Geri Dön

Zonguldak yayla (Fransız/Fener) Mahallesi'ndeki kamu yapıları'nın mimari analizi

Architectural analysis of public buildings in Zonguldak Yayla (French/Fener) Neighborhood

PDF İndir

  1. Tez No: 970581
  2. Yazar: CEREN BETÜL ÖREN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN ESRA BÖLÜKBAŞI ERTÜRK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mimarlık, Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Karabük Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Sanayi Devrimi'nin ardından sanayileşmiş Batılı devletler, üretim faaliyetlerini sürdürebilmek ve enerji ihtiyacını karşılayabilmek amacıyla özellikle kömür gibi stratejik hammaddelere yönelmişlerdir. Bu süreçte Osmanlı İmparatorluğu, jeopolitik konumu ve yer altı kaynaklarıyla dikkat çekmiş; özellikle Zonguldak kömür havzası büyük önem kazanmıştır. Başta İngiltere, Fransa ve Almanya olmak üzere Batılı ülkeler, Osmanlı topraklarındaki kömür rezervlerinden faydalanmak için ciddi bir rekabete girişmiş; bu rekabet yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir zemine de oturmuştur. 1896 yılında Fransız sermayedarları, Zonguldak limanı ve rıhtımını inşa ederek havzaya yatırım yapmış; bu yatırımlar yalnızca kömür üretimini değil, aynı zamanda kentin altyapı ve sosyal yapısını da dönüştürmüştür. Zonguldak'ın sanayiye dayalı kalkınması, hem yerel hem bölgesel ölçekte önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Artan sanayi yatırımları, yalnızca Osmanlı tebaasını değil; gayrimüslim ve yabancı iş gücünü de bölgeye çekmiş, çok kültürlü bir toplumsal yapı oluşmuştur. Sanayi faaliyetlerinin genişlemesiyle birlikte artan nüfus hareketliliği, konut ihtiyacının yanı sıra eğitim, sağlık ve sosyal altyapı alanlarında da yeni gereksinimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bu doğrultuda Zonguldak, sanayileşme süreciyle birlikte biçimlenen özgün bir kent kimliği edinmiştir. Bu tez çalışması, bu dönüşümün mekânsal izlerini sürmek amacıyla Zonguldak Yayla Mahallesi'nde yer alan kamu yapılarının mimari, tarihsel ve işlevsel özelliklerini kapsamlı biçimde analiz etmektedir. Mahallede bulunan 36 kamu yapısı; plan düzeni, cephe kurgusu, malzeme kullanımı ve işlevsel dönüşüm açısından incelenmiş; yapılar hem dönemlerinin mimari yaklaşımlarını hem de sosyal bağlamlarını yansıtan örnekler olarak değerlendirilmiştir. Fransız etkisiyle şekillenen mahalle dokusu, Cumhuriyet döneminin modernleşme politikalarıyla birleşmiş; bu kamu yapıları zaman içinde kentsel belleğin taşıyıcı ögelerine dönüşmüştür. Yapıların mimari çözümlemeleri, sadece fiziksel özelliklerini değil, aynı zamanda inşa edildikleri dönemin toplumsal ve kültürel koşullarını da yansıtmaktadır. Sonuç olarak Yayla Mahallesi'ndeki kamu yapıları, sadece korunması gereken mimari miraslar değil; Zonguldak'ın tarihsel belleğini, çok katmanlı kimliğini ve sanayi temelli dönüşümünü yansıtan özgün mekânlar olarak değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

Following the Industrial Revolution, industrialized Western states turned to strategic raw materials—particularly coal—in order to sustain their production activities and meet their growing energy demands. In this context, the Ottoman Empire drew attention due to its geopolitical location and underground resources, with the Zonguldak coal basin gaining particular importance. Western powers such as Britain, France, and Germany entered into fierce competition to exploit the coal reserves in Ottoman territories. This competition was not only economic but also rooted in strategic interests. In 1896, French investors built the Zonguldak port and quay, initiating investments in the region. These investments not only enhanced coal production but also transformed the city's infrastructure and social fabric. Zonguldak's industrial-based development triggered significant changes both locally and regionally. Increasing industrial investments attracted not only Ottoman subjects but also non-Muslim and foreign labor, leading to the formation of a multicultural social structure. As industrial activities expanded, rising population movements gave way to new demands in housing, education, healthcare, and social infrastructure. As a result, Zonguldak acquired a unique urban identity shaped by its industrialization process. This thesis aims to trace the spatial impacts of this transformation by conducting a comprehensive analysis of the architectural, historical, and functional characteristics of public buildings located in Zonguldak's Yayla District. A total of 36 public buildings in the neighborhood have been examined in terms of their layout plans, façade compositions, material usage, and functional transformations. These structures have been evaluated as representative examples reflecting both the architectural approaches of their respective periods and the social contexts in which they were built. The neighborhood texture, shaped by French influence, later merged with the modernization policies of the Republican era. Over time, these public buildings have become key components of the city's collective memory. Their architectural analyses reveal not only their physical attributes but also the social and cultural conditions of the time in which they were constructed. Ultimately, the public buildings in Yayla District are not only architectural heritage sites that must be preserved, but also unique spaces that embody Zonguldak's historical memory, multi-layered identity, and industrial transformation.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    168563

    Zonguldak Orman Bölge Müdürlüğü, Çaycuma ve Yayla yöreleri Duglas (Pseudotsuga menziesii (Mirb.) Franco) deneme ağaçlandırmalarında büyüme ve bazı morfolojik özellikler üzerine araştırmalar

    Investigation on growth performances and some morphological properties of douglas fir. experimental sites at Çaycuma and Yayla forest districts in the regional directorate of Zonguldak

    SELİM ALKIN ÇETİNTAŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2005

    Ormancılık ve Orman MühendisliğiZonguldak Karaelmas Üniversitesi

    Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. KORHAN TUNÇTANER

  2. Tez No

    1006922

    Temel eğitim politikalarında kalkınmacı bir deneyim: EKİ Yayla Özel İlkokulu üzerine tarihsel bir analiz

    A developmentalist experience in basic education policies: A historical analysis of EKI Yayla Private Primary School

    HÜSEYİN ÖZTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

    Eğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ BİRGÜL ULUTAŞ

  3. Tez No

    128544

    Trabzon ili Kadıralak yaylasının turizm potansiyelinin incelenmesi

    A Research on the tourism potential of the Trabzon-Kadıralak yayla

    AHMET SIRRI BESEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2002

    Peyzaj MimarlığıZonguldak Karaelmas Üniversitesi

    Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SÜMER GÜLEZ

  4. Tez No

    199786

    Tübüler yapıştırıcı bağlantılarda gerilme analizi

    Stress analysis of adhesive bonded tubular lap joint

    TUĞÇE YAYLA YAZICI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2007

    Makine MühendisliğiZonguldak Karaelmas Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF.DR. DURMUŞ GÜNAY

  5. Tez No

    807741

    Koroner anjiyografi yapılan hastaların lipit profillerinin koroner arter plak düzeyi ile ilişkisi

    Correlation of lipid profiles with coronary artery plaque levels in patients undergoing coronary angiography

    SEDANUR UZUNPOLAT YAYLA

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    KardiyolojiZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE SEMRA DEMİR AKCA

Geri Dön