Tarihi kentsel peyzaj bağlamında Haydarpaşa ve yakın çevresine bütüncül bir yaklaşım
A holistic approach for Haydarpaşa and its immediate surroundings within the context of historic urban landscape
- Tez No: 973717
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Şehircilik ve Bölge Planlama, Architecture, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Tarihi Kentsel Peyzaj (Historic Urban Landscape-HUL) yaklaşımının teorik ve pratik boyutlarını incelemeyi, yaklaşımın Türkiye bağlamında uygulanabilirliğini sorgulamayı amaçlamaktadır. UNESCO tarafından 2011 yılında önerilen yaklaşım, kentsel mirasın korunması ve sürdürülebilirliği için sosyo- ekonomik, kültürel ve çevresel değişimleri dikkate alan stratejik bir çerçeve sunmaktadır. Kentleri yalnızca fiziksel yapılarla sınırlı görmeyip, sosyal, kültürel ve çevresel dinamiklerle birlikte ele almayı önererek, kentsel gelişim ile tarihi alanların korunması arasında bir denge kurmayı amaçlamaktadır. Çalışmada, bu yaklaşıma ait tanımlar, bileşenler, araçlar ve uygulama adımları ele alınmakta, uluslararası belgeler, pilot çalışmalar ve uygulama raporları kapsamında gelişim süreci değerlendirilmektedir. Ardından Türkiye'deki doğal ve kültürel mirasın korunması konusuyla ilişkili mevcut yasal ve yönetsel yapı incelenmektedir. İstanbul'un Kadıköy ilçesinde yer alan Haydarpaşa Garı ve yakın çevresi çok katmanlı tarihi, toplumsal ve doğal yapısıyla, kentin kültürel belleği ve kolektif hafızasını yansıtan önemli bir tarihi kentsel peyzaj alanıdır. Günümüze uzanan geçmişiyle, kentleşme süreçlerini ve kültürel etkileşimleri barındırmakta, bu özellikleri, çok aktörlü ve çok ölçekli müdahalelerin kesiştiği dinamik bir yapı sunmaktadır. Son yıllarda artan kentleşme baskısı, dönüşüm projeleri, planlama girişimleri ve mülkiyet tartışmaları, alanın bütüncül biçimde korunmasını ve yaşatılmasını güçleştirmekte, bu durum, HUL yaklaşımı çerçevesinde ele alınmasını anlamlı kılmaktadır. Çalışmada, Haydarpaşa Garı ve yakın çevresinin miras bileşenleri, HUL yaklaşımı bağlamında ortaya konmakta, doğal ve kültürel değerler bu çerçevede analiz edilmektedir. Çalışma alanındaki koruma, planlama ve yönetim uygulamaları değerlendirilmekte, bu uygulamalar yazılı kaynaklar, kurum ziyaretleri, saha çalışmaları ve yerinde gözlemlerle belgelenmektedir. Uygulama düzeyindeki sorunlar, 2023 yılı uygulama raporundaki tematik adımlar kapsamında ele alınmakta, potansiyeller ise alanın bileşen analiziyle ortaya konan değer çeşitliliği ve uygulama kapasitesine göre değerlendirilmektedir. Sonucunda bağlama özgü HUL araçları önerilmekte ve yaklaşımın uygulanabilirliği, değişen ve değişmeyen koşulların yanı sıra aşılması güç engeller çerçevesinde tartışılmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the theoretical and practical aspects of the Historic Urban Landscape (HUL) approach and to explore its applicability in the context of Turkey. Proposed by UNESCO in 2011, the approach offers a strategic framework for the conservation and sustainability of urban heritage, taking into account social, economic, cultural, and environmental changes. It suggests looking at cities not only as physical structures but also in relation to their social, cultural, and environmental dynamics, aiming to balance urban development with the preservation of historic areas. The study reviews the definitions, components, tools, and steps of the HUL approach, as well as its development process through international documents, pilot projects, and implementation reports. It also examines the current legal and administrative structures related to the conservation of natural and cultural heritage in Turkey. Located in the Kadıköy district of Istanbul, Haydarpaşa Train Station and its surroundings form an important historic urban landscape with its multi-layered historical, social, and natural structure, reflecting the city's cultural memory and collective identity. With a history that extends to the present day, the area holds traces of urbanization processes and cultural interactions, making it a dynamic place where multi-actor and multi-scale interventions intersect. In recent years, growing urbanization pressure, redevelopment projects, planning initiatives, and ownership disputes have made it difficult to protect and sustain the area as a whole. This makes it meaningful to address the site within the HUL framework. In this study, the heritage components of Haydarpaşa and its surroundings are presented within the HUL context, and their natural and cultural values are analyzed. Conservation, planning, and management practices in the area are evaluated and documented through literature review, institutional visits, fieldwork, and on-site observations. Practical challenges are discussed in line with the thematic steps of the 2023 implementation report, while the potentials are evaluated according to the diversity of values and implementation capacity revealed by the component analysis. Finally, site-specific HUL tools are proposed, and the applicability of the approach is discussed in light of both changing and unchanging conditions, as well as significant obstacles.
Benzer Tezler
- İstanbul Beşiktaş ilçesinin tarihi kentsel peyzaj yaklaşımı bağlamında değerlendirilmesi
Evaluation of Beşiktaş district in context of historic urban landscape
ELİF NUR ERYEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELVAN EBRU OMAY POLAT
- Taraklı yerleşimindeki tarihi dokunun sürdürülebilirliği bağlamında kentsel koruma ve geliştirme stratejileri
Urban conservation and development strategies for sustainable historical heritage in Tarakli
HAVA KAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Peyzaj MimarlığıBartın ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. SELMA ÇELİKYAY
- Tekirdağ tarihi kent merkezi kimliği bağlamında kentsel iç mekanların keşfi için bir model önerisi
A model proposal for the exploration of urban interiors in the context of the identity of tekirdag historical city center
TALİA ÖZCAN AKTAN
Doktora
Türkçe
2024
Peyzaj MimarlığıTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ÖZYAVUZ
- Tarihi ve arkeolojik mirasın sürdürülebilirliği bağlamında kültürel peyzaj koridorlarının planlanması ve tasarımı: Amasra örneği
Planning and designing of cultural landscape corridors in the context of historical and archeological heritage sustainability: Amasra case
DURMUŞALİ TEKDAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Peyzaj MimarlığıBartın ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT CENGİZ
- Konya tarihi Bedesten çarşısı kentsel dönüşüm uygulamalarının peyzaj mimarlığı açısından irdelenmesi
Investigation of Konya historical Bedesten bazaar urban transformation practices in terms of landscape architecture
SEDA TUTKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Peyzaj MimarlığıSelçuk ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU ÖZTÜRK KURTASLAN