Abbâsîlerde kadın imgesi (132-332/750-944)
The image of women in the Abbasid era (132–332 / 750–944)
- Tez No: 973643
- Danışmanlar: PROF. DR. NAHİDE BOZKURT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Abbasiler, Kadın imajı, İmgebilim, İslam tarihi, Abbasids, Women image, Imagology, Islamic history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Abbâsîler döneminde (132–332/750–944) kadın imgesinin tarihsel ve edebî kaynaklarda nasıl temsil edildiğini incelemiştir. Kadınların yalnızca tarihî olaylara dâhil edilen figürler değil, aynı zamanda anlatıların estetik ve simgesel düzeni içinde nasıl kurgulandıkları analiz edilmiştir. Döneme ait tarihî kronikler, tabakât eserleri, edebî metinler ve seyahatnâme türündeki kaynaklar, kadınlara dair imgeleri çeşitli açılardan ortaya koymak amacıyla birincil kaynaklar olarak değerlendirilmiştir. Tezde imgebilimsel çözümleme yöntemi ile yeni tarihselci yaklaşım bir arada kullanılarak, kadın temsillerinin tarihsel bağlamla ilişkisi yorumlanmıştır. Kadın imgeleri; sosyal roller, siyasal araçsallaştırma, ahlaki nitelikler ve estetik temsiller üzerinden tematik olarak sınıflandırılmıştır. Özellikle cariyelik kurumu, sınıfsal gerilimler ve temsil çeşitliliği bağlamında incelenmiş; kadın figürlerinin bireysel kimliklerinden ziyade, kültürel değerler sisteminin içinde sembolik roller üstlendikleri vurgulanmıştır. Bu bağlamda, Abbâsî kaynaklarında kadın temsillerinin belirli kalıplara sıkıştığı, fakat bazı anlatılarda bu kalıpların esneyebildiği görülmüştür. Kadınların metinlerdeki varlığı çoğu zaman dolaylı, seçmeci ve temsil odaklıdır. Çalışma, bu temsilleri tarihî bağlam, anlatı biçimi ve yazar eğilimleriyle birlikte okuyarak, kadınları sadece tarihsel özne olarak değil, aynı zamanda anlatı inşasının temel bir unsuru olarak değerlendirmiştir. Sonuç olarak, Abbâsî dönemi kadın temsillerinin yalnızca bu döneme özgü temalarla sınırlı kalmayıp, genel olarak İslâm tarih yazımında kadınla kurulan temsil ilişkisine dair yapısal ipuçları sunduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
This study examines how the image of women was represented in historical and literary sources during the Abbasid period (132–332/750–944). It analyzes not only how women were included as figures in historical events, but also how they were constructed within the aesthetic and symbolic framework of narratives. Primary sources such as historical chronicles, biographical dictionaries (ṭabaqāt), literary texts, and travelogues from the period were evaluated to explore various aspects of female representations. The thesis integrates an imagological analysis with a New Historicist approach, interpreting the representations of women in relation to their historical context. Female images were thematically categorized through social roles, political instrumentalization, moral qualities, and aesthetic portrayals. Special attention was given to the institution of concubinage, class-based tensions, and the diversity of representations. It was emphasized that women figures in these texts often assumed symbolic roles within a system of cultural values, rather than being depicted through individual identities. In this context, it was observed that the representations of women in Abbasid sources often conformed to certain patterns, although these patterns could be stretched or subverted in some narratives. The presence of women in the texts was frequently indirect, selective, and centered on representation. By reading these representations in conjunction with historical context, narrative structure, and authorial tendencies, the study positions women not merely as historical subjects, but as essential narrative constructs. In conclusion, the study finds that the representations of women during the Abbasid period are not confined solely to the themes of that era, but also offer structural insights into the broader dynamics of how women were portrayed throughout Islamic historiography.
Benzer Tezler
- Gazneliler ve Büyük Selçuklular döneminde nedimlik
Boon companionship in the Ghaznavid and Great Seljuk periods
SENA DEDEMEN
- Orta Çağ İslam dünyasında iz bırakan müslüman kadınlar
Muslim women left behind the Middle Ages Islamic world
ESRA ÖZLÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
TarihTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR ÜLGEN
- Seyahatnamelerde Bağdat
Baghdad in Travel Books
BÜŞRA GÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
TarihFırat Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SIDDIK ÜNALAN
- Modern Arap edebiyatında mektup
The letter writing in the modern Arabic literature
CUMA TANIK
Doktora
Türkçe
2024
Doğu Dilleri ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiDoğu Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DERYA ADALAR SUBAŞI