Geri Dön

Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda parents plus erken yaşlar ebeveynlik programının etkı̇nlı̇ğı̇nı̇n değerlendirilmesi

Evaluation of the effectiveness of the parents plus early years parenting program in children diagnosed with autism spectrum disorder

PDF İndir

  1. Tez No: 970239
  2. Yazar: BÜŞRANUR BAYRAKTUTAN VURAL
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET AKİF AKINCI
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Otizm Spektrum Bozukluğu, Parents Plus Programları, Ebeveynlik Programları, Autism Spectrum Disorder, Parents Plus Programmes, Parenting Programmes
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Atatürk Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tıp Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET Otizm Spektrum Bozukluğu Tanılı Çocuklarda Parents Plus Erken Yaşlar Ebeveynlik Programının Etkı̇nlı̇ğı̇nı̇n Değerlendirilmesi Giriş: Bu çalışmanın amacı, OSB tanılı 2–6 yaş çocukların ebeveynlerine uygulanan Parents Plus Erken Yaşlar Programı'nın; çocuklarda otizm semptom şiddeti ve duygusal-davranışsal belirtiler ile ebeveynlerde depresyon, anksiyete, tükenmişlik, yaşam kalitesi, ebeveynlik uygulamaları, aile uyumu ve ebeveyn-çocuk ilişkisi üzerindeki etkinliğini değerlendirmektir. Yöntem: Çalışmamız tek merkezli, tek kör randomize kontrollü olarak planlanmış, müdahale grubu 30 çocuk ve ebeveyninden, kontrol grubu ise 30 çocuk ve ebeveyninden oluşturulmuştur. Değerlendirmede sosyodemografik formun yanı sıra çocukların semptom şiddeti ve duygusal-davranışsal belirtileri için Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ), Otizm Davranış Değerlendirme Kontrol Listesi (ODKL), Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) ve Sorunlu Davranışlar Kontrol Listesi (SDKL); ebeveyn iyilik hâli ve aile işlevselliği açısından Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği, Otizmde Yaşam Kalitesi Anketi – Ebeveyn Sürümü (OYKA-ES) Ebeveynlik ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS); ebeveyn-çocuk ilişkisi için ise Çocuk-Anababa İlişki Ölçeği kullanılmıştır. 9 hafta uygulanan programda,ölçümler programdan önce ve program bitiminde yapılmıştır. İstatistiksel analizlerde Mann–Whitney U, Wilcoxon işaretli sıralar ve ki-kare testleri kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmadaki çocukların %23,6'sı kız, %76,4'ü erkektir; yaş ortalaması 53,6±15,5 aydır. Gruplar kendi içlerinde karşılaştırıldığında; her iki grupta Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇADÖ) puanlarında anlamlı düşüş izlenmiştir. Otizm Davranış Değerlendirme Kontrol Listesi (ODKL) toplam ve alt ölçeklerinde her iki grupta da anlamlı değişim izlenmemiştir. Güçler ve Güçlükler Anketi (GGA) ile değerlendirildiğinde, PPEYP grubunda ön–son karşılaştırmada toplam güçlük puanında azalma ve prososyal puanda artış görülmüş, kontrol grubunda ise prososyal, toplam etki ve dışsallaştırma puanlarında anlamlı değişim izlenmiş, kalan boyutlarda fark bulunmamıştır. Sorunlu Davranışlar Kontrol Listesi (SDKL) toplam ve alt ölçek puanlarında hem PPEYP hem de kontrol grubunda anlamlı değişim saptanmamıştır. Ebeveyn ölçümlerinde PPEYP grubunda depresyon puanları anlamlı olarak azalmış, anksiyete puanlarında kısa vadede anlamlı değişim izlenmemiş; tükenmişlik ve yaşam kalitesi için iyileşme eğilimleri istatistiksel eşiğe ulaşmamıştır. Kontrol grubunda depresyon ve tükenmişlik puanlarında anlamlı artış, anksiyetede değişim izlenmemiş ve Yaşam Kalitesi-A puanında anlamlı azalma saptanmıştır. Çocuk-Ana-Baba İlişki Ölçeği (ÇAİÖ) PPEYP grubunda anlamlı düzeyde azalmış, ebeveyn-çocuk ilişkisinin güçlendiğine işaret etmiş; kontrol grubunda ÇAİÖ puanlarında anlamlı değişim izlenmemiştir. Ebeveynlik ve Aile Uyum Ölçeği (PAFAS) toplam ve alt boyutlarında ise her iki grupta da anlamlı değişim izlenmemiştir. Sonuç: Çalışmamız, PPEYP'nin OSB tanılı okul öncesi çocuklar ve aileleri için yararlı bir ebeveynlik müdahalesi olduğunu göstermektedir. Program, erken çocuklukta çocuğun davranışsal-duygusal zorluklarını hafifletmeye, ebeveynlerin psikolojik iyilik hâlini güçlendirmeye, tükenmişlik ve yaşam kalitesi açısından koruyucu ve iyileştirici etkiler göstermeye ve ebeveyn-çocuk ilişkisini güçlendirmeye katkı sunmaktadır.Bununla birlikte, sonuçların genellenebilirliğini artırmak amacıyla, farklı merkezlerde, daha geniş örneklemlerle ve uzun dönem takip ölçümleriyle yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. Ayrıca PPEYP'nin yalnızca OSB tanılı çocukların ebeveynlerinden oluşan bir örneklemde ve çok boyutlu çıktılarla değerlendirildiği ilk klinik araştırma olması, literatüre özgün katkı sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT Evaluation of the Effectiveness of the Parents Plus Early Years Parenting Program in Children Diagnosed with Autism Spectrum Disorder Introduction: This study aims to evaluate the effectiveness of implementing the Parents Plus Early Years Programme (PPEYP) for parents of 2–6-year-old children diagnosed with Autism Spectrum Disorder (ASD) on children's autism symptom severity and emotional–behavioral symptoms, and on parents' depression, anxiety, burnout, quality of life, parenting practices, family adjustment, and their relationship with their child. Method:Our study was designed as a single-center, single-blind randomized controlled trial. The intervention group consisted of 30 children and their parents, while the control group consisted of 30 children and their parents. In the evaluation, in addition to the sociodemographic form; for children's symptom severity and emotional–behavioral symptoms, the Childhood Autism Rating Scale (CARS), Autism Behavior Checklist (ABC), Strengths and Difficulties Questionnaire (SDQ), and berrant Behavior Checklist (ABC) were used; for parental well-being and family functioning, the Beck Depression Inventory, Beck Anxiety Inventory, Maslach Burnout Inventory, Autism Quality of Life Questionnaire – Parent Version (QoLA-P), and the Parenting and Family Adjustment Scale (PAFAS) were used; and for the parent–child relationship, the Child–Parent Relationship Scale (CPRS) was used. In the 9-week program, measurements were conducted before the program and at the end of the program. In the statistical analyses, the Mann–Whitney U test, Wilcoxon signed-rank test, and chi-square test were used. Results: Of the children in the study, 23.6% were girls and 76.4% were boys; the mean age was 53.6±15.5 months. Within-group comparisons showed a significant decrease in CARS scores in both groups. No significant change was observed in the total and subscale scores of the Autism Behavior Checklist (ABC) in either group. In the evaluation with the SDQ, in the PPEYP group, there was a decrease in total difficulties and an increase in prosocial scores, while in the control group, significant changes were observed in prosocial, total impact, and externalizing scores, with no differences in other domains. No significant changes were detected in the total and subscale scores of the Aberrant Behavior Checklist (ABC) in either group. Among parental measures, depression scores significantly decreased in the PPEYP group, while no significant short-term change was observed in anxiety; improvement trends in burnout and quality of life did not reach statistical significance. In the control group, a significant increase was observed in depression and burnout scores, no change was found in anxiety, and a significant decrease was detected in the Quality of Life-A score. The CPRS scores in the PPEYP group significantly decreased, indicating a strengthened parent–child relationship, whereas no significant change was observed in the control group. No significant changes were observed in the PAFAS total or subscale scores in either group. Conclusion: Our study demonstrates that PPEYP is a beneficial parenting intervention for preschool children diagnosed with ASD and their families. The program contributes to alleviating behavioral and emotional difficulties in early childhood, enhancing parents' psychological well-being, providing protective and therapeutic effects in terms of burnout and quality of life, and strengthening the parent–child relationship. However, to increase the generalizability of the results, further studies are needed in different centers, with larger samples and longer-term follow-up assessments. . In addition, being the first clinical study to evaluate PPEYP with multidimensional outcomes in a sample consisting solely of parents of children diagnosed with ASD, makes a unique contribution to the literatüre

Benzer Tezler

  1. Tez No

    466719

    Özgül öğrenme bozukluğunun dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğundaki sosyal beceriye etkisi

    The effect of speci̇fi̇c learni̇ng di̇sorders on soci̇al abi̇li̇ty at the attenti̇on defi̇ci̇t hyperacti̇vi̇ty di̇sorders

    NURCAN EREN ŞİMŞEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    PsikiyatriKocaeli Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NURSU ÇAKIN MEMİK

  2. Tez No

    574589

    Üstün zekalı olgularda sosyal biliş ve dismorfoloji

    Social cognition and dysmorphology in gifted children

    AYŞEGÜL SATAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    PsikiyatriEge Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEZEN KÖSE

  3. Tez No

    681155

    Okul öncesi dönem otizm spektrum bozukluğu tanılı, konuşma bozukluğu tanılı ve tipik gelişen çocuklarda teknoloji kullanımının yaşam kalitesi, komorbid ruhsal sorunlar ve ebeveyn teknoloji kullanımı ile ilişkisi

    The relationship of parents' technology use andcomorbid mental problems, quality of life andtechnology use in preschool children with autismspectrum disorders, speech disorders and typicaldeveloping children

    ALGI ÖZTÜRK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    PsikiyatriSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. CANER MUTLU

  4. Tez No

    743741

    Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuklarda yemek yeme alışkanlıklarına yönelik ebeveyn davranışlarının incelenmesi

    Başlık çevirisi yok

    RAHMİ BAYKARA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Beslenme ve DiyetetikÜsküdar Üniversitesi

    Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE TUBA CEYHUN

  5. Tez No

    521737

    Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılı çocuklarda ve ebeveynlerinde otizm spektrumuna ilişkin bulguların incelenmesi

    Investigation of autism spectrum symptoms in children with attention deficit hyperactivity disorder and their parents

    ESRA OKYAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikiyatriTrakya Üniversitesi

    Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. IŞIK GÖRKER

Geri Dön