Geri Dön

Astım hastalarında mobil uygulama temelli eğitimin hasta öz etkililiği, tedavi uyumu ve uyku kalitesine etkisi

The effect of mobile application-based education on self-efficacy, treatment adherence, and sleep quality in asthma patients

PDF İndir

  1. Tez No: 969890
  2. Yazar: EZGİ YILDIRIM
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. AYLA DEMİRTAŞ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Hemşirelik, Sağlık Eğitimi, İç Hastalıkları, Nursing, Health Education, Internal diseases
  6. Anahtar Kelimeler: Astım, ilaç uyumu, mobil eğitim, öz etkililik, uyku kalitesi, Asthma, Medication Adherence, Mobile Education, Self-Efficacy, Sleep Quality
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Astım tanılı hastalarda mobil uygulama temelli eğitim programının hasta öz etkililiği, ilaç uyumu ve uyku kalitesi üzerine etkisinin belirlenmesidir. Gereç Yöntem: Bu araştırma tek merkezli randomize kontrollü ve deneysel olarak yapılmıştır. Çalışmanın etik onayı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'ndan (2023/241) alınmış olup, ClinicalTrials.gov platformundan NCT07139080 numarası ile kayıt edilmiştir. Çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları Polikliniğinde Ekim 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında müdahale grubunda 34 ve kontrol grubunda 33 hasta olmak üzere 67 hastayla yürütülmüştür. Araştırma verilerinin toplanmasında“Katılımcı Bilgi Formu, Kronik Hastalık Öz Etkililik Ölçeği, İlaç Uyumunu Bildirim Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi”kullanılmıştır. Araştırmada mobil eğitim tasarım yaklaşımlarından biri olan“Analysis, Design, Develop, Implement and Evaluation (ADDIE)”metodu kullanılmıştır. Geliştirilen mobil uygulama AstımAsistan adıyla kullanıma açılmıştır. Müdahale grubundaki hastalara uygulama yüklenmiş, solunum egzersizi öğretilerek solunum egzersizi broşürü verilmiş olup, haftalık eğitim içeriği, günlük solunum egzersizi hatırlatıcı ve mobil danışmanlık yapılarak izlenmiştir. Kontrol grubundaki hastalara solunum egzersizi öğretilmiş, solunum egzersizi broşürü verilerek mevcut tedavi protokolleriyle izlenmiştir. Her iki gruptaki hastaların öz etkililiği, ilaç uyumu ve uyku kalitesi, 8 ve 10. haftalarda tekrar değerlendirilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri ile sağlık değişkenleri frekans, yüzde, ortalama, standart sapma istatistikleriyle değerlendirilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmada bağımsız gruplar t-testi ve ki-kare ve tekrarlı ölçümler varyans analizi (Repeated Measures ANOVA) kullanılmıştır. Müdahalenin etki büyüklüğünü değerlendirmek için eta kare (η²) ve Cohen's d katsayıları hesaplanmıştır. Bulgular: Müdahale ve kontrol gruplarının sosyodemografik ve sağlık durumuna ilişkin özellikler arasında fark bulunmamıştır (p>0,05). Mobil eğitim programının hasta öz etkililiği üzerinde etkisi incelendiğinde; gruplar arası (p=0,276) ve grup*zaman ortak etkisinde ölçek puanlarının anlamlı değişmediği (p= 0,066), ancak zaman etkisinde kontrol grubu puanlarının anlamlı farklılaştığı (p=0,029) saptanmıştır. İlaç uyumuna yönelik mobil eğitimin etkisi değerlendirildiğinde; gruplar arasında ikinci izlem (p<0,001) ve üçüncü izlem (p<0,001) puanlarında farklılık olup, grup*zaman ortak etkisinde de anlamlı değişim gerçekleştiği (p=0,001), ancak bu değişimde zamanın tek başına etken olmadığı (p=0,317) belirlenmiştir. Uyku kalitesine mobil eğitimin etkisi incelendiğinde; gruplar arasında (p=0,010) ve grup*zaman ortak etkisinde anlamlı farklılık gerçekleştiği (p=0,024), ancak bu değişimde zamanın tek başına bir etken olmadığı (p=0,061) saptanmıştır. Müdahalenin etki büyüklüklerinin; İUBÖ'de η²=0,156 (büyük etki), PUKİ'de η²=0,141 (büyük etki) olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Araştırmamızda mobil uygulama temelli eğitim programının astım hastalarının öz etkililiği durumlarını değiştirmediği, ancak ilaç uyumunu ve uyku kalitesini büyük etki düzeyinde artırdığı saptanmıştır. AstımAsistan uygulamasının teknoloji destekli hemşirelik hizmetlerinin yaygınlaşmasında ve yapay zeka destekli çalışmalara veri sağlanmasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

Aim: This study aimed to evaluate the effect of a mobile application-based education program on self-efficacy, medication adherence, and sleep quality in patients diagnosed with asthma. Materials and Methods: This study was conducted as a single-center, randomized controlled, and experimental trial. Ethical approval for the study was obtained from the University of Health Sciences, Gülhane Clinical Research Ethics Committee (2023/241), and it was registered on the ClinicalTrials.gov platform under the number NCT07139080. The study was carried out at the Chest Diseases Outpatient Clinic of the University of Health Sciences, Gülhane Training and Research Hospital, between October 2024 and April 2025, with a total of 67 patients—34 in the intervention group and 33 in the control group. Data were collected using the“Participant Information Form, Chronic Disease Self-Efficacy Scale, Medication Adherence Reporting Scale, and the Pittsburgh Sleep Quality Index.”The“Analysis, Design, Development, Implementation, and Evaluation (ADDIE)”model, one of the mobile learning design approaches, was employed in the study. The developed mobile application was made available for use under the name“AstımAsistan”(AsthmaAssistant). For the patients in the intervention group, the application was installed; they were taught the breathing exercises and given a breathing exercise brochure. These patients were then followed up with weekly educational content, daily breathing exercise reminders, and mobile counseling. Patients in the control group were taught the breathing exercises and given the breathing exercise brochure, then followed up according to standard treatment protocols. The self-efficacy, medication adherence, and sleep quality of the patients in both groups were re-evaluated at the 8th and 10th weeks. The sociodemographic characteristics and health-related variables of the participants were analyzed using descriptive statistics, including frequency, percentage, mean, and standard deviation. For comparisons between groups, the Independent Samples t-test, Chi-square test, and Repeated-Measures Analysis of Variance (Repeated-Measures ANOVA) were used. To assess the effect size of the intervention, eta-squared (η²) and Cohen's d coefficients were calculated. Results: No significant differences were found in the sociodemographic and health-related characteristics between the intervention and control groups (p>0.05). When examining the effect of the mobile education program on patient self-efficacy, it was determined that the scale scores did not change significantly in the between-group comparison (p=0.276) or in the group*time interaction effect (p=0.066). However, a significant change was observed in the time effect, with the control group scores changing significantly (p=0.029). Upon evaluating the effect of mobile education on medication adherence, a significant difference was found between the groups at the second follow-up (p<0.001) and the third follow-up (p<0.001). A significant change was also observed in the group*time interaction effect (p=0.001), but time alone was not a significant factor in this change (p=0.317). When the effect of mobile education on sleep quality was examined, a significant difference was found between the groups (p=0.010) and in the group*time interaction effect (p=0.024). However, time alone was not a significant factor in this change (p=0.061). The effect sizes for the intervention were determined as η²=0.156 (large effect) for the Medication Adherence Reporting Scale (MARS) and η²=0.141 (large effect) for the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI). Conclusion: This study found that the mobile application-based education program did not change the self-efficacy levels of asthma patients; however, it significantly increased medication adherence and sleep quality with a large effect size. It is considered that the AstımAsistan (AsthmaAssistant) application will contribute to the dissemination of technology-assisted nursing services and provide data for artificial intelligence-supported studies.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    850408

    Genel anestezi ile kombine edilen epidural analjezinin elektroensefalografi temelli anestezi uygulamalarında burst supresyon oranı üzerindeki etkisinin incelenmesi

    The effect of epidural analgesia combined with general anaesthesia on burst suppression in electroencephalography based anesthesia management

    MUSTAFA GÜNAY

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Anestezi ve ReanimasyonBezm-İ Alem Vakıf Üniversitesi

    Anesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYDA TÜRKÖZ

  2. Tez No

    316601

    Kronik akciğer hastalarının mobil iletişim teknolojisi ile takibi için zeki bakım ve acil tıbbi yardım sistemi

    Development of smart cure and urgent medical aid system for tracking of chronic pulmonary patients with mobile communication technology

    ALİ HAKAN IŞIK

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    BiyomühendislikGazi Üniversitesi

    Elektronik ve Bilgisayar Eğitimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)

    PROF. DR. İNAN GÜLER

  3. Tez No

    812676

    Kronik böbrek yetmezliği hastalarında serum asprosin düzeyleri ile kardiyovasküler risk faktörleri arasındaki ilişki

    The relationship between serum asprosin levels and cardiovascular risk factors in chronic renal failure patients

    KÜLTİGİN TÜRKMEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    FizyolojiNecmettin Erbakan Üniversitesi

    Fizyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SELİM KUTLU

  4. Tez No

    442006

    A new MEMS approach for spirometers

    Spirometrelerde yeni bir MEMS yaklaşımı

    SAHAR HABIBIABAD

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2016

    BiyomühendislikOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Biyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. YEŞİM SERİNAĞAOĞLU DOĞRUSÖZ

    YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA İLKER BEYAZ

  5. Tez No

    893164

    Klinik örneklerden izole edilen 'klebsıellapneumonıae' izolatlarında kolistin duyarlılığınındeğerlendirilmesinde altın standartmikrodilüsyon ve güncel otomatize ticarisistemin performans kıyaslaması ve mcr genvarlığının araştırılması

    Performance Comparison of Gold Standard Microdilution and CurrentAutomated Commercial System in the Evaluation of ColistinSusceptibility in 'Klebsiella Pneumoniae' Isolates from Clinical Samplesand Investigation of mcr Gene Presence

    IRMAK ÖZKUBAT KORKMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    MikrobiyolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Tıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BEDİA DİNÇ

Geri Dön