Bireylerin yapay zeka algılarının psikolojik sağlamlık ve kaygı üzerindeki etkisinin incelenmesi
Examining the effect of individuals artificial intelligence perceptions on psychological resilience and anxiety
- Tez No: 962362
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İDİL ARASAN DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Bilim ve Teknoloji, Psychology, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Klinik psikoloji, Pozitif psikoloji, Sosyal psikoloji, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Clinical psychology, Positive psychology, Social psychology, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uygulamalı Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada bireylerin yapay zekaya yönelik algılarının psikolojik sağlamlık ve kaygı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Türkiye genelinde gerçekleştirilmiş olup, online veri toplama süreci ile yürütülmüştür. Örneklem 105'i kadın 29'u erkek olmak üzere toplamda 134 gönüllü katılımcıdan oluşmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Yapay Zekaya Yönelik Tutumlar Ölçeği, Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği ve Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği Kısa Formu kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, bireylerin sahip oldukları çocuk sayısı ile yapay zekâya yönelik kaygı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Bu kapsamda, çocuk sayısı azaldıkça yapay zekâya ilişkin kaygı düzeyinin arttığı gözlemlenmiştir. Ayrıca, bireylerin yapay zekâya yönelik olumsuz tutumlarının, yapay zekâ kaygısını artırıcı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, bireylerin yapay zekâ kaygısına karşı psikolojik sağlamlık düzeylerinin yüksek olduğu da ortaya konmuştur. Araştırma, gelir düzeyinin de yapay zekâ kaygısı üzerinde etkili bir değişken olduğunu göstermektedir. Araştırmanın devamında, yapay zekâ kaygısı yüksek olan bireylerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin daha düşük olduğu, yapay zekâya yönelik tutumları olumsuzlaştıkça kaygı düzeylerinin arttığı ve psikolojik sağlamlıklarının azaldığı belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, yapay zekâya ilişkin kaygıların azaltılması amacıyla bireylerin ve kurumların yapay zekâ okuryazarlığını ve farkındalığını artıracak eğitim programlarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the effects of individuals' perceptions of artificial intelligence on psychological resilience and anxiety. The study was conducted across Turkey using an online data collection process. The sample consisted of 134 volunteer participants: 105 female and 29 males. Data collection tools used in the study included the Attitudes Toward Artificial Intelligence Scale, the Artificial Intelligence Anxiety Scale, and the Connor-Davidson Resilience Scale Short Form. According to the research findings, a significant correlation was found between the number of children individuals have and their anxiety levels regarding artificial intelligence. In this context, it was observed that anxiety levels regarding artificial intelligence increase as the number of children decreases. Additionally, individuals' negative attitudes toward AI have been found to increase AI anxiety. Furthermore, individuals have been shown to have high levels of psychological resilience in the face of AI anxiety. The research shows that income level is also a significant variable influencing AI anxiety. The research further determined that individuals with high AI anxiety have lower levels of psychological resilience, and that as their attitudes toward AI become more negative, their anxiety levels increase and their psychological resilience decreases. In light of the findings, it was suggested that training on artificial intelligence tools should be disseminated and that the artificial intelligence literacy and awareness of individuals and institutions should be improved through these trainings.
Benzer Tezler
- A psychological assessment model on the commercial maritime transport sector
Ticari deniz taşımacılığı sektörüne ilişkin bir psikolojik değerlendirme modeli
CENK AY
Doktora
İngilizce
2024
Denizcilikİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF BAL BEŞİKÇİ
- An exploration into human-machine relationships: Can robots be our virtue friends?
İnsan-makine ilişkilerine dair bir araştırma: Robotlarla erdeme dayalı bir dostluğun imkanları
SİNAN REFİK AKGÜN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Felsefeİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim, Teknoloji ve Toplum Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. AYDAN TURANLI
- Dijital aktivizm ve yapay zekâ uygulamaları bağlamında iş yaşamına yönelik algıların incelenmesi: nitel bir araştırma
Examining perceptions of working life in the context of digital activism and artificial intelligence applications: A qualitative study
CEREN YAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriNecmettin Erbakan ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. EBRU ERTÜRK
- Tüketici bakış açısıyla yapay zeka destekli mobil sağlık: Teknolojiye hazır olma, teknoloji kaygısı ve yenilik direnci
AI-supported mobile health from a consumer perspective: Technology readiness, technology anxiety, and innovation resistance
ÖMER FARUK ÇELEBİ
Doktora
Türkçe
2026
İşletmeGebze Teknik Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU TÜMER
PROF. DR. ALEV KOÇAK ALAN
- Yapay zeka çağında ruhsal liderlik: Yükseköğretim perspektifi
Spiritual leadership in the age of artificial intelligence: A higher education perspective
GÜLŞAH KÖPRÜLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİbn Haldun ÜniversitesiEğitim Kurumları İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YURDUNKULU