Osmanlı taşrasında demografinin kırsal yüzü:1835 tarihli Arguvan kazası nüfus defteri üzerinde hane yapısı ve toplumsal düzenin izleri (XIX. yüzyıl Osmanlı kırsalının demografik ve sosyal yapısına tarihsel yaklaşımlar)
The rural face of demography in the ottoman provincial landscape: Traces of household structure and social order from the 1835 population book of Arguvan district (historical approaches to the demographic and social structure of the 19th-century Ottoman rural area)
- Tez No: 972177
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HİKMET ÇİÇEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Nüfus, Nüfus Yoklama Defteri, Nüfus kaydı, Nüfus sayımı, Osmanlı Devleti, Osmanlı arşivi, Osmanlı belgeleri, Osmanlı toplumu, Population, Population Check Book, Civil registration, Census, Ottoman State, Ottoman archive, Ottoman documents, Ottoman society
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sınırları belirli bir idari birimde o anda yaşayan insanların miktarını içeren nüfus verileri, tarihin her döneminde devletler için önemli olmuştur. Nüfus verilerinin sayesindedir ki devletler, askerî yapılarını düzenleyebilmişler, vergi potansiyelini göz önüne alarak ekonomik yapılarının düzenli işleyebilmesi mümkün olmuştur. Bu bağlamda nüfusun tesbitine yönelik çalışmaların tarihi çok eskilere kadar götürülebilmektedir. Osmanlı Devleti'nde vergi veren nüfus ile vergi miktarlarının tespiti amacıyla her döneme göre farklı sayımların (tahrirlerin) yapıldığı bilinmektedir. XIX. yüzyılda ise oluşturulan yeni askerî düzen için Osmanlı Devleti'nde asker miktarını tespit etmeye yönelik genel bir sayım yapılmıştır. Bu çalışmada anılan nüfus sayımlarının sonuçlarını içeren 2649 Numaralı ve H. 1250/M. 1835 tarihli Arguvan Kazası Nüfus Defteri'nin transkripsiyon ve değerlendirmesini içermektedir. Çalışmada Arguvan Kazası'na bağlı karyeler, bu karyelerde bulunan erkek nüfus ve yaş özellikleri, hanehalkı sayıları defterden elde edilen öncelikli verileri oluşturmaktadır. Böylece nüfus defterlerinin sunduğu verilerin XIX. yüzyıl şehir tarihi araştırmaları için önemi ve değeri kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu açından bakıldığında şehirlerin idari birimleri, nüfusları ve varsa ekonomik potansiyelini ortaya koymak için Nüfus Defterleri çok önemli bir yere sahip olmaktadır.
Özet (Çeviri)
Population data, which refers to the number of people living within the boundaries of a defined administrative unit at a given time, has always been of great importance to states throughout history. Thanks to such data, states have been able to organize their military structures and ensure the proper functioning of their economic systems by taking into account their tax potential. In this context, efforts to determine population figures can be traced back to very early periods. In the Ottoman Empire, it is known that various censuses (tahrirs) were conducted in different periods to determine the tax-paying population and the amount of tax to be collected. In the 19th century, a general census was carried out to determine the number of soldiers in the context of a newly established military system. This study presents the transcription and evaluation of the Population Register of the Arguvan District, numbered 2649 and dated AH 1250 / AD 1835, which contains the results of the aforementioned census. The villages affiliated with the Arguvan District, the male population living in these villages along with their age characteristics, and the number of households constitute the primary data obtained from the register. Thus, the significance and value of the data provided by population registers for studies in 19th-century urban history becomes evident. From this perspective, population registers occupy a crucial place in revealing the administrative units, populations, and—where applicable—economic potential of cities.
Benzer Tezler
- Osmanlı taşrasında maarifin bürokratik oluşumu (1881-1918)
Bureaucratic formation of education in Ottoman provinces (1881-1918)
YURDAL DEMİREL
- Osmanlı taşrasında kırsal hayat: 1844 (h.1260) temettuat defterine göre Çubuk kazası köylerinin sosyo-ekonomik yapısının nicel analizi
Rural life in the Ottoman provinces: A quantitative analysis of the socio-economic structure of villages in the Çubuk district based on the 1844 (h.1260) temettuat register
MUHAMMET ARICI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
TarihBursa Uludağ Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HALİME ALKAN
- Osmanlı Devleti taşrasında şikâyet hakkı ve mekanizması: Erzurum eyaleti (1742-1800)
Complaint rights and mechanism in the rural of the Ottoman Empire Erzurum province (1742-1800)
MEHMET KOÇYİĞİT
Doktora
Türkçe
2023
TarihErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR GÜL
- 19. yüzyılda Osmanlı taşrasında kaza idaresi: Sandıklı (1867-1908)
District goverment in Ottoman provincial in the 19th century: Sandıklı (1867-1908)
SERPİL PİR
- Batı Anadolu'da bir âyân ailesi Tavaslızâdeler: Osmanlı taşrasında yerel iktidarın inşası ve dönüşümü (1737-1853)
An âyân family in Western Anatolia, the Tavaslizâdes: The making and transformation of local power in the Ottoman periphery (1737–1853)
HACER KILIÇASLAN