Rasyonel seçim teorisi ve yaşam durumu tezi çerçevesinde 60+ bireylerin sağlığa ilişkin tutum ve davranışlarının incelenmesi: Koruyucu sağlık hizmet modeli önerisi
Analysing of health-related attitudes and behaviors of 60+ individuals in scope of the rational choice theory and life course theory: Preventive health service model proposal
- Tez No: 968946
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL TUFAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Geriatri, Halk Sağlığı, Demografi, Geriatrics, Public Health, Demography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gerontoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmada, yaşlılıkta sağlık davranış ve tutumlarının yaşam durumu ile ilişkisinin araştırılması; Yaşam Durum Tezi (YDT) ve Planlı Eylem Teorisine (PET) dayalı yaşlılara yönelik koruyucu sağlık hizmet modeli önerisi yapılması amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel keşifsel özellikteki bu araştırmada, Antalya Tazelenme Üniversitesinde eğitim almakta olan 60 yaş ve üzeri 400 kişiden sosyo-demografik, YDT ve PET ile ilgili 6 bölümden oluşan veri toplama formu ile elde edilen veriler; tanımlayıcı, nedensellik ve ilişki testleri ile analiz edilmiştir. Bulgular: Tez kapsamında oluşturulan“Yaşlılar için YD-PET-KSHM”adlı modelde, koruyucu sağlığa dair YDT boyutları ile PET yapılarının kavramsal çerçevesi belirlenmiştir. YDT belirleyici kavramları finansal kaynaklar, barınma koşulları, sağlık, sosyal, kültürel, mesleki, eğitim, öğretim, bakım ve desteğe erişimdir. Araştırmada, yaşlıların davranışsal tutumların (uyku, ilaç-kullanımı, sosyal ilişkiler/aktivite, beyin/zihin eğitimi, zararlı madde kullanımı, doğa/çevre), öznel algı normlarının (bakım teminatı, dini/manevi topluluklar, sağlık profesyonelleri, aile bireyleri, eğiticiler, topluluk ve toplumun yaşlı sağlığına ilişkin normatif algıları) ve eylem kontrolü algılarının (rutin fiziksel aktivite, beslenme, uyku, stres yönetimi, fiziksel sınırlarını ayarlama, aile/mahalleden desteği) koruyucu sağlığa dair niyet ve eylemleriyle ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda“düzenli fiziksel ve sosyal aktivitesi ve sağlık kontrolleri yaptırma, zihinsel yetenek ve işlevlerini koruma”niyetleri olan yaşlıların;“egzersiz ve diyet, uyku ve stres yönetimi, sosyal ve zihinsel aktivitelerine”yönelik olumlu eylemlerde bulunması beklenmektedir. Sonuç: Çalışmada, yaşlıların koruyucu sağlığa yönelik niyet ve eylemlerinin PET yapıları ve YDT boyutlarına göre belirlendiği“Yaşlılar için YD-PET-KSHM”adlı model oluşturulmuştur. Model yaşlı bireyler, başta Gerontoloji olmak üzere ilgili tüm bilimsel disiplinler ve çalışmanın sonuçlarıyla ilgilenen kurum ve kuruluşların kullanımına sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aims to explore the relationship between health attitudes/ behaviours of older adults with their life circumstances; to propose a preventive healthcare service model for older adults based on the Life Situation Thesis (LST) and Theory of Planned Action (TPB). Method: In this descriptive, cross-sectional, and exploratory study, data collected from 400 (60+ aged) Antalya Refreshment University's students by using a questionnaire were analysed by using descriptive, causality and relationship analysing test methods. Results: In the model named“YD-PET-KSHM for the Elderly”created within the scope of the thesis, the conceptual framework of YDT dimensions and PET structures were determined. The determinants of LST are financial resources, housing conditions, health, social, cultural, vocational, education, training, care, access to support. From the TPB point of view, it was found that that the behavioural attitudes (sleeping, medication-usage, social relationships/ activities, brain/mental training, harmful substance use, nature/environment relations), subjective norms perceived (from religious/spiritual communities, healthcare professionals, family members, educators, community, society, and perception of care insurance) and perceived behaviour control (regular physical activity, healthy eating, sleep and stress management, adapting physical limitations into activities, receiving support from family/neighbourhood) determines the older adults' intentions and behaviours regarding health prevention. Besides, older people who intend to“engage in regular physical/social activity, make health checks, preserve their mental abilities/functions”are expected to take positive actions regarding the behaviours on“exercise, diet, sleep and stress management, mental/ social activities”Conclusion:“YD-PET-KSHM for older adults”is a model developed in scope of the study, which determines the preventive health intentions behaviours of older adults based on the TPB structures and LST dimensions. The model is proposed to be used by older adults, Gerontology and other related scientific disciplines and organizations and institutions interested with results of the study.
Benzer Tezler
- علم الكلام الجديد في العالم العربي - الألوهية أنموذجاً
Çağdaş Arap dünyasında yeni ı̇lm-i kelam arayışları (Ulûhiyyet örneği)
İBRAHİM İSMAİLOĞLU
Doktora
Arapça
2023
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- Kentsel dönüşüm projesinin suça etkisi: Ankara ili, Altındağ ilçesi, Gültepe mahallesi örneği
Effect uf urban transformation project to crime: Ankara, Altındağ, Gültepe
ERTAN BİNAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
SosyolojiKara Harp Okulu KomutanlığıGüvenlik Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLIHAN ÖĞÜN BOYACIOĞLU
- Introducing autonomous vehicles into urban mobility systems: A hybrid choice model approach
Otonom araçların kentsel ulaşım sistemlerine entegrasyonu: Hibrit seçim modeli yaklaşımı
HASANBURAK YÜCEL
Doktora
İngilizce
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ERGÜN
- Contribution a la recherche d'un cadre juridique pour un droit international de laconcurrence plus efficace
Daha etkin bir uluslararası rekabet için hukuki çerçeve arayışı
ALİ CENK KESKİN
Doktora
Fransızca
2009
HukukGalatasaray ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
PROF. DR. JEAN MARC SOREL
PROF. DR. HALİL ERCÜMENT ERDEM