Demans hastalarına bakım verme: Pozitif deneyimlerin bakım verenlerin iyilik hali üzerine etkisi
Caring for patients with dementia: The impact of positive experiences on the well-being of caregivers
- Tez No: 973203
- Danışmanlar: PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Demans, bakım veren, bakım vermenin olumlu yönleri, bakıcı yükü, Dementia, caregiver, positive aspects of caregiving, caregiver burden
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Demans; bireyin günlük yaşam aktivitelerini sürdürmesini engelleyen, ilerleyici ve geri dönüşsüz bilişsel bozulmalarla karakterize kronik bir sendromdur. Demans bakım süreci, genellikle fiziksel, duygusal ve ekonomik yüklerle birlikte anılsa da kişisel gelişim, anlam bulma ve duygusal bağların güçlenmesi gibi olumlu yönleri de vardır. Bu çalışmada, demans tanılı bireylere bakım verenlerin pozitif deneyimlerini ve bu deneyimlerin psikolojik iyilik halleri üzerindeki etkilerini incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Ocak–Mart 2025 tarihleri arasında Kocaeli Üniversitesi Hastanesi Nöroloji Anabilim Dalı Demans Polikliniği'ne başvuran hastaların birincil bakım verenleriyle yürütülmüş, tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışmadır. Katılımcılar 32 gönüllüden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde bakım vermenin olumlu yönleri ölçeği, zarit bakıcı yükü ölçeği kısa formu ve depresyon, anksiyete, stres ölçeği-21 kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğu kadın (%62.5), evli (%65.6) ve çalışmayan (%75) bireylerden oluşmaktadır; bakım verdikleri kişiler çoğunlukla çocukları (%46.9) ve eşleridir (%31.3). En yaygın demans türü Alzheimer'dır (%71.9). ZBI puanlarına göre bakım verenler orta düzeyde bakım yükü yaşamaktadır (ort. 20.06). DASS-21 sonuçları, depresyon (medyan=7), anksiyete (medyan=4) ve stres (medyan=12) düzeylerinde psikolojik belirtilere işaret etmektedir. Bakıcı yükü ile DASS alt boyutları arasında güçlü pozitif korelasyonlar saptanmıştır, bu da yük arttıkça ruhsal sıkıntıların da arttığını göstermektedir. PACQ ortalama puanı 28.87 olup, bakım verenlerin sürece dair belirli düzeyde olumlu deneyim yaşadığını göstermektedir. Ancak PACQ ile DASS veya ZBI arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki tespit edilmemiştir (p>0.05). Demans derecesi ile pozitif deneyim puanı arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p=0.000). Sonuç: Demans hastalarına bakım veren bireylerin hem psikolojik yük hem de anlamlı pozitif deneyimler yaşadığı görülmüştür. Özellikle orta evre demans hastalarına bakım verenlerin yüksek stres düzeyleri ve düşük pozitif algıları, bu gruba özgü destek yaklaşımlarının geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Daha geniş örneklemlerle yapılacak boylamsal araştırmalar, bu ilişkilerin neden-sonuç doğasını anlamada önemli katkılar sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Introduction and Aim: Dementia is a chronic syndrome characterized by progressive and irreversible cognitive impairments that hinder individuals from maintaining daily living activities. Although the dementia caregiving process is often associated with physical, emotional, and economic burdens, it also includes positive aspects such as personal growth, meaning-making, and strengthening emotional bonds. This study aimed to examine the positive experiences of caregivers of individuals diagnosed with dementia and the impact of these experiences on their psychological well-being. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted between January and March 2025 with the primary caregivers of patients who applied to the Dementia Outpatient Clinic of the Department of Neurology at Kocaeli University Hospital. The study included 32 voluntary participants. During data collection, the Positive Aspects of Caregiving Questionnaire (PACQ), the short form of the Zarit Burden Interview (ZBI), and the Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21) were used. Results: The majority of participants were female (62.5%), married (65.6%), and unemployed (75%). The care recipients were mostly their children (46.9%) and spouses (31.3%). The most common type of dementia was Alzheimer's disease (71.9%). According to the ZBI scores, caregivers experienced a moderate level of burden (mean = 20.06). DASS-21 results indicated psychological symptoms in the domains of depression (median = 7), anxiety (median = 4), and stress (median = 12). Strong positive correlations were found between caregiver burden and DASS subscales, indicating that increased burden is associated with increased psychological distress. The mean PACQ score was 28.87, suggesting that caregivers had a certain level of positive experience in the caregiving process. However, no statistically significant relationship was found between PACQ and DASS or ZBI scores (p > 0.05). A significant relationship was observed between the severity of dementia and the score for positive caregiving experience (p = 0.000). Conclusion: Caregivers of individuals with dementia experience both psychological burden and meaningful positive experiences. Particularly among caregivers of individuals with moderate-stage dementia, high stress levels and low positive perceptions highlight the need for support interventions tailored to this group. Longitudinal studies with larger samples will be crucial to better understand the causal nature of these relationships.
Benzer Tezler
- Demans hastalarına bakım verenlerin yas süreçlerinin olumlu ve olumsuz sağlık değişkenleri üzerindeki yordayıcı etkisi
Grief process as a predictor of positive and negative health variables in dementia patient caregivers
MERVE ERBAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Psikolojiİstanbul ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANİFE ÖZLEM SERTEL BERK
- Bilişsel bozukluk hastalarına bakım verenlerde beklentisel yas ve ilişkili faktörler
Anticipatory grief and associated factors in caregivers of cognitive impairment patients
UMUT TÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAKBULE ÇİĞDEM AYDEMİR
- Alzheimer tipi demans hastalarına bakım verenlerde zarit bakıcı yükü ölçeği
Scale zari̇t caregi̇ver burden caregi̇vers of pati̇ents wi̇th alzhei̇mer's dementi̇a
OSMAN ÖNCEL
- Demans hastalarına bakmakla yükümlü hasta yakınlarının kişilik özelliklerinin algılanan bakım yükü, depresyon ve anksiyete düzeyleri ile ilişkisi
The relationship between personality traits of family caregivers of dementia patients and their level of perceived burden, depression and anxiety
SERRA ALEMDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SALİH YAŞAR ÖZDEN
- Demans bakım vericilerine göre hastaların nöropsikiyatrik belirtileri ile günlük yaşam aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Research of the relationship between neuropsychiatric symptoms and daily life activity levels in patients with dementia according to dementia caregiver
FATMA ATKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN