Sosyal medya bağımlılığının bireysel ve travmatik yaşam deneyimleri bağlamında incelenmesi
Examining social media addiction in the context of individual and traumatic life experiences
- Tez No: 972605
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MERAL ÖZTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Psikoloji, Social Work, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Davranışsal bağımlılık, Gençlik, Sosyal medya bağımlılığı, Travma, Çocukluk çağı travmaları, Dependency, Behavioral addiction, Youth, Social media addiction, Trauma, Childhood traumas
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, bireylerin sosyal medya bağımlılıK düzeylerinin çeşitli sosyodemografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını ve çocukluk çağı ruhsal travmaları ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada nicel yaklaşım benimsenmiştir. Araştırmanın örneklemini, 18 yaş ve üzeri, en az bir sosyal medya hesabına sahip 747 birey oluşturmaktadır. Kişisel Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Ruhsal Travma Ölçeği (ÇTQ-33) ve Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeğinin (SMBÖ) kullanıldığı araştırmada bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon ve çoklu regresyon analizleri uygulanmıştır. Araştırmada katılımcıların sosyal medya bağımlılığı düzeyleri genel olarak“az bağımlı”düzeyinde bulunmuştur. Katılımcılar en çok Instagram kullanmakta; sosyal medyayı çoğunlukla bilgi edinmek, eğlenmek ve gündemi takip etmek amacıyla tercih etmektedir. Sosyal medya bağımlılığı düzeyi; yaş, medeni durum, gelir düzeyi, sosyal medya kullanım süresi, kullanım amacı ve en sık kullanılan sosyal ağ platformu gibi değişkenlere göre anlamlı düzeyde farklılaşmaktadır. 18-25 yaş arasındaki katılımcıların bağımlılık düzeyleri, 26 yaş ve üzeri katılımcıların bağımlılık düzeyine göre daha yüksektir. Bekar katılımcıların bağımlılık düzeyleri, evli katılımcılara göre daha yüksektir. Düşük gelir düzeyine sahip katılımcıların bağımlılık düzeyleri, yüksek gelir düzeyine sahip katılımcılara göre daha yüksektir. Sosyal medyada günlük 5 saat ve üzerinde sosyal medya kullanan katılımcıların bağımlılık düzeyleri, 1-4 saat arası kullanan katılımcılara kıyasla daha yüksektir. Sosyal medyayı eğlenmek, sosyalleşmek ve boş zaman değerlendirmek amacı ile kullanan katılımcıların bağımlılık düzeyleri, diğer amaçlarla (bilgi edinmek, gündemi takip etmek, eğitim vb.) kullananlara kıyasla daha yüksektir. Instagram uygulamasını kullanan katılımcıların bağımlılık düzeyleri, diğer sosyal medya uygulamalarını kullanan katılımcılara göre daha yüksektir. Cinsiyet, eğitim düzeyi, aile yapısı ve ebeveyn eğitim düzeyine göre sosyal medya bağımlılığı anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Katılımcıların çocukluk çağı travma puanları genel olarak düşük düzeyde olup, duygusal ihmal ve aşırı koruma-kontrol alt boyutlarının ortalamaları diğer alt boyutlara kıyasla daha yüksektir. Sosyal medya bağımlılığı ile çocukluk çağı travmalarının alt boyutları arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Duygusal istismar, duygusal ihmal ve aşırı koruma-kontrol değişkenlerinin sosyal medya bağımlılığını pozitif yönde anlamlı düzeyde etkilediği görülmüştür. Elde edilen bulgular, çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimlerin bireylerin sosyal medya kullanım düzeyleri üzerinde etkili olabileceğini göstermektedir. Bu bağlamda, sosyal medya bağımlılığını önleyici müdahalelerin geliştirilmesinde bireylerin çocukluk dönemine ait yaşantılarının dikkate alınması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine whether individuals' levels of social media addiction differ according to various sociodemographic variables, and to investigate the relationship between childhood psychological traumas and social media addiction. A quantitative research approach was adopted in the study. The sample consisted of 747 individuals aged 18 and over, all of whom had at least one social media account. The data were collected using the Personal Information Form, the Childhood Trauma Questionnaire (CTQ-33), and the Social Media Addiction Scale (SMAS). Independent samples t-tests, one-way ANOVA, Pearson correlation, and multiple regression analyses were conducted. The findings indicated that participants' levels of social media addiction were generally at a“low addiction”level. Participants reported using Instagram most frequently and stated that they primarily used social media for information seeking, entertainment, and following current events. Social media addiction levels significantly differed based on variables such as age, marital status, income level, duration of social media use, and purpose of use. However, no significant differences were found in relation to gender, education level, family structure, or parental education level. Participants aged 18–25 exhibited higher levels of addiction compared to those aged 26 and above. Single participants demonstrated higher addiction levels than married participants. Individuals with lower income levels reported higher addiction scores compared to those with higher income levels. Participants who used social media for 5 or more hours per day showed higher levels of addiction compared to those who used it for 1–4 hours per day. Participants who used social media primarily for entertainment, socializing, and leisure purposes demonstrated higher levels of addiction compared to those who used it for other purposes (e.g., obtaining information, following current events, education). Users of Instagram reported higher addiction levels than users of other social media platforms. No significant differences in social media addiction were found with respect to gender, educational level, family structure, or parental education level. Participants' overall scores on childhood trauma were found to be low, with the emotional neglect and overprotection-control subdimensions showing higher mean scores compared to other subdimensions. Significant positive correlations were identified between social media addiction and the subdimensions of childhood trauma. The variables of emotional abuse, emotional neglect, and overprotection-control were found to be significant positive predictors of social media addiction. These findings suggest that traumatic experiences in childhood may influence individuals' levels of social media use. In this context, it is important to consider individuals' childhood experiences in the development of preventive interventions targeting social media addiction.
Benzer Tezler
- Sosyal medya bağımlılığı ve genel ertelemenin bireysel iş performansına etkisi: Kalkınma Ajanslarında bir uygulama
The impact of social media addiction and general procrastination on individual job performance: An application on development agencies
SİNAN BEYAZBULUT
- Sosyal medya bağımlılığının iş performansı ve iş-aile çatışmasına etkisinde iş tatmininin aracılık rolünün belirlenmesi
Determining the mediating role of job satisfaction in the effect of social media addiction on job performance and work-family conflict
YUSUF KARAKAHRAMAN
- Sporcularda sosyal medya bağımlılığının psikolojik belirleyicileri: Kendini sabotaj, psikolojik sağlamlık, sportmenlik, kaygı, stres ve depresyon
Psychological determinants of social media addiction in athletes: Self-handicapping, psychological resilience, sportsmanship, anxiety, stress and depression
NESLİHAN KULABEROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN VOLKAN SARI
- Karanlık üçlü kişilik özellikleri, algılanan stres düzeyi ve depresyon ilişkisinde sosyal medya bağımlılığının aracı rolü
Başlık çevirisi yok
FATİH YURDALAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
PsikolojiUluslararası Kıbrıs ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUAZZEZ MERVE AVCIOĞLU
- Sağlık çalışanlarında sosyal medya bağımlılığının performans üzerindeki etkisinde zaman yönetiminin rolü
The role of time management in the effect of social media addiction on the performance of healthcare workers
TÜRKAN SIZLAYAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Sağlık Yönetimiİstanbul Gelişim Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ÖZBEK