± 18.51 years, mean height was 167.06 ± 9.27 cm, and mean weight was 71.64 ± 15.64 kg. The mean age at initiation of smoking was 17.63 ± 5.63 years among the current smokers (n=269) who participated in the study. The mean duration of smoking was 17.35 ± 14.76 years. The mean duration of smoking abstinence of 119 smokers who quit smoking in the study was 9.36 ± 9.22 years. The mean age of starting smoking was 17.57 ± 3.94 years and the mean duration of smoking was 14.76 ± 15.09 years. A statistically significant relationship was found between the age groups of the individuals and their smoking status (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the gender of the individuals and their smoking status (p<0.05). While 34% (n=91) of smokers were female, 66% (n=178) were male. Among those who quit smoking, 37% (n=44) were female and 63% (n=75) were male. Among never smokers, 71% (n=362) were female and 29% (n=150) were male. There is a statistically significant difference between the average age at the beginning of smoking in male and female smokers in the study (p<0.05). The mean age of smoking initiation of female smokers in the study was higher than that of male smokers. There is a statistically significant difference between the duration of smoking of men and women who quit smoking in the study (p<0,05). The average smoking duration of men who quit smoking in the study is higher than that of women who quit smoking and more than twice as much. There was a statistically significant relationship between marital status and smoking status (p<0.05). While 64% (n=171) of smokers were married, 36% (n=98) were single or divorced. Among those who quit smoking, 71% (n=85) were married and 29% (n=34) were single or divorced. Among never smokers, 55% (n=280) were married and 45% (n=232) were single or divorced. A statistically significant correlation was found between smoking status and whether the individuals had children or not (p<0.05). While 60% (n=161) of smokers had children, 40% (n=108) did not. A statistically significant relationship was found between the educational status of the individuals and their smoking status (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the employment status of the individuals and their smoking status (p<0.05). While 79% (n=212) of smokers were employed, 10% (n=26) were not working anywhere and 11% (n=31) were housewives. A statistically significant relationship was found between the income levels of the individuals and their smoking status (p<0.05). A statistically significant relationship was found between the chronic disease status of the individuals and their smoking status (p<0.05). While 18% (n=49) of smokers had a chronic disease, 82% (n=220) did not have a chronic disease. A statistically significant relationship was found between alcohol use and smoking status (p<0.05). While 27% (n=73) of the smokers used alcohol, 73% (n=196) did not use alcohol. The relationship between regular drug use and smoking status was found to be statistically significant (p<0.05). When the distribution of smokers (n=269) in the study was analysed according to Fagerström addiction level, it was seen that 2% (n=6) were very slightly addicted, 39% (n=104) were slightly addicted, 23% (n=61) were moderately addicted, 33% (n=90) were very addicted and 3% (n=8) were extremely addicted. A statistically significant difference was found in the mean age of starting smoking according to the Fagerström dependence levels of the smokers in the study (p<0.05). It is seen that the age of starting smoking is higher in less dependent people than in medium and highly dependent people. When the participants in our study, who were 120 current smokers and did not try to quit smoking, were categorised according to the transtheoretical model, 85% (n=102) were in the pre-thinking stage, 5% (n=6) in the thinking stage and 10% (n=12) in the preparation stage. The factors that were effective in quitting smoking were asked to the people who quit smoking in the study, and 48% (n=57) of these people stated that health problems, 27% (n=32) stated that there was no special reason, 24% (n=28) stated that their family had an effect, 24% (n=28) stated that the effect of cigarette prices, 8% (n=9) stated that economic reasons, 5% (n=6) stated that the effect of friends, and 5% (n=6) stated that the discomfort felt by their close environment was effective. It was observed that 79% (n=94) of the people who quit smoking in the study quit smoking suddenly, 17% (n=20) quit smoking gradually, 3% (n=4) quit smoking with NRT, and 1% (n=1) quit smoking with varenicline. Conclusions: Health professionals have an important role in the fight against smoking. However, the most important task falls to the first-line workers and family physicians. Family physicians, to whom individuals from all age groups primarily apply, are in a very important position in preventing the people who apply to them from starting smoking and making the current smokers quit smoking with their importance in fulfilling preventive health services, their special discipline and their holistic approach to their patients. The lack of knowledge about the harms of smoking, which we found in our study and which is parallel to many studies in the literature, has a great effect on both the reason for starting and the success in quitting. In this direction, along with national and local policies, adequate information about smoking and its harms to be given by family physicians is the most important factor in the fight against smoking.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    690831

    Gebelikte sigara, alkol ve kafein kullanım yaygınlığının depresyon ve kaygı düzeyleri ile ilişkisinin değerlendirilmesi

    The evaluation of the relationship between smoking, alcohol and caffeine consumption with depression and anxiety levels during pregnancy

    FATMA DİLEK GÜRBÜZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2013

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Madde Bağımlılığı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERAP ANNETTE AKGÜR

  2. Tez No

    393864

    Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 30 yaş ve üzeri bireylerde kardiyovasküler risk faktörleri ve yaşam kalitesi ilişkisi

    Relation of cardiovascular risk factors and quality of life in individuals visiting a primary healthcare center

    MEHMET SAĞIROĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Halk SağlığıErciyes Üniversitesi

    Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OSMAN GÜNAY

  3. Tez No

    636121

    Beş yaş altı çocukların annelerinde ateş yönetimi ve akılcı ilaç kullanımının değerlendirilmesi

    Evaluation of fever management and rational drug use in the mothers with children under five years

    TUĞBA YAZICI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2020

    Aile HekimliğiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU

  4. Tez No

    431691

    18 yaş üstü erişkinlerde tetanoz immunglobulin G düzeyi ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi

    Tetanus immunglobulin G levels in adults over 18 years old and the relationship with socio-demographic characteristics

    ALİ RIZA ÇAPA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Aile HekimliğiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. RUHUŞEN KUTLU

  5. Tez No

    785095

    Annelerin sosyal medya kullanımının emzirme öz-yeterliliğine ve ilk 6 ayda sadece anne sütü ile beslenmeye etkisi

    The effect of mothers' use of social media on breastfeeding self-efficacy and only breastfeeding in the first 6 months

    BÜŞRA BAYRAM

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    HemşirelikKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HACER KOBYA BULUT

Geri Dön