Türkiye'de ar-ge harcamalarının belirleyicileri (2003 - 2021)
Determinants of R&D expenditures in Türkiye (2003-2021)
- Tez No: 964698
- Danışmanlar: PROF. DR. TOLGA OMAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Ekonometri, Economics, Econometrics
- Anahtar Kelimeler: Araştırma-geliştirme harcamaları, Research-development expenditures
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Uygulamalı İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma ve Geliştirme (Ar-Ge) harcamaları, yenilik, verimlilik ve rekabetin artırılmasında kritik bir itici güç olup, makroekonomik koşullar da dahil olmak üzere çeşitli faktörlerden etkilenmektedir. Döviz kuru ve faiz oranı, sermaye maliyetini, finansmanın erişilebilirliğini ve yenilik için teşvikleri etkileyerek Ar-Ge yatırımları üzerinde önemli etkiye sahip temel makroekonomik değişkenlerdir. Bu çalışmada, Türkiye'de Ar-Ge'yi etkileyen makroekonomik faktörleri belirlemek amacıyla 2003- 2021 dönemi çeyrek yıllık verileri kullanılarak regresyon analizi yapılmıştır. Çalışmada, bağımlı değişken olarak toplam Ar-Ge harcamaları, bağımsız değişkenler olarak ise nominal döviz kuru (USD/TRY), reel GSYİH, ağırlıklı piyasa faiz oranı, patent faydalı model sayısı ve tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Ar-Ge harcamaları üzerinde en belirleyici etmenlerin reel Gayrisafi Yurtiçi Hasıla ve patent/faydalı model sayısı olduğunu ortaya koymuştur. Ekonomik büyüme arttıkça, özel sektörün Ar-Ge yatırımlarını artırmaktadır. Ayrıca Ar-Ge personel sayısındaki artışın Ar-Ge harcamalarını pozitif yönde etkilemesi de saptanan bulgular arasındadır. Çalışmanın devamında yapılan doğrusal olmayan analiz sonuçlarına göre, dolar kurunun düştüğü dönemlerde patent sayısındaki artışlar daha yüksek oranlı Ar-Ge harcamalarına yol açmaktadır. Bulgular ışığında, Türkiye'de ArGe'yi artırmak için döviz kuru istikrarının yanı sıra ekonomik büyüme ve nitelikli insan kaynağına yapılan yatırımın önemi vurgulanmaktadır. Bu çalışma, Ar-Ge politikaları için önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Research and Development (R&D) expenditures are a critical driving force in enhancing innovation, productivity, and competitiveness and are influenced by various factors, including macroeconomic conditions. Exchange rates and interest rates are fundamental macroeconomic variables that significantly impact R&D investments by affecting capital costs, the accessibility of financing, and incentives for innovation. In this study, regression analysis was conducted using quarterly data from the period 2003-2021 to determine the macroeconomic factors influencing R&D in Turkey. The study used total R&D expenditures as the dependent variable, and the nominal exchange rate (USD/TRY), real GDP, weighted market interest rate, number of patent utility models, and full-time equivalent R&D personnel as independent variables. The findings revealed that the most decisive factors affecting R&D expenditures are real Gross Domestic Product and the number of patents/utility models. As economic growth increases, the private sector boosts its R&D investments. Additionally, an increase in the number of R&D personnel positively influences R&D expenditures. According to the nonlinear analysis results conducted in the latter part of the study, during periods of falling dollar exchange rates, increases in the number of patents lead to higher rates of R&D expenditures. In light of the findings, the importance of exchange rate stability, economic growth, and investment in qualified human resources for increasing R&D in Turkey is emphasized. This study offers significant implications for R&D policies.
Benzer Tezler
- Analyzing the determinants of R&D, its impact on productivity and efficiency of firms in the Turkish manufacturing industry
Türk imalat sanayindeki firmaların ARGE'nin belirleyicileri, ARGE?nin verimliliğe ve ekinliğe etkisi açısından incelenmesi
ELİF KALAYCI
Doktora
İngilizce
2012
Bilim ve TeknolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Politikası Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. M. TEOMAN PAMUKÇU
- 2008 kriz sonrası Türkiye ve Doğu Avrupa şirketlerinde nakit tutma belirleyicileri
Determinants of cash holding in Turkey and Eastern Europeancountries after the 2008 crisis
BİLLUR BATUMAN
- Determinants of greenhouse gas emissions in Turkish manufacturing industry
Türkiye imalat sanayi'nde sera gazı salımını belirleyen faktörler
NURTEN İPEK TAŞTAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
İşletmeHacettepe Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ONUR YENİ
- Ar-Ge harcamaları ve yüksek teknolojili ürün ihracatının ekonomik kalkınmaya etkileri; bazı OECD ülkeleri için panel veri analizi
The effects of research and development (R&D) expenditures and high technology product export on economic development; panel data analysis for some OECD countries
EMİNE ALAK
- Beşeri sermaye ve teknolojik inovasyonun küreselleşen dünyada iktisadi büyümeye etkileri: G-20 ülkeleri örneği
The impact of human capital and technological innovation on economic growth in a globalized world: The case of G-20 countries
AYGUN MAMMADOVA
Doktora
Türkçe
2026
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE ARZU İMREN KARAOSMANOĞLU