Tarihi bölgelerde yapı tipolojisine göre enerji verimliliğinin artırılmasına yönelik model geliştirilmesi ve Perşembe Pazarı örneği
A model for improving energy efficiency in historic areas based on building typologies: The case of Perşembe Pazari
- Tez No: 972918
- Danışmanlar: PROF. DR. ÜMİT TURGAY ARPACIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı Fiziği ve Malzemesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mevcut yapı stokunun enerji verimli hale getirilmesi, enerji tüketiminin azaltılması ve sera gazı emisyonlarının düşürülmesi hedefleri açısından kritik bir öneme sahiptir. Yapılı çevrenin enerji tüketimindeki payı dikkate alındığında, yapıların enerji performanslarının iyileştirilmesi sürdürülebilirlik politikalarının temel unsurlarından biri haline gelmiştir. Bu kapsamda, tarihi yapılar hem kültürel mirasın özgün taşıyıcıları hem de enerji verimliliği bağlamında iyileştirilmesi gereken yapı stokunun önemli bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Ancak bu yapılara yönelik müdahaleler yalnızca teknik gerekliliklerle sınırlı olmayıp, estetik değerler, simgesel anlamlar ve yerel kimlik unsurlarını da gözetmek zorundadır. Bu tez çalışması, tarihi yapılarda enerji verimliliğini artırmaya yönelik yaklaşımların çoğunlukla tekil yapı ölçeğiyle sınırlandığını ortaya koyarak, tipolojik ve bölgesel ölçekleri bütünleştiren özgün bir yöntem geliştirmektedir. Çalışmada ulusal ve uluslararası düzeyde mevzuatlar, standartlar ve araştırma projeleri incelenmiş; koruma ilkeleri ve enerji verimliliği gereklilikleri birlikte değerlendirilmiştir. Böylece, tarihi yapıların özgün değerlerini koruyarak enerji performanslarının artırılmasına yönelik kararların sistematik biçimde üretilebileceği bir model ortaya konmuştur. Modelin uygulanabilirliği İstanbul'un Perşembe Pazarı bölgesinde test edilmiş, bölgenin tarihsel ve tipolojik özelliklerinden elde edilen veriler üzerinden enerji verimliliğine yönelik müdahale kararları geliştirilmiştir. Çalışma, kültürel mirasın korunması ile sürdürülebilirlik hedeflerinin bütünleştirilmesine katkı sağlayan bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Improving the energy efficiency of the existing building stock has become a critical priority for reducing energy consumption and greenhouse gas emissions. Considering the significant share of energy use within the built environment, enhancing the energy performance of buildings is essential for achieving sustainability goals. In this context, historic buildings stand out as both key carriers of cultural heritage and an important part of the building stock requiring energy efficiency improvements. Interventions in such buildings, however, cannot be limited to technical requirements alone; they must also respect aesthetic values, symbolic meanings, and local identity. This dissertation addresses the limitations of current approaches that are often confined to the single-building scale and proposes an original model that integrates typological and regional perspectives. National and international regulations, standards, and research projects have been examined, and both conservation principles and energy efficiency requirements have been jointly evaluated. In doing so, a comprehensive model has been developed to systematically guide energy-related decisions while preserving the authentic values of historic structures. The applicability of the proposed model has been tested in the Perşembe Pazarı district of Istanbul. Contextual data obtained from the area's historical background and typological features were analyzed to develop appropriate energy efficiency intervention strategies. The study demonstrates that energy performance improvements in historic buildings can be achieved through a systematic model that balances conservation requirements with sustainability goals, thereby contributing to the integration of heritage preservation and energy efficiency in the built environment.
Benzer Tezler
- İstanbul'da hazırlanan kentsel tasarım projelerinin planlama sistematiğindeki yerinin karşılaştırmalı hukuka göre değerlendirilmesi
Evaluation of urban design projects prepared in İstanbul by comparative law
AYCAN NUR SAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ENGİN EYÜP EYUBOĞLU
- A new approach to define economically applicable energy efficient retrofit solutions for residential buildings in Turkey
Türkiye'deki konut binalarının enerji etkin iyileştirmesi için ekonomik olarak uygulanabilir çözümlerin belirlenmesinde yeni bir yaklaşım
TOURAJ ASHRAFIAN BONAB
Doktora
İngilizce
2016
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ZERRİN YILMAZ
- An evaluation of İstanbul high rise building facades due to the main criteria expected from facades design
İstanbul'da bulunan yüksek bina cephelerinin belirlenen performans kriterlerine göre değerlendirilmesi
ELAHEH FARBOODNIA
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEDEN ACUN ÖZGÜNLER
- Depremselliği düşük bölgelerde az katlı yığma/kargir konutların artımsal dinamik analizi ve kırılganlık eğrileri: Gronıngen örneği
Incremental dynamic analysis and fragility curves of low-rise masonry brick residential buildings in low seismicity areas: The case of Groningen
GİZEM ÖZGE YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Deprem Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeprem Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ CEM ÇELİK
- Using analytic hierarchy process as a decision-making tool in the design process of building elements: A case study on a portable dwelling unit
Yapı elemanı tasarım sürecinde bir karar alma aracı olarak analitik hiyerarşi yönteminin kullanılması: Taşınabilir bir barınma birimi örneği
MERİÇ ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH YAZICIOĞLU