Sosyobilimsel konuların model destekli öğretilmesi öğrencilerin eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerine etkisi
The effect of model supported teaching of socioscientific subjects on students' critical thinking and problem solving skills
- Tez No: 951876
- Danışmanlar: PROF. DR. PAŞA YALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Fen okuryazar bireylerin, fen bilimleri dersi öğretim programının temel amaçlarına göre sosyobilimsel konuları kullanarak bireylerin muhakeme yeteneği, bilişsel düşünme alışkanlıkları, problem çözme ve karar verme becerilerini geliştirmeleri hedeflenmektedir. Sosyobilimsel konular, hem bilimsel hem de toplumsal konuları aynı anda içermektedir. Bu çalışmada fen bilimleri dersi kapsamında sosyobilimsel konuların model destekli öğretimin ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin problem çözme ve eleştirel düşünme becerileri üzerindeki etkisi araştırıldı. Çalışmanın örneklemini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı, Güneydoğu Anadolu'da küçük ölçekli bir ilçede yer alan iki devlet ortaokulunda bulunan 5. sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturdu. Araştırmada sıralı açıklayıcı karma yöntem kullanılmıştır. Bu kapsamda nicel verileri elde etmek için yarı denysel desenin ön-son test kontrol gruplı modeli kullanılarak Çocuklar için Problem Çözme Envanteri“ ve ”UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilim Ölçekleri uygulandı. Nitel verilerin elde edilmesinde ise“Yarı Yapılandırılmış Görüşme Form”kullanıldı. Deney ve kontrol gruplarında toplam 27 öğrenci araştırmaya gönüllü olarak katıldı. Uygulama sürecinde deney grubuna fen bilimleri derslerinde araştırmacılar tarafından modeller kullanılarak, kontrol grubuna ise fen bilimleri öğretimi programının öngördüğü yöntemler ile dersler işlendi. Araştırmada elde edilen veriler bir istatistik paket programı kullanılarak analiz edildi. Nicel verilerden yapılan analizlerde Fen bilimleri dersinde sosyobilimsel konuların model kullanılarak öğretiminde“UF/EMI Eleştirel Düşünme Eğilim Ölçeğinin”üç alt boyutundan biri olan“Bilişsel olgunluk”alt faktörün de ve bu ölçeğin toplam değeri için de deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edildi.“Çocuklar için Problem Çözme Envanterinin”üç alt boyutundan biri olan“Kaçınma”faktörünün deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edildi. Nitel bulgular da bu sonuçları desteklemektedir. Öğrencilerin model destekli öğretim sürecinde eleştirel düşünme, problem çözme, karar verme ve günlük yaşama bilgi transferi gibi becerilerinin geliştiği; çevresel duyarlılık kazandıkları, iletişim ve ifade becerilerinin arttığı görülmüştür. Ayrıca model kullanımının öğrenmeye karşı ilgiyi artırdığı, kavramsal anlamayı kolaylaştırdığı ve düşünsel farkındalık yarattığı belirlendi.
Özet (Çeviri)
Science literate individuals are aimed to develop individuals' reasoning ability, cognitive thinking habits, problem solving and decision making skills by using socioscientific issues according to the main objectives of the science curriculum. Socioscientific issues include both scientific and social issues at the same time. In this study, the effect of model-supported teaching of socioscientific issues within the scope of science course on problem solving and critical thinking skills of 5th grade middle school students was investigated. The sample of the study consisted of 5th grade students in two public middle schools in a small-scale district in Southeastern Anatolia in the 2024-2025 academic year. Sequential explanatory mixed method was used in the study. In this context, the“Problem Solving Inventory for Children”and“UF/EMI Critical Thinking Disposition Scales”were applied using the pre-post test control group model of the quasi-experimental design to obtain quantitative data.“Semi-structured Interview Form”was used to obtain qualitative data. A total of 27 students in the experimental and control groups voluntarily participated in the study. The data obtained in the study were analyzed using a statistical package program. In the analysis of the quantitative data, a statistically significant difference was found in favor of the experimental group in the“Cognitive maturity”sub-factor, which is one of the three sub-dimensions of the“UF/EMI Critical Thinking Disposition Scale”, and in the total value of this scale. A statistically significant difference was found in favor of the experimental group in the“Avoidance”factor, one of the three sub-dimensions of the“Problem Solving Inventory for Children”. Qualitative findings also support these results. It was observed that students' skills such as critical thinking, problem solving, decision-making and transferring knowledge to daily life improved; they gained environmental sensitivity, and their communication and expression skills increased during the model-supported teaching process. It was also determined that the use of models increased interest in learning, facilitated conceptual understanding and created intellectual awareness.
Benzer Tezler
- Improving architectural design creativity through rule-based representations in digital game environment
Dijital oyun ortamlarında kural-tabanlı temsiller aracılığıyla mimari tasarım yaratıcılığını geliştirme
BETÜL UYAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEVİL YAZICI
- Bilim ve sanat merkezlerindeki fen grubu öğretmenlerine yönelik ASSURE öğretim tasarımı modeline dayalı mesleki gelişim programı geliştirilmesi
Development of a professional development program based on ASSURE model for science teachers at science and art centers
ŞULE ELMALI
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİME BALKAN KIYICI
- Sosyobilimsel konular odaklı teknoloji ile desteklenmiş mesleki gelişim modeli: Biyoloji öğretmen adayları ve uygulama öğretmenlerinin deneyimlerinin incelenmesi
Technology-enhanced professional development model focused on socioscientific issues: Examining the experiences of preservice biology teachers and mentor teachers
ÖZGE HAZAL AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM HAN TOSUNOĞLU
- Sosyobilimsel konuların öğretiminde örnek olay destekli 5E öğretim modelinin öğrencilerin eleştirel düşünme becerisine etkisi
The effect of the case study supported 5E teaching model on the critical thinking skills of students in teaching society scientific topics
NESLİHAN YENİCE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ÖZTÜRK AKAR
- Sosyobilimsel konuların öğretiminde argümantasyon etkinliklerinin 7.sınıf öğrencilerinin fen okuryazarlığı, sosyobilimsel konulara yönelik tutumları, eleştirel düşünme eğilimleri ve karar verme becerilerine etkisi
The effect of argumentation activities in teaching socioscientific issues on 7th grade students' science literacy, attitudes towards socioscientific issues, critical thinking tendencies and decision-making skills
MEHMET AKİF ARDUÇ
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SİBEL KAHRAMAN